Denizli ilinde şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 72 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
PBMM Kâtip Üyesi
Şap Hastalığı (Foot-and-Mouth Disease — FMD); çift tırnaklı hayvanlarda görülen, hayvancılık sektörünün tamamını tehdit eden, kolay ve hızla yayılan viral bir hastalıktır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Başta sığır, koyun ve keçiler olmak üzere üretimin temelini oluşturan hayvanlarda ağız içi lezyonlara, tırnak bozukluklarına, salya artışına, topallığa ve süt veriminde ciddi kayıplara neden olmaktadır. Ölüm oranı düşük olmakla birlikte; verim kayıpları, hayvan ticaretinin durması ve karantina uygulamaları ekonomiye ağır darbe vurmaktadır. Bu sebeple erken aşılama, hayvan hareketlerinin sıkı kontrolü ve etkin denetim, salgın yönetiminde vazgeçilmezdir.
Ancak son günlerde Ülke genelinde ve özellikle Denizli ilimizde şap vakalarında ani ve ciddi artışlar yaşanmıştır. Denizli'nin Çivril ve Bozkurt ilçeleri başta olmak üzere hayvancılığın yoğun olduğu pek çok bölgesinde alarm seviyesinde yayılım bildirilmekte, Hambat Ovası'nda vaka kontrolü giderek zorlaşmakta; yetiştirici ise belirsizlik içinde bırakılmaktadır. Hayvan pazarları kapanmakta, üreticinin hayvanını satması dahi büyük risk oluşturmaktadır. Denizli, Ülkemizin önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden biri olmasına rağmen, hastalık il genelini boydan boya etkisi altına almış durumdadır.
Yetkili ağızlardan yapılan "kontrol altında" açıklamaları ise sahadaki gerçeklerle çelişmektedir.
Aynı anda farklı ilçelerde karantina kararları alınırken, üreticiler "Neden yeterli önlemler zamanında devreye sokulmadı?" sorusunun yanıtını aramaktadır. Bu tablo, kurumsal zafiyetlerin de ortaya çıkmasına neden olmaktadır:
Aşılama süreçlerinde gecikme ve yetersizlik, Aşı stok planlamasında sorunlar, Denetimlerde etkinlik eksikliği, Sınır ve bölge geçişlerinde kontrol zafiyetleri... 2)
SORULAR
4) 5) 6)
7)
8)
0)
Ekonomik koşullar zaten ağır iken hayvansal üretimde yaşanacak kalıcı kayıplar, gıda arz güvenliğini dahi tehdit eder hale gelebilecektir.
Sonuç olarak çiftçi ve üretici yalnız bırakılmış, bilgi akışına ulaşmakta, ekonomik zararını telafi etmekte, geleceğe güvenle bakmakta zorlanmaktadır. Salgın yönetimi, hastalık yayıldıktan sonra değil, yayılmadan önce başarılır. Bugünkü durum ise tam tersini göstermektedir.
Bu Bağlamda;
Son günlerde Denizli genelinde şap hastalığı vakalarında yaşanan artışın bilimsel ve gerçek nedeni nedir?
Aşılama oranları önceki yıllara göre neden düşmüştür? Şap aşılarının tedarikinde, stok veya dağıtım yönetiminde bir sorun mu yaşanmıştır? Yoksa; düşük antikor yanıtı veren, etkinliği yetersiz aşılar mı kullanılmıştır?
Özellikle sınır bölgelerinden ve diğer illerden kontrolsüz hayvan hareketleri bu yayılışta etkili olmuş mudur?
Çivril, Bozkurt ve diğer ilçelerde uygulanan önlemler somut olarak nelerdir? Denetimler yeterli midir?
Hambat Ovası ve Denizli'nin diğer riskli bölgeleri için özel bir müdahale ve hızlı aşılama planı oluşturulmuş mudur?
Resmi açıklamalarda hastalığın "kontrol altında" olduğu belirtilirken; aynı anda eş zamanlı karantina kararlarının alınmasının nedeni nedir?
Sahadan gelen uyarılar ve bilgilerin kamuoyu ile paylaşılmasında şeffaflık eksikliğinin nedeni nedir? VATANDAŞ DOĞRU VE HIZLI BİLGİYE NEDEN ULAŞAMAMAKTADIR?
Şap hastalığı kaynaklı zararlar TARSİM Sigortası kapsamında mıdır? Eğer yalnızca ek teminat ile kapsama alınıyor ve buna ilişkin ek prim maliyetleri tamamen üreticiye yükleniyorsa, bu maliyetlerin gerekçesi nedir? Şayet kapsam dışında tutuluyorsa, salgın riskinin ciddi şekilde arttığı mevcut koşullarda, hiçbir ilave prim ücreti talep edilmeksizin şap hastalığının TARSİM kapsamına alınması yönünde bir çalışma yürütülmekte midir?
Üreticinin yaşadığı büyük ekonomik kayıpların karşılanması için planlanan yeni bir destek modeli var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-1) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise 9599 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır.
Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.
Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 26,6 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir.
Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında; hastalıklardan arilik belgesine sahip ve bio-güvenlik önlemlerini almış işletmelerde, sigortalanabilir nitelikteki tüm hayvanların sigortalanması koşuluyla şap hastalığı "Geniş Kapsamlı" tarifede isteğe bağlı olarak teminat dahilinde olup 9050 devlet prim desteğine ilave 9015 ari işletme indirimi de uygulanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan