Şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin

Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.

2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-1) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır.

Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise 9099 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır.

Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.

Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

Şap hastalığının yeni varyantına karşı 28,1 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.

Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir.

Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir.

Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır.

Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.

Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.

Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir.

Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.

Ülkemize canlı hayvan ithalatı için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında uygulanan "Belirli Canlı Tırnaklı Hayvanların İthalatı ve Transit Geçişine İlişkin Hayvan Sağlığı Kurallarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik" hükümleri doğrultusunda ithalata izinli ülke listesi oluşturulmaktadır. Söz konusu listede yer alan ülkelerin hayvan sağlığı koşulları Dünya Hayvan Sağlığı Örgütünün anlık bildirimleri takip edilerek her gün değerlendirilmekte, gerek görüldüğünde ülke veya ülkelerin belirli bölgelerine yasaklama uygulanmaktadır.

Canlı hayvan ithalatına izinli ülkeler ve bu ülkelerin hayvan hastalıkları nedeniyle kısıt uygulanmayan bölgelerinden, Bakanlığımızca belirlenmiş ve ülkemiz halk ve hayvan sağlığını korumaya yönelik tüm önlem ve yaptırımları içeren veteriner sağlık sertifikalarındaki garantileri karşılaması durumunda izin verilmektedir.

İthali amaçlanan canlı hayvanların öncelikli olarak ülkeye giriş kapılarında yer alan Veteriner Sınır Kontrol Noktası Müdürlüklerince veteriner kontrolleri yapılmakta ve yapılan kontroller sonucu uygun bulunan hayvanların ülkemize girişine izin verilmekte ve karantina işlemlerinin yürütüleceği varış işletmelerine sevk edilmektedir.

İthal edilen besilik canlı hayvanlar asgari 21 (yirmi bir) gün, damızlık canlı hayvanlar ise 30 gün karantinada tutulup veteriner sağlık sertifikasında yer alan testlerin doğrulanması amacıyla laboratuvar analizlerine tabi tutulmaktadır. Karantina sürecinde analizlerinde herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmeyen hayvanların serbest dolaşıma girişleri sağlanmaktadır

Hastalığın ithal hayvanlardan kaynaklandığı bilgisi doğru olmayıp, ülkemize yapılan canlı hayvan ithalatları şap hastalığından ari ülkelerden gerçekleştirilmektedir.

Hayvancılık istatistikleri ile dış ticarete ilişkin veriler düzenli olarak Türkiye İstatistik Kurumu'nun resmi internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan