6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş'ta meydana gelen deprem nedeniyle Hatay ilinde yıkılan tarihi mekanlara ilişkin
Kaynak göster
Servet Mullaoğlu (CHP), 16 Haziran 2023 tarihinde 7/366 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 137 gün sonra, 31 Ekim 2023).
Servet Mullaoğlu (CHP, Hatay). “6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş'ta meydana gelen deprem nedeniyle Hatay ilinde yıkılan tarihi mekanlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/366, 16 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-366-6-subat-2023-tarihinde-kahramanmaras-ta-meydana-gelen-deprem-nedeniyle-hatay-ilinde-yikila (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/70d22fc9-6d34-4c3a-bcb7-0188c49aab3b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 137 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasanın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 99. maddeleri gereğince Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlandırılmasını arz ederim.
Av. Servet MULLAOĞLU Hatay Milletvekili
6 Şubat depremlerinden sonra M.Ö. 300*lü yıllarda kurulmuş bir Helenistik şehir olan Antakya şehir merkezi neredeyse tamamen yıkılmış durumdadır.
Gerekçenin tamamını göster (12 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Depremden etkilenen kültürel miras yapıları, arkeolojik alanlar ve dini yerler tespit edilebildiği kadarıyla aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.
Eski Antakya sokakları ve dünyanın ilk ışıklandırılan caddesi olan Kurtuluş Caddesi tamamen yıkılmıştır.
Antakya Sinagogu, 1853 depreminde de yıkılan ve yeniden yapılan Habib-i Neccar Camii ve St Peter ve Paul Ortodoks kilisesi yıkılmıştır.
Roma mozaikleri koleksiyonuyla tanınan Hatay Arkeoloji Müzesi'nin bir bölümü hasar görmüştür.
İskenderun?daki 1600lerde inşa edilen Latin Katolik Kilisesi'nin ritüel alanı zarar görmüştür.
Kırıkhan'da bulunan ve Haçlı Prensliğinden kalan Darb-ı Sak Kalesi'nin tamamı yıkılmış ve içindeki Bayezid-i Bestami Türbesi büyük zarar görmüştür.
1927 yılında mimar Leon Benju tarafından yapılan ve 29 Haziran 1939*a kadar meclis binası olarak kullanılan Hatay Meclis Binası büyük hasar almıştır.
Payas Sokullu Mehmet Paşa Külilyesi"nin minaresi yıkılmıştır Antakya'nın güneyinde Hıristiyan toplulukların dini miras alanları yıkılmıştır.
Arsuz'daki Mar Yuhanna, Altınözü'ndeki Meryem Ana, Samandağ"daki Meryem Ana ve İskenderun?daki Aziz Nikola Ortodoks kilisesi ağır hasar görmüş kısmen yıkılmıştır.
Altınözü Sarılar Aziz Georgios Rum Ortodoks Kilisesi'nin duvarları hasar görmüştür. Vakıflı Ermeni köyündeki Katolik Surp Asdvadzadzin Kilisesi depremden büyük hasar almıştır.
Bu bağlamda;
I- Hatay ilimizde 6 Şubat depremlerinden etkilendiği tespit edilen kültürel miraslarımız, arkeolojik alanlarımız, dini yerlerimiz ve ibadethanelerimize ilişkin Bakanlığınızca bu güne kadar ne gibi çalışmalar yapılmıştır?
SORULAR
Bu yapılara ilişkin oluşturulmuş olan Hatay Kültürel Mirasını Koruma Bilimsel
Danışma Kurulunun görüşleri nelerdir? Bu yapılara ilişkin sunulmuş bir durum raporu mevcut mudur?
Böyle bir rapor mevcut ise her biri çok değerli birer kültürel miras olan bu yapılara ilişkin nasıl bir planlama yapılmaktadır?
Enkaz kaldırma çalışmaları esnasında kültürel yapılara ilişkin Bakanlığınıza bağlı kurum uzmanlarınca gerekli denetim ve gözetim yapılmış mıdır?
Zarar görmüş olan yapılardan kaçı özel mülkiyet kaçı kamuya ait yapılardır?
Özel mülkiyet olan yapılara Bakanlığınızca hangi desteklerde bulunulmaktadır.
Bu yapılarımızın restorasyonu, onarımı, iyilleştirilmesi yönünde alınmış olan kararlar ya da başlatılmış çalışmalar var mıdır?
Hasar görmüş bütün bu yapıların yeniden Antakya'ya kazandırılabilmesi için bu alanda uzmanlaşmış hangi kurum ya da kuruluşlardan destek alınmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Vakıflar Genel MüdürlüğüY'ca;
Depremden sonra 17.02.2023 ve 06.03.2023 tarihlerinde olmak üzere ? sefer, Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik elemanları (mimar, mühendis, sanat tarihçi) ile üniversite öğretim üyelerinden oluşan bilim heyetleri marifetiyle hasar tespit çalışmaları yapılarak hasar durumları kayıt altına alınmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde; Hatay ilinde, 20 yıkılan, 48 ağır hasarlı, 21 orta hasarlı, 18 hafif hasarlı ve 34 hasarsız vakıf kültür varlığı olduğu anlaşılmıştır.
Tespitlerin ardından ilk etapta, hasar gören tüm eserlerde çevre güvenlik önlemleri alınarak etrafları çevrilmiş ve yapıların eski eser niteliğinde vakıf mülkü olduğunu bildiren uyarı afişleri asılarak kamuoyu bilgilendirilmiştir. İkinci etapta öncelikli olarak merkezlerde bulunan ve kamuoyunca sembolik değeri olan eserler olmak üzere tüm eserlerin onarım ve ihyası için yaklaşık maliyet çalışmaları yapılmış ve bu çalışmalar sonucunda; 3 adedi yıkılan, 7 adedi ağır hasarlı, 4 adedi orta hasarlı olmak üzere toplam 14 vakıf kültür varlığımızın ihaleleri 2023 Mayıs ayında yapılarak neticelendirilmiş, sözleşmeleri yapılmış ve yer teslimleri yapılarak proje çalışmaları başlatılmıştır. Ayrıca, 2 adedi yıkılan, 4 adedi ağır hasarlı, 1 adedi orta hasarlı ve 6 adedi hafif hasarlı olmak üzere toplam 13 eserin yaklaşık maliyet ve ihale işlemlerine başlanmıştır.
Yapılan ve yapılacak bütün çalışmalarda, konusunda uzman üniversite öğretim görevlilerinden oluşturulan bilim heyeti üyeleriyle birlikte hareket edilmektedir.
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
6 Şubat depremleri sonrasında "Afet Acil Eylem Planı" doğrultusunda Bakanlığımız yetkilileri tarafından gecikmeksizin müze ve ören yerlerimize müdahale edilerek gerekli önlemler alınmıştır.
Deprem sonrası Hatay Müzesi Müdürlüğünün teşhirinde bulunan taşınabilir kültür varlıkları, ilk olarak depremden etkilenmeyen illerimizde bulunan müzelerimize nakledilmiştir. | Depolarda bulunan eserler; müze bahçesinde oluşturulan iklimlendirmeli konteyner geçici depolama alanlarına taşınmıştır. Müze teşhirinde bulunan heykeller çelik konstrüksiyon kafesler oluşturularak hafif dolgu içerikli kum torbaları ile desteklenerek koruma altına alınmıştır. Söz konusu kültür varlıklarının restorasyon ve konservasyon çalışmaları oluşturulan program dahilinde devam etmektedir.
Başta Hatay (Antakya) olmak üzere diğer il ve ilçelerde hasar gören tarihi yapılardaki nitelikli malzemenin ayıklanarak belgelenmesi ve korunması amacıyla çalışma yapmak üzere Afet Bölgesi Kazı Başkanlıkları oluşturulmuştur.
Afet Bölgesi Kazı Başkanlıklarınca tescilli taşınmaz kültür varlıklarının enkazı içerisinde yer alan özgün mimari parçaların ve diğer eserlerin ayıklanması, envanterlenmesi ve diğer enkazlarla karışmaması için ayrı bir alana nakledilerek ihya edilecek yapılarda kullanılmak üzere muhafaza altına alınmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Farklı dini yapılar ile anıtsal ve sivil mimarlık örneklerinin iç içe bulunduğu kentsel arkeolojik alana sahip Hatay ili, Antakya ilçesi merkezine ilişkin yasal, yönetsel . süreçler, stratejik planlama, hasar tespit değerlendirme, enkaz kaldırma ve alanın iyileştirilmesi konuları, Bilimsel Danışma Kurulu toplantılarında görüşülmüştür. Toplantılarda deprem bölgesindeki kültür varlıklarına yönelik yürütülecek çalışmalara ilişkin tavsiye kararları alınmıştır. Bu doğrultuda, kültür molozu kaldırma işlemlerinin Bakanlığımızın belirlediği bir ekip gözetiminde yürütülmesi (mimar, inşaat mühendisi, sanat tarihçisi, arkeolog, restoratör/konservatör vb.) önerilmiştir.
Orta ve az hasarlı tescilli kültür varlıklarının yerinde korunması; proje ve uygulama yapılıncaya kadar olan süreç içerisinde acil müdahale ve gerekli görülmesi halinde gerekli destekleyici önlemlerin alınması; tamamen göçmüş kültür varlığı enkazlarının ve durumu can güvenliği açısından tehlike arz ettiği tespit edilen yapıların kültürel değeri olan mimari elemanların mümkün olduğu ölçüde belgelenerek kontrollü ve güvenlik önlemleri alınarak kaldırılması ve belirlenen — ayrıştırma alanına taşınması eylemleri devam etmektedir. i
Antakya'da 2863 sayılı Kanun kapsamında ilan edilmiş olan 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanları ile Kentsel Sit Alanı yer almaktadır. Depremlerin ardından Antakya kent merkezinde 307 hektar alan riskli alan olarak ilan edilmiştir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıyla yapılan protokol ile bu alanlarla ilgili çalışmalar Bilimsel Danışma Kurulu ve diğer paydaşlarla istişare edilerek Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Hasar gören kültür varlıklarının ihyası ve kent belleğinin korunarak gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması amacıyla mevcut koruma amaçlı imar planı revizyon çalışmaları devam etmektedir.
Ayrıca, Bakanlığımızca depremden zarar gören tüm tescilli kültür varlıklarının üzerinde çalışabilmek ve ihya edilebilmesini sağlamak üzere Bakanlığımız tarafından Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında yapılan yardımların kapsamının genişletilmesi ve yardım oranlarının arttırılması amacıyla hazırlanan yönetmelik değişikliği 6 Mayıs 2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda ilk etapta Bakanlığımıza 194 tescilli taşınmaz için yardım başvurusu yapılmış olup bahse konu yardım talepleri Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Komisyonunca değerlendirilmektedir.
Tescilli kültür varlıklarının enkaz kaldırma çalışmaları Bakanlığımız merkeze bağlı taşra teşkilatları ve Kazı Başkanlıklarınca görevlendirilen teknik personel denetiminde sürdürülmektedir.
Hatay'da hasar gören yapıların 75'i kamu bütçeli (kamu binaları), 284'ü özel bütçeli (şahıs veya tüzel kişilik yapıları) yapılardır.
Stratejik planlama, hasar tespit değerlendirme, enkaz kaldırma ve alanın iyileştirilmesi konuları, Bilimsel Danışma Kurulu görüşleri doğrultusunda yürütülmektedir. Bunun yanı sıra Hatay ilinde depremden zarar gören az, orta ve ağır hasarlı kültür varlıklarının hasar tiplerine göre müdahale yöntemlerinin ve izlenecek yola ilişkin haritanın belirlenmesi ile acil, kısa erim, orta ve uzun erimli çalışmalar kapsamında sivil mimari örnekleri ve anıtsal yapıların yerleşim alanları ile yeniden canlandırılması hususundaki projelerin, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Tarihsel Çevre Değerlerini Araştırma ve Uygulama Merkezi (TAÇDAM) ile Bakanlığımız arasında imzalanmak üzere çalışmalara başlanan Protokol kapsamında yürütülmesi planlanmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan