Şehit yakınları ve gazilere tanınan sosyal haklara ilişkin

İlgi yazı ekinde alınan Uşak Milletvekili Sayın Dr. Ali KARAOBA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/40036 ve 7/44973 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

1. 7/40036 Cevap Metni (1 Sayfa)

2. 7/44973 Cevap Metni (3 Sayfa)

Uşak Milletvekili Sayın Dr. Ali KARAOBA 'ya Ait 7/44973 Esas Numaralı Yazılı Soru

Bakanlığımız şehitlerimizin hatıralarının yaşatılması, şehit yakınları ile gazilerin her türlü mağduriyet ve mahrumiyetten korunması amacıyla ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi için bu alanda gerekli çalışmaları koordine etmek, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlamak görevini yürütmektedir.

Şehit yakınları ve gazilere yönelik hak, hizmet ve muafiyetler farklı kurum ve kuruluşların görev ve yetki alanındaki mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenmektedir.

Bakanlığımız, görev alanı kapsamında uygulamada karşılaşılan hususlar ve sahadan gelen geri bildirimleri, ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşmakta; bu doğrultuda ilgili kurumların mevzuat geliştirme süreçleri ile politika çalışmalarına veri, görüş ve değerlendirme bazında katkı sağlamaktadır.

Şehitlik ve gazilik konusunda hak sahipleri, personelin mensubu olduğu kurum tarafından düzenlenen belgelere göre SGK tarafından belirlenmektedir. SGK, İçişleri Bakanlığı ve MSB ile Bakanlığımız arasında protokol imzalanarak veri akışı sağlanmakta ve Bakanlığımızın haklara ilişkin bilgisi bulunmaktadır.

Şehit yakınları ve gazilerimize verilen hizmetin kalitesini ve etkinliğini artırmak amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşları arasında iş birliği ve koordinasyonun sağlanması çalışmaları gerçekleştirilmekte, şehit yakını ve gazilerin talepleri bizzat kendilerinden dinlenmektedir. Mevzuat değişikliği gerektiren konularda ilgili kurumlarla istişare halinde çalışmalar yürütülmektedir.

Şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarımızın yaşadıkları sorunların ortadan kaldırılması ve kalıcı çözümler üretilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Savunma Komisyonu üyesi milletvekillerimiz ve ilgili kamu kurum temsilcileri ile istişare halinde çalışmalar yürütülmektedir.

Şehit yakınları ve gazilere yönelik danışmanlık ve yönlendirme hizmetleri Bakanlığımız merkez teşkilatı ile 81 ilde bulunan İl Müdürlükleri bünyesindeki Şehit Gazi Birimleri aracılığıyla yürütülmektedir. Şehit yakınlarımız ve gazilerimize gerek evlerinde gerekse iş yerlerinde ziyaret gerçekleştirilerek rehberlik, yönlendirme ve sosyal destek faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.

Yıl boyunca 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü, 19 Eylül Gaziler Günü, Anneler Günü, Babalar Günü, Ramazan ve Kurban Bayramları, iftar programları ve diğer özel günlerde vefa, anma ve sosyal dayanışma faaliyetleri düzenlenmektedir.

Ayrıca şehit yakınları ve gazilere sağlanan haklara erişimin kolaylaştırılması amacıyla "Şehit Gazi Mobil" uygulamasında alan oluşturulmuştur. Bu sistem aracılığıyla hak sahipliği doğrulaması sağlanmakta ve kamu kurumlarınca sunulan indirim ve muafiyetlerin uygulanmasına teknik destek verilmektedir.

Bakanlığımız haklara ilişkin verilerin sistemsel olarak takip edilmesi ve doğrulanması, kurumlar arası veri ve bilgi koordinasyonunun sağlanması, vatandaş taleplerinin ilgili kurumlara yönlendirilmesi, sahadan elde edilen geri bildirimlerin değerlendirilmesi ve ilgili kurumların mevzuat ile politika geliştirme süreçlerine veri, görüş ve katkı sağlanması görevlerini yürütmektedir.

Bu çerçevede;

• 2002 yılına kadar yalnızca terörle mücadelede şehit olan güvenlik güçlerimizin yakınlarına 1 ve gazilerimize de yine 1 istihdam hakkı sağlanmakta iken, 2012 yılında yaptığımız düzenleme ile terörle mücadelede şehit olanların yakınlarına tanınan istihdam hakkı 1'den 2'ye çıkarılmıştır.

• 2013 yılında yaptığımız düzenleme ile hiçbir istihdam hakkı bulunmayan vazife ve harp malullüğü kapsamındaki Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Teşkilatı mensubu güvenlik görevlilerinden hayatını kaybedenlerin yakınlarına 2, malul olanlara 1 istihdam hakkı sağlanmıştır.

• Hiçbir istihdam hakkı bulunmayan diğer kamu kurumlarındaki vazife malulleri ile terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybeden veya engelli hale gelen terör mağduru sivil vatandaşlara 1 istihdam hakkı getirilmiştir.

• Terör Mağduru sivil vatandaşların yakınlarına hiçbir hak sağlanmamışken 2004 yılında çıkarılan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun ile tazminat hakkı verilmiş olup bunun yanında 2012 yılında yapılan yeni bir düzenleme ile bu hak sahiplerine aylık da bağlanması düzenlemesi yapılmıştır.

• Şehit anne babalarına aylık bağlanmasında muhtaçlık şartı kaldırılmış şehit ana veya babalarına asgari ücretten az olmaması sağlanmıştır. Ağır engelli gazilere sağlanan bakım desteği iki asgari ücret tutarına yükseltilmiştir.

• Vazife ve harp malulü kapsamında olup, faizsiz konut kredisi ve ücretsiz seyahat kartı hakkından yararlanamayanlar da bu haktan faydalandırılmıştır.

• Çalışan gazilerin maluliyet aylığı kesilmeyerek iki aylığı birden almaları sağlanmıştır.

• Bu yıl özel okullarda ücretsiz olarak öğrenim gören şehit ve gazi çocukları servis hariç, yemek, pansiyon, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programı gibi diğer hizmetlerden de ücretsiz yararlanabilmiştir.

• Ayrıca Merkezi Hekim Randevu Sisteminde (MHRS) öncelikli randevu alma hakkı getirilmiştir.

• Ikametlerinde kullandıkları doğalgazda %50 indirim uygulanması hayata geçirilmiştir.

Ayrıca 9/8/2026 tarihli ve 7594 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile;

• Tüm şehit ana ve babalarına bağlanan aylık toplamının, er ve erbaşlardan şehit olanların ana babalarında olduğu gibi asgari ücretten az olmaması sağlanmıştır.

• Terörle mücadele kapsamında gazi olan er, erbaş ve güvenlik korucuları ile aynı kapsamdaki şehit yakınlarının aylıkları artırılmıştır.

• Bakıma muhtaç ağır engelli gazilerin 2 asgari ücret tutarındaki bakım aylıkları yüzde 25 oranında artırılmıştır.

• 15 Temmuz darbe girişiminde malul kalmayacak şekilde yaralanan veya derece tespiti yapılmayan gazilerimize aylık bağlanması sağlanmıştır.

• 15 Temmuz ve terörle mücadelede yaralanıp malul sayılmayan ancak derece tespiti yapılanların aylıkları artırılmıştır.

• Terörle mücadelede yaralanıp malul kalmayanlara ilk kez aylık bağlanması ile ücretsiz ulaşım, elektrik ve su faturalarında indirim gibi sosyal haklar sağlanmıştır.

• Er erbaş gazilere mevcut durumda 41 yaşına kadar tanınan yeniden muayene olarak maluliyet derecesi yükseltebilme hakkı 55 yaşına çıkarılmıştır. Bakanlığımızca şehit yakınları, gazi ve gazi yakınlarımıza ulaşımdan eğitime, istihdamdan sosyal yaşama kadar tüm alanlarda refahlarını artırmak için çalışmalar gerçekleştirilmektedir.

Bakanlık olarak şehit yakınları, gazi ve gazi yakınlarımız için tüm imkânlarımız seferber edilmekte olup her koşulda onların yanında olmaya devam edilecektir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan