Idyros Antik Kenti ve çevresinin koruma amaçlı imar planı kapsamında değerlendirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Erdem (CHP), 24 Ekim 2025 tarihinde 7/35868 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 284 gün sonra, 4 Ağustos 2026).
Mustafa Erdem (CHP, Antalya). “Idyros Antik Kenti ve çevresinin koruma amaçlı imar planı kapsamında değerlendirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35868, 24 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35868-idyros-antik-kenti-ve-cevresinin-koruma-amacli-imar-plani-kapsaminda-degerlendirilmesine-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/05066da4-6db4-4559-b12a-019a2480c904
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 284 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)SİN
Aşağıda yazılı sorularımın Anayasa'nın 98. İçtüzüğün 96. maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanması konusunda gereğini arz ederim.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Mustafa ERDEM Antalya Milletvekili
Antalya'nın Kemer ilçesinde Ayışığı Koyu güneybatısında bulunan ve antik Idyros kentinin kalıntılarını içeren bölgede 900 yataklı otel yapılmak istenmektedir. Proje alanı, turizm tahsisli orman arazisi statüsündedir ve daha önce bu tahsis hakkı Özak Gayrimenkul'e verilerek, 2068 yılına kadar uzatılmıştır.
Söz konusu alanda, ÇED süreci başlatılmadan, ruhsat alınmadan iş makineleri ile çalışmalara başlandığı, kazı sırasında antik seramik ve diğer kalıntıların ortaya çıktığı yönünde iddialar mevcuttur.
"Koruma Amaçlı İmar Planı? ile yerine otel yapılmak istenen Idyros Antik Kenti, Kemer'e çok daha fazla turistin gelmesini sağlayabilecek potansiyele ve büyük bir kültürel miras kapasitesine sahiptir. Otel doluluk oranı 9060 civarında olan Kemer ilçesinde böyle bir otel yatırımına ihtiyaç olmadığı da bilinmektedir.
Koruma Amaçlı İmar Planı'nın, Kültür Bakanlığı'nca "bekletme" kararı verilmiş olmasına rağmen Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Antalya İl Müdürlüğü'nde onaylanıp askı süresini tamamladığı öne sürülmektedir.
İddialara göre Nisan 2024 çalışması esnasında ortaya çıkmış olan seramikleri içeren orman alanları plan dışında bırakılmış, sadece kıyı bölgesindeki toprak üzerindeki iki yapı kalıntısı, dar bir sınır içinde 1. Derece SİT ilan edilmiş üstelik bunların da adacık şeklinde otel projesinin neredeyse içinde kalmasına izin verilmiş, bölgede yeni kazı yapılması olanaksız hale getirilmiştir. Idyros Antik Kenti'nin yayılım alanının bundan binlerce metrekare daha büyük olduğu tahmin edilmektedir.
Bu bağlamda;
I. Bakanlığınızca, ldyros Antik Kenti ve çevresinin "Koruma Amaçlı İmar Planı" kapsamında değerlendirilmesine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi tarih ve hangi kurum tarafından yürütülmüştür?
SORULAR
Söz konusu bölge ile ilgili arkeolojik kazı, sondaj, jeoradar vb. çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi bulgulara rastlanmıştır? Bulgu raporları ve sonuçları kamuyla paylaşılacak mıdır?
. Otel yatırımına karşı dile getirilen "antik kentin bilinmeyen alanlarının tehdit altında olduğu" iddiası Bakanlığınız nezdinde değerlendirilmiş midir? Bakanlığınız tarafından antik kent sınırlarının kesin olarak belirlenmesi için hangi adımlar atılmıştır?
. Bu tür büyük yataklı otel projeleri için Bakanlığınız hangi kriterleri uygular? Özellikle kültür ve doğal miras alanları içinde, ya da yakınında yer alan bölgelerde "yatırım" ve "koruma" dengesi nasıl sağlanmaktadır?
. Söz konusu bölgede yapılması planlanan otel yatırımının Bakanlığınızca bu aşamada uygun bulunduğuna dair resmi bir yazı, görüş ya da onay bulunmakta mıdır? Var ise içeriği nedir?
. Bakanlığınızın, kültür ve doğal miras alanlarında yapılacak turizm yatırımları açısından şeffaflık, halkın katılımı ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği açısından izlediği yöntemler nelerdir?
. Bu alanda yapılması planlanan yatırımın imar, çevre, kültür varlıkları açısından yol açabileceği potansiyel riskler Bakanlığınız tarafından değerlendirilmiş midir? Bu risklere karşı hangi önlemler alınmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Idyros Antik Kenti ve çevresini kapsayan alan, Güney Antalya Turizm Alanında kalmakta olup Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce hazırlanan planın sitleri kapsayan kısımları Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 27.08.2024 tarihli kararıyla uygun bulunmuştur. Bölge aynı zamanda, Beydağları Sahil Milli Parkında kaldığından, mevzuat gereği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce, 18.08.2025 tarihli yazıyla onaylı planlar Kurul Müdürlüğüne iletilmiş, jeolojik harita gösterimlerinin yeniden düzenlendiği onaylı planlar 09.09.2025 tarihli Kurul kararı ile uygun bulunmuştur.
Idyros Antik Kenti'nde ilk kazı çalışmaları 1977 yılında Antalya Müzesi Müdürlüğünce gerçekleştirilmiştir. Bu kazılarda mozaikli kilise ve çevresinde çalışmalar sürdürülmüştür. 1977 yılından sonra 2017 yılına kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 2017 yılında, Müze Müdürlüğü başkanlığında, Doç. Dr. Murat Karademir'in bilimsel sorumluluğunda kazı çalışmaları yürütülmüş, 2018-2019 yıllarında da nekropol alanı ve Roma Dönemi köprü kalıntısında çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
Idyros Antik Kenti'nde 2020 yılında Müze Müdürlüğü Başkanlığında tekrar başlanan kazı, temizlik ve çevre düzenleme çalışmalarına Geleceğe Miras Projesi kapsamında, Dr. Ceyda Öztosun'un bilimsel sorumluluğunda 2026 yılında çalışmalara devam edilmektedir.
2024-2025 yıllarında; Roma Köprüsü'nden Kilise'ye doğru uzanan cadde üzerinde ve caddeye bağlı mekanlarda, Kilise yapısında temizlik ve arkeolojik kazı çalışmalarına devam edilmiş, yıkılmış durumdaki Roma Köprüsü'nün ayaklarında ve çevresinde sualtı kazı çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalarda; önceki yıllarda kazısı yapılan alanların temizlenmesi, yarım kalmış kazılara devam edilmesi, koruma ve onarım çalışmalarına başlanması, mozaikli kilisedeki (mozaiklerin restorasyonlarının başlatılması, kentin kazı sırasında veya sonrasında "arkeopark" haline getirilmesi amaçlanmıştır.
Söz konusu çalışmalara ilişkin raporlar ve bulgular ulusal ve uluslararası çapta gerçekleştirilen sempozyum ve bilimsel toplantılarda sunulmakta, ayrıca bu etkinliklere ilişkin bilimsel yayınlarda da yayımlanmaktadır.
Alandaki mevcut tesisler sit ilanı öncesinde yapılmıştır. Idyros Antik Kenti Arkeolojik Sit Alanı sınırları ilk olarak 20.03.1991 tarihli Kurul kararı ile tescil edilmiş olup sonrasında Kurul Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü uzmanlarınca sit çevresi ve bütünü yeniden incelenmiş, sınırlar genişletilerek 23.12.2022 tarihli Kurul kararı ile 1. Derece, 2. Derece ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak yeniden belirlenmiştir. Sonrasında, otel yatırımına konu olan bölgede, bitki temizliği sırasında kültür varlıklarına rastlanılması üzerine tüm bölge yerinde yeniden incelenmiş ve arkeolojik sit sınırları 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit olarak 13.12.2024 tarihli Kurul kararı ile son şeklini almıştır.
Tesis alanı içerisinde kalan 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı ile koruma alanında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında hazırlanan koruma amaçlı imar planı hükümleri doğrultusunda uygulamalar yürütülmektedir.
Yatırım alanının sit alanlarını içeren kısmına yönelik koruma amaçlı imar planı ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından uygun bulunarak ilgili mevzuat gereği Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce onaylanmıştır. Söz konusu alanda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kalan taşınmazlarda yapılacak uygulamalara ilişkin iş ve işlemler 658 sayılı İlke Kararı ile onaylı plan hükümleri uyarınca gerçekleştirilmekte olup bahse konu otel projesine ilişkin ilgili Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış herhangi bir kurul kararı bulunmamaktadır.
Söz konusu arkeolojik sit alanlarının sınırları Resmi Gazete'de yayımlanarak kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Ayrıca koruma amaçlı imar planları kurum görüşleriyle hazırlanmış, ilgili Kurumca onay sonrasında askı sürecinde tüm paydaşlar bilgilendirilmiştir.
Yatırım alanı ve çevresi, kültür varlıkları açısından Bakanlığımız uzmanlarınca incelenmiş, inceleme sonuçlarında Idyros Antik Kenti Arkeolojik Sit Alanı sınırları 13.12.2024 tarihli kurul kararı ile son şeklini almıştır. Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında 3. derece arkeolojik sit alanında kalan kısımlarda uygulama öncesi Müze Müdürlüğü denetiminde arkeolojik sondaj kazıları gerçekleştirilecek, yine temel hafriyat çalışmaları Müze Müdürlüğü denetiminde yapılacaktır. Çalışmalarda kültür varlığına rastlanması durumunda konunun Koruma Bölge Kurulu tarafından tekrar değerlendirilmesi sağlanacaktır. Dolayısıyla kültür varlığı açısından olası risklere yönelik hem ilke kararları hem koruma amaçlı imar planı hükümleri, hem de sit alanı dışında 2863 sayılı Kanun'un "Haber Verme Zorunluluğu" başlıklı 4üncü maddesi kapsamında gerekli tedbirler alınmıştır.
Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) ca;
Idyros Antik Kenti ve çevresini kapsayan alan; Güney Antalya Turizm Alanı ve Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde ve 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanında kalmaktadır. Idyros Antik Kenti'ne ilişkin 1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım Planı ile 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ve 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı İlave ve Değişikliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Makamının 04.07.2025 tarih ve 12956098 sayılı Olur'u ile onaylanmış; Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 09.09.2025 tarihli kararı ile uygun görülmüştür.
Otel alanının bulunduğu alanın bir kısmının Arkeolojik Sit Alanı olması sebebiyle 2863 sayılı Kanun; Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde yer almasından dolayı 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ve ilgili mevzuatlar kapsamında koruma anlayışı çerçevesinde Koruma Amaçlı İmar Planı yapılmıştır. Koruma Amaçlı İmar Planı koşullarına uygun gerçekleştirilen yapılaşmaların turizme yönelik standartları ise 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve ilgili mevzuatlarca belirlenmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak, kültür ve doğal miras alanlarında gerçekleştirilecek turizm yatırımlarında koruma-kullanma dengesi, şeffaflık ve katılımcılık ilkeleri esas alınmaktadır. Bu kapsamda, yatırımlar, 2634 sayılı Kanun ile 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmekte; gerekli durumlarda Kültür Varlıklarını Koruma Kurullarının görüşleri doğrultusunda işlem yapılmaktadır. Yatırım süreçlerinde yerel yönetimlerin, ilgili kamu kurumlarının ve yöre halkının görüşleri dikkate alınmakta; bilgilendirme ve istişare toplantılarıyla kamuoyu bilgilendirilmektedir. Kültürel ve doğal mirasın korunması, restorasyonu ve sürdürülebilir kullanımı konularında sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve üniversiteler ile iş birliği yapılmaktadır. Bakanlığımız, söz konusu alanlarda yürütülen tüm faaliyetlerde uluslararası koruma ilkelerini gözetmekte ve sürdürülebilir turizmin teşvik edilmesini hedeflemektedir.
Bakanlığımız; kültür ve doğal miras alanlarındaki turizm yatırımlarını şeffaf, katılımcı ve iş birliğine dayalı bir anlayışla yürütmekte olup hem koruma hem de ekonomik ve sosyal faydayı birlikte sağlamayı amaçlamaktadır.
Idyros Antik Kenti ve çevresini kapsayan alanın Koruma Amaçlı İmar Planı, tüm risk analizleri, gerekli analizlerin sonucu bilimsel çalışmalara dayanarak hazırlanmıştır. Söz konusu plan yürürlükte olup tüm önlemlere yönelik açıklamalar plan notlarında ve açıklama raporunda yer almaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan