Şehit yakınları, gaziler ve gazi yakınlarına sağlanan mali ve sosyal haklara ilişkin
Kaynak göster
Turhan Çömez (İYİ Parti), 3 Kasım 2025 tarihinde 7/36008 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 15 Aralık 2025).
Turhan Çömez (İYİ Parti, Balıkesir). “Şehit yakınları, gaziler ve gazi yakınlarına sağlanan mali ve sosyal haklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36008, 3 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36008-sehit-yakinlari-gaziler-ve-gazi-yakinlarina-saglanan-mali-ve-sosyal-haklara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/412f7706-a32c-4605-80da-019a4d82a4e3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü "nün 96 ncı maddeleri gereğince Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Yazıl olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
. İstanbul Milletvekili IYI Parti Grup Başkanvekili
Vazife ve harp malulü gazileri ve yakınlarını koruyarak kendilerini insan onuruna yakışır şekilde refah seviyesine ulaştırmak devletin görevidir. Nitekim bu görev; Türkiye Cumhuriyeti'nin 1982 Anayasası'nın "Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler" başlığının 61. maddesinde belirtilmektedir. Bu noktada sosyal devletin gereği olarak gazilere ve yakınlarına tanınmış bir pozitif ayrımcılık bulunmaktadır. Anayasadaki 61. Maddeye istinaden düzenlenen bu uygulamalar; sağlık, vergi muafiyeti, istihdam, eğitim ve ulaşım alanlarını kapsamaktadır. Devletimiz tarafından gazilerin ve yakınlarının sosyal ve ekonomik şartlarını iyileştirmeye yönelik tedbirler onların yaşadıkları acıları ortadan kaldırmayacak ancak yaşamlarını kolaylaştırmaya imkan sağlayacaktır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de şehit yakınlarına, gazilere ve gazi yakınlarına sağlanan sosyal haklar, birçok kanun maddesi ile düzenlenmiştir. Birbirinden farklı ihtiyaçlarla çıkarılan kanun hükümleri, genellikle o kanunun çıkarıldığı tarih itibariyle gazi ve şehit ailelerinin yaşadığı sosyal ve ekonomik sorunları gidermeyi amaçlamış olup bütüncül bir nitelikte olmamıştır. Genel olarak gazi ve şehit ailelerine sağlanan sosyal haklar geniş bir kapsama sahip olsa da birbirinden farklı birçok kanunun var olması, genel olarak bakıldığında "Şehit" ve "Gazi" kavramlarının kanunlar çerçevesinde tam bir tanımının olmamasının gerek kanundan yararlananlar açısından gerekse de kanun uygulayıcıları karışıklığına yol açtığı görülmektedir. Zira tanımı yapılmayan bir kavramın kimi ve kimleri temsil ettiği sorusu sorulmakta ve çıkarılan kanunların sağlıklı bir şekilde uygulanmasını güçleştirmektedir. Bu durumun önlenmesi için sadece şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarının tanımlarının yapıldığı, kendilerine sağlanacak olan hakların kategorize edildiği ve açıklık getirildiği bir yasal düzenlenmenin, hem sağlanan hakların yürütülmesi konusunda kolaylık sağlayacağı hem de bu haklardan yararlananlar açısından da olumlu olacağı düşünülmektedir.
29 Ekim 2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirlerin Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Gazilik unvanı verilenler" başlıklı 14'ncü maddesinde yer alan; " 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemin devamı niteliğindeki eylemler sebebiyle malul olan kamu görevlileri ve siviller ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralanan kamu görevlileri ve sivillere, yaralanma derecesine bakılmaksızın gazilik unvanı verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenir." hükümleri ile 15 Temmuz darbe girişimi sırasında yaralanan kamu görevlileri ve sivillere yaralanma derecesine bakılmaksızın Gazilik unvanı verilmiştir. Ancak 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında terör suçunu oluşturan eylemler nedeni ile yaralanma derecesi yüzde 40'ın altında olan kamu görevlileri ve sivil vatandaşlar bu düzenlemenin kapsamı dışında bırakılmış olmakla gaziler arasında büyük bir eşitsizlik ve adaletsizlik yaratılmıştır.
Bu duruma ilişkin
SORULAR
Şehit yakınları ve gaziler ile ilgili eylem planınız var mı?
Şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarının tanımlarının yapıldığı, kendilerine sağlanacak olan hakların kategorize edildiği ve açıklık getirildiği yasal düzenlenmelere yönelik bir çalışmanız var mı?
Şehit er yakınları ve gazi erlerin yaşadıkları emsal kadro ve özlük hakları ile ilgili yasal düzenlenmelere yönelik bir çalışmanız var mı?
Ülkemizin hangi bölgesinde ikamet ederse etsin ortez ve protez yaptırmak için Ankara Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Rehabilitasyon Merkezi'ne gelmek zorunda bırakılan ve ortez/protezin tespiti aşamasında mevzuat sınırlarından ötürü, ekonomik ömrü ve kalitesi kısıtlı protez temin edilen gazilerimizin; yaşamsal gereçlerini temininde karşılaştığı zorlukların kaldırılması için asker hastaneler açılıncaya kadar bölge hakem hastanelerini yetkilendirerek ortez/protez teminindeki ve katılım payının alınması ile ilgili uygulama sorunlarının çözülmesi ile ilgili çalışmalarınız nelerdir? Şehit anne ve babalarına bağlanan aylığın günümüz ekonomik koşullarına göre yeniden düzenlenmesi için çalışmalarınız nelerdir?
Terörle mücadele sırasında yararlanmasına rağmen gazilik unvanı verilmeyen 23000 kahramanın haklarının tanınarak mevcut eşitsizliği kaldırmak için herhangi bir çalışmanız var mı?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 12.11.2025 tarihli ve 1733357 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Balıkesir Milletvekili Sayın Dr. Turhan ÇÖMEZ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/36008 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/36008 Cevap Metni (2 Sayfa) Bu belge, güvenli elektronik imza ie imzalanmıştır, Telefon No:(312) 705 58 09 yere ğ
E : seki d
Balıkesir Milletvekili Sayın Dr. Turhan ÇÖMEZ"e Ait 7/36008 Esas Numaralı Yazılı Soru
Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız şehitlerimizin hatıralarının yaşatılması, şehit yakınları ile gazilerin her türlü mağduriyet ve mahrumiyetten korunması amacıyla ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi için bu alanda gerekli çalışmaları koordine etmek, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlamak görevini yürütmektedir.
2002 yılına kadar yalnızca terörle mücadelede şehit olan güvenlik güçlerimizin yakınlarına bir (1) ve gazilerimize de yine bir (1) istihdam hakkı sağlanmakta iken 2012 yılında yaptığımız düzenleme ile terörle mücadelede şehit olanların yakınlarına tanınan istihdam hakkı 1'den 2'ye çıkarılmıştır.
2013 yılında yaptığımız düzenleme ile hiçbir istihdam hakkı bulunmayan vazife ve harp malullüğü kapsamındaki Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Teşkilatı mensubu güvenlik görevlilerinden hayatını kaybedenlerin yakınlarına iki (2), malul olanlara bir (1) istihdam hakkı getirilmiştir.
Hiçbir istihdam hakkı bulunmayan diğer kamu kurumlarındaki vazife malulleri ile terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybeden veya engelli hale gelen terör mağduru sivil vatandaşlara | istihdam hakkı sağlanmıştır.
Gazilerin istihdam hakkını kendilerinin kullanması durumunda ilkokul, ortaokul veya ilköğretim mezunu olmaları halinde de memur ünvanlı kadro ve pozisyonlara atamasının yapılması sağlanmıştır.
Terör Mağduru sivil vatandaşların yakınlarına hiçbir hak sağlanmamışken 2004 yılında çıkarılan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun ile tazminat hakkı verilmiş olup bunun yanında 2012 yılında yapılan yeni bir düzenleme ile bu hak sahiplerine aylık da bağlanmasına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Şehit anne babalarına aylık bağlanmasında muhtaçlık şartı kaldırılmış şehit ana veya babalarına asgari ücretten az olmaması sağlanmıştır.
Ağır engelli gazilere sağlanan bakım desteği iki asgari ücret tutarına yükseltilmiştir. Vazife ve harp malulü kapsamında olup, faizsiz konut kredisi ve ücretsiz seyahat kartı hakkından yararlanamayanların da bu haktan faydalandırılması sağlanmıştır.
Çalışan gazilerin maluliyet aylığının kesilmeyerek iki aylığı birden almalarını sağlanmıştır.
Muharip gazilerin almakta oldukları şeref aylıkları sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın asgari ücret tutarına yükseltilmiştir.
Terörle Mücadelede yaralanan ancak ilgili mevzuatına göre malul sayılmayanlardan 1053 sayılı Nizamnameye göre derece tespiti yapılanlara maaş bağlanmıştır.
Gaziler ile şehit yakınlarının (eş, çocuk, anne, baba ve kardeş) her biri için sıra tahsisli kamu konutlarında (* 40) puan verilmesi sağlanmıştır.
Sadece 2025 yılında;
Özel okullarda öğrenim gören şehit ve gazi çocuklarından yemek, kahvaltı, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programı ve benzeri hizmetler karşılığında ücret alınmaması sağlanmıştır. Şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarının MARS'de öncelikli randevu alma imkânı sağlanmıştır. Şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarına doğalgazda yüzde 50 indirim uygulanması sağlanmıştır. Şehit yakınları ve gazilerimizin yaşamış oldukları sorunlar bizzat kendilerinden dinlenmektedir. Mevzuat değişikliği gerektiren konularda ilgili kurumlarla istişare halinde çalışmalar yürütülmektedir.
Bakanlığımızca şehit yakınları, gazi ve gazi yakınlarımıza ulaşımdan eğitime, istihdamdan sosyal yaşama kadar tüm alanlarda refahlarını artırmak için çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bakanlık olarak şehit yakınları, gazi ve gazi yakınlarımız için tüm imkânlarımız seferber edilmekte olup her koşulda onların yanında olmaya devam edilecektir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan