Enflasyon ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 255 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddesine uygun olarak Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz'a iletilmesi ve yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim. İsmail Atakan ÜNVER
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın yıllar içerisinde enflasyon ile mücadele ve hedefler hakkında kamuoyuna yaptığı beyanlar ile bu beyanların gerçekleştiği döneme ait resmi TÜİK enflasyon verileri (TÜFE) arasında ciddi ve sistematik bir tutarsızlık bulunmaktadır.
Aşağıdaki tablo, bu tutarsızlığı kronolojik olarak gözler önüne sermektedir:
Gerekçenin tamamını göster (16 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Gerçekleşen Yı || Asıklama | Açıklamayı | ennasyon İddias/Hedefi || Yıllık TÜFE Tarihi Yapan o . Enflasyonu tek haneli 2021 || | Ekim CB rakamlara düşürmekte 36,08 2021 Erdoğan kararlıyız.
Yüzde 20 düzeyi kısa 2021 || 1 Aralık CB sürede çözülebilir bir 36,08 2021 Erdoğan sorundur.
2023 sonunda *620'ler seviyesine, 2024'te tek 12 Aralık CB haneli rakamlara o 2022 2022 Erdoğan düşürmek için ne 64,27 e gerekiyorsa yapmakta kararlıyız.
, Enflasyon meselesini tek 2023 | 1/ Haziran | CB haneli rakamlara 64,779 2023 Erdoğan m ip düşüreceğiz.
3Ebo$
Para, maliye, gelirler N politikalarını uyum içinde 2024 || ? Eylül CB. yürüterek tek haneli 44,386 2024 Erdoğan enflasyona mutlaka ulaşılacağını vurguladı.
Enflasyonda başlayan 2024 Dogan E loğan düşüş trendi inşallah 4438 s hızlanarak devam edecek.
Bu yılın sonunda "630'un o 2025 I Ekim CB altına, 2026'da ise Ekim 202 5 2025 Erdoğan "020'nin altına indirmeyi Dn itibarıyla) planlıyoruz.
Gelecek yıl 9520'nin altı, 32,879 2025 Doz ım edeli bir sonraki yıl da tek (Ekim 2025 haneli rakamlar. itibarıyla)
Bu tablo, iktidarın "enflasyon düşecek" söylemini bir iktisat politikası değil, bir tekrar eden temenni hâline getirdiğini göstermektedir.
Vatandaşın alım gücü düşerken, her yıl yeni bir "tek hane" hedefi verilmesi, ekonomik gerçeklikten uzak bir umut pazarlamasına dönüşmüştür.
İktidarca 2020 yılından itibaren defalarca tek haneli enflasyon hedefi ilan edilmiştir. 2022 yılı sonu için "020 hedefi belirlenmişken, yıl sonu enflasyonu "664,27 olarak gerçekleşmiştir. Bu, hedeften yaklaşık üç kat fazla bir gerçekleşme demektir.
2025 yılı için Ekim ayında 94632,87 olan enflasyon karşısında, yıl sonu için 9630'un altına inme hedefi, yılın kalan aylarında gerçekleşmesi mümkün görünmeyen radikal bir düşüş gerektirmektedir.
Enflasyonun "temennimiz değil, teknik bir hakikat" olduğu beyanına rağmen, gerçekleşen rakamlar sürekli olarak teknik bir hayal kırıklığı yaratmıştır.
Son olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak tarafınızca; "Büyük resmi görmek lazım. Enflasyon aşağı doğru iniyor." açıklaması yapılmıştır.
Bu çerçevede olmak üzere;
SORULAR
Sayın Cumhurbaşkanı tarafından 2020'den itibaren defalarca telaffuz edilen "tek haneli enflasyon" hedefi, hangi somut makroekonomik model ve öngörülere dayandırılmış olup, bu hedeflerin (2020, 2021, 2022, 2023, 2024) yıllarında neden gerçekleşmediğinin ve hedeften sapma oranlarının bu denli yüksek olduğunun teknik izahı nedir?
Sayın Cumhurbaşkanının 12 Aralık 2022'de, enflasyonun 2023 sonunda 9020'ler seviyesine ineceği yönündeki net ifadesi, o tarihte TCMB politika faizinin 99 olduğu ve enflasyonun 9084 civarında seyrettiği bir ortamda söylenmiştir. Bu ifadenin kullanılmasına hangi teknik dayanaklar sebep olmuş, öngörülen tarihte neden beklenen etki sağlanamamış ve enflasyon düşürülememiştir?
Sayın Cumhurbaşkanının | Ekim 2025'te yıl sonu enflasyon hedefini 9630'un altına çekme taahhüdü ile Ekim 2025 itibarıyla gerçekleşen "032,87 oranı arasındaki 2,87 puanlık farkın kalan 2 ayda nasıl kapatılması planlanmaktadır? Bu hedefin tutturulamaması durumunda, 2026 hedefi olan 9620'nin altına inme taahhüdü ile ilgili bir revizyon kamuoyuna açıklanacak mıdır?
Tarafınızca 30 Kasım 2025'te açıklanan: "Gelecek yıl 9620'nin altı, bir sonraki yıl da tek haneli rakamlar" yol haritası, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca ne zaman ve hangi Orta Vadeli Program güncellemesi ile resmi olarak teyit edilmiştir? Bu yol haritası, geçmişte tek haneye ulaşma sözü veren programlardan teknik olarak hangi yönüyle ayrılmaktadır?
TÜİK verilerine göre, enflasyonun en yüksek seyrettiği yıllarda (2022 ve 2023) gerçekleşen 064,27 ve "064,77 oranları göz önüne alındığında, 2018 yılı başlangıcına göre ortalama bir hane gelirinin satın alma gücünde nominal olarak değil, reel olarak yaklaşık yüzde kaç kayıp yaşanmıştır? Gerçekleşen yüksek enflasyon rakamları karşısında, halkın alım gücünde daha fazla bir kayıp hissetmesinin sebebi nedir? Halkın hissi mi, enflasyon rakamları mı gerçekle örtüşmemektedir?
Sayın Cumhurbaşkanının sürekli tek haneli ve 9620'li enflasyon hedefleri ilan ettiği 2021, 2022, 2023 ve 2024 (tahmini) yıllarının gerçekleşen yıllık TÜFE ortalaması yaklaşık 647,85 seviyesindedir. Bu dört yıllık ortalama, ilan edilen hedeflere kıyasla yaklaşık 3 ila 5 kat daha yüksek bir seyir izlemiştir. Hedeften bu kadar büyük sapmalar karşısında Hükümetinizin enflasyon politikasına güveni nasıl sağlayacaksınız?
Hükümetin süreklilik arz eden hedef ıskalamaları karşısında, uluslararası yatırımcılar ve yerel ekonomik aktörler ile kamuoyu nezdindeki güvenilirliğin korunması için Hükümetiniz ne tür somut adımlar atmaktadır? Bu yılın enflasyonu bile 5 defa revize edilmişken, geleceğe dair beklentiler hangi güven duygusuyla yönetilecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ·
14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu ve uygulanan "Enflasyon Hedeflemesi Rejimi" çerçevesinde enflasyon hedefleri, Hükümet ile birlikte 3'er yıllık dönemler hâlinde belirlenmekte ve hedef değişken olarak Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yılsonu değişim oranları esas alınmaktadır. Fiyat istikrarına yönelik resmi hedefin kararlılıkla sürdürülmesi, güçlü bir "taahhüt" ve "sinyal" niteliğindedir.
Rejim gereği "enflasyon hedefi" ile "enflasyon tahminleri"nin birbirine karıştırılmaması büyük önem arz etmektedir. Buradaki hedef, ulaşılmak istenen nihai noktayı ve fiyat istikrarı çıpasını temsil ederken; Merkez Bankası tarafından yılda dört kez yayımlanan Enflasyon Raporları ile paylaşılan "enflasyon tahminleri", mevcut veri seti ve makroekonomik koşullar altında bu hedefe giden patikayı gösteren dinamik bir iletişim aracıdır. Aynı şekilde ekonomi yönetimi de güncel tahminlerini paylaşarak beklenti yönetimine katkıda bulunmaktadır. Dolayısıyla, değişen koşullara göre güncellenen tahminler ile sabit bir politika çıpası olan hedefin ayrımı, para politikasının öngörülebilirliği açısından kritiktir.
2020 yılından itibaren küresel ve bölgesel düzeyde olağanüstü dışsal şokların eş zamanlı yaşandığı bir dönem olmuştur. Küresel salgının sebep olduğu tedarik zinciri kırılmaları, jeopolitik gerilimler ve bölgemizde yaşanan savaşların enerji ve gıda fiyatlarında oluşturduğu maliyet baskıları ile ülkemizi derinden etkileyen deprem felaketinin arz ve talep üzerindeki olumsuz etkileri, enflasyonist baskıları tarihi düzeylere taşımıştır.
Küresel ölçekte enflasyonist baskıların sürdüğü zorlu konjonktüre, kuraklık ve zirai don gibi gıda fiyatlarına yansıyan olumsuzluklara rağmen enflasyonla mücadelede belirgin bir başarı sağlanmış; uygulanan kararlı dezenflasyon programı neticesinde, 2024 yılı Haziran Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831 ayından itibaren yıllık enflasyonda 40 puanın üzerinde bir düşüş gerçekleşmiştir. Elde edilen bu performans, program'da ortaya konulan "tek hane" hedefinin ulaşılabilirliğini göstermektedir.
Bu çerçevede, enflasyondaki ataletin ve özellikle tüm dünyada benzer şekilde gözlemlenen hizmetler sektöründeki fiyat katılığı gibi unsurların kademeli olarak ortadan kaldırılmasıyla 2027 yılı itibarıyla tek haneli enflasyon hedefine ulaşılması hedefi korunmaktadır. Güçlü makroekonomik politika eşgüdümünün devamı, arz yönlü politikaların etkinliğinin artırılması ve öngörülebilirliği güçlendiren iletişim stratejisinin sürdürülmesi dezenflasyon sürecinin temel dayanakları olmaya devam edecektir.
Diğer taraftan, enflasyon, fiyatlar genel seviyesindeki artışı ifade eden nominal bir gösterge iken satın alma gücü ise gelirlerin bu fiyat artışları karşısındaki reel durumunu yansıtmaktadır. Bu doğrultuda, fiyatlardaki artışın refah üzerindeki etkisi, ücret ve diğer gelir unsurlarındaki değişimle birlikte değerlendirilmelidir. Enflasyonla mücadele sürecinde ücret politikalarında "çalışanları enflasyona ezdirmeme" ilkesi esas alınmakta; özellikle sabit ve dar gelirli kesimlerin alım gücünün korunmasına yönelik düzenlemeler hayata geçirilmektedir. Bu çerçevede, ücret ayarlamaları yapılırken enflasyon gelişmeleri dikkate alınarak reel gelirlerin korunması gözetilmektedir.
Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831
Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı