2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçesine ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 12 Kasım 2025 tarihinde 7/36662 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 65 gün sonra, 16 Ocak 2026).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36662, 12 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36662-2026-yili-merkezi-yonetim-butcesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/001aef29-c986-4dd7-aa87-019a7c2dbf71
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 65 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK. tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanması için gereğini saygılarımla arz ederim.
Özgür KARABAT İstanbul Milletvekili
2026 bütçesi, "tasarruf" ve "disiplin" söylemiyle sunulmasına rağmen, gerçekte emeğin, üretimin ve sosyal adaletin aleyhine; finansal sermayenin ve rant ekonomisinin lehine kurgulanmış bir bütçedir. Bütçenin gelir yapısında hâkim olan dolaylı vergiler, yoksulun sofrasına uzanan görünmez bir eldir. Faiz giderleri, kamu kaynaklarını üretime değil borç servisine yönlendirmektedir. "Kamu-Özel İşbirliği" projelerine aktarılan milyarlar, toplumsal refahı değil, sözleşmeli zenginler düzenini finanse etmektedir. Sosyal harcamaların GSYH"ye oranla azalması ise sosyal devlet ilkesinin artık yalnızca anayasada kalan bir kavram haline geldiğini göstermektedir. Bu bütçe, kimin yanında olduğumuzu değil; kimin sırtında yükseldiğimizi göstermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TBMM'de görüşülmekte olan 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi, belirli makroekonomik hedeflere ulaşmak için tasarlanmış mali bir plandır. Bu plan, 18,9 trilyon TL gider ve 16,2 trilyon TL gelir hedefiyle 2,7 trilyon TL'lik bir bütçe açığını öngörmektedir.
Bu bütçe tercihlerinin ekonomik ve sosyal yansımaları, kaynakların nasıl dağıtıldığına bakılarak analiz edilebilir. Bütçede faiz giderleri için ayrılan 2,74 trilyon TL'lik ödenek, öngörülen 2,7 trilyon TL'lik bütçe açığının tamamından fazladır. Bu durum, bütçenin "faiz dışı fazla" vermeye (yani faiz harici harcamaların gelirlerden az olmasına) ayarlandığını, ancak yüksek borçlanma maliyetleri nedeniyle açığın devam ettiğini göstermektedir. Bu yüksek faiz kalemi, kamunun borç servisine ayırdığı kaynağın büyüklüğünü ve dolayısıyla eğitim, sağlık, yatırım ve sosyal transferler gibi diğer alanlar için kullanılabilir "mali alanı" ciddi şekilde kısıtladığını ortaya koymaktadır.
Bütçe teklifinde, toplam vergi gelirlerinin yaklaşık 961,7'sinin KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerden elde edilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik olarak bu durum, vergi tahsilatının ağırlıklı olarak tüketim üzerinden yapıldığını göstermektedir. Dolaylı vergiler, harcama yapan herkesi (gelir düzeyinden bağımsız olarak) etkilediği için "regresif" (tersine artan oranlı) bir etki yaratma potansiyeline sahiptir. Yani, gelirinin daha büyük bir kısmını tüketime ayırmak zorunda olan düşük gelirli hanelerin üzerindeki vergi yükünü, yüksek gelirli hanelere kıyasla oransal olarak artırır.
Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) projelerine (şehir hastaneleri, otoyollar vb.) 2026 yılında bütçeden yaklaşık 370 milyar TL'lik bir kaynak transferi öngörülmektedir. Bu ödemeler, genellikle dövize endeksli ve uzun vadeli garantiler olduğundan, bütçe üzerinde önemli bir yük oluşturmaktadır. Ekonomik açıdan bakıldığında, bu 370 milyar TL'nin, sosyal yardım programlarının genişletilmesi veya yeni kamu yatırımları gibi alternatif alanlarda kullanılamamakta bu durumda da iktidarın destek tercihini yoksul milyonlar yerine bir avuç azınlık için yaptığını göstermektedir.
Sosyal koruma harcamalarının azalması da bu değerlendirmeyi desteklemektedir. Sosyal koruma harcamalarının GSYH içindeki payının 2018'deki "11,9 seviyesinden 2026'da tahminen 909,2 seviyesine gerilemesi, sosyal devlet harcamalarının ekonomik büyümeye kıyasla reel olarak küçüldüğüne işaret etmektedir. Enflasyonun ve işsizliğin yüksek olduğu dönemlerde, sosyal harcamalardaki bu oransal gerileme, gelir eşitsizliğini ve yoksulluğu dengeleyici mali politikaların zayıfladığının açık göstergeleri olarak değerlendirilmektedir.
Bu veriler ışığında 2026 bütçesi, enflasyonla mücadele ve mali disiplin hedefleri doğrultusunda kamu harcamalarını kontrol altında tutmayı amaçlarken, bu hedefe ulaşmak için öncelikleri belirlemiştir. Bütçe tercihlerinin; faiz ödemeleri ve KÖİ garantileri gibi kalemlere önemli bir kaynak ayırırken, vergi yükünü ağırlıklı olarak tüketime yüklediği ve sosyal harcamaların GSYH içindeki payının azaldığı görülmektedir.
Buna göre;
SORULAR
2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi'nde gelir adaletini sağlamaya dönük herhangi bir yapısal vergi reformu planlanmakta mıdır? Özellikle gelir ve kurumlar vergisinde artırılmış kademeli oran uygulaması veya servet/varlık vergisi düzenlemesi gündemde midir? Bu yönde OECD ortalamalarıyla bir karşılaştırma yapılmış mıdır?
. En düşük gelir grubundaki haneler için dolaylı vergi yükünü azaltacak özel bir politika (Örneğin düşük KDV oranı, enerji/temel gıda istisnaları veya vergi iadesi sistemi) öngörülmekte midir? Bu konuda gelir gruplarına göre efektif vergi yükü analizi yapılmış mıdır?
. 2026 bütçesinde faiz ödemeleri için öngörülen 2,74 trilyon TL'nin, hangi borç türlerine (iç borç, dış borç, döviz cinsi borç, değişken faizli borç) ait olduğu ayrıntılı olarak nedir? Bu ödemelerin bütçe üzerindeki faiz dışı fazla hedefini nasıl etkilediği analiz edilmiş midir?
. Kamu-Özel İşbirliği projelerine (özellikle şehir hastaneleri, otoyollar, havaalanları) 2026 yılında bütçeden yapılması öngörülen 370 milyar TI.lik garanti ödemelerinin döviz cinsinden yükümlülük payı nedir? Bu ödemeler 2027-2035 dönemi için uzun vadeli toplam mali yük olarak ne kadar projekte edilmiştir? Söz konusu projelere ilişkin bağımsız denetim raporları kamuoyuyla neden paylaşılmamaktadır?
. 2026 yılı bütçesinin, "mali disiplin" gerekçesiyle kamu yatırımlarını ve sosyal transferleri sınırlarken, sermaye kesimlerine sağlanan vergi istisnaları ve teşviklerin tutarı nedir? Bu teşviklerin GSYH?'ye oranı nedir ve son 5 yıldaki eğilimi nasıldır?
. 2025 yılında olduğu gibi 2026 bütçesinde de dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki oranı "0661'in üzerindedir. Bu oranı 9050'nin altına düşürmeyi hedefleyen bir vergi politikası reformu gündemde midir? Dolaysız vergilerin payını artırmak amacıyla hangi adımlar atılacaktır?
. 2026 yılı bütçesiyle birlikte kamusal kaynakların hangi toplumsal kesim lehine yeniden dağıtıldığına dair Bakanlığınızın bir etki analizi bulunmakta mıdır? Varsa, bu analiz kamuoyuyla neden paylaşılmamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi (o :27/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1746655 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Özgür KARABAT'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sebsoruonergeleriöhmb.gov.tr Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir 7136662 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye v Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Özgür KARABAT, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
12. Kalkınma Planı başta olmak üzere 2025-2027 ve 2026-2028 Orta Vadeli Programlar gibi ulusal politika belgelerinde vergi adaletinin güçlendirileceği, geliri adil bir şekilde yeniden dağıtan ve vergiyi tabana yayan bir yaklaşımla gelirlerin artırılacağı, vergide etkinliğin sağlanması amacıyla vergi harcamalarının gözden geçirilerek etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılacağı yönünde tedbir ve politikalara yer verilmiştir. Vergi politikalarımız bu çerçevede belirlenmekte olup büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırımın, istihdamın, üretimin, ihracatın ve rekabet ortamının desteklenmesine devam edilmektedir.
Son dönemde vergide adaleti güçlendirmek ve sabit gelirli vatandaşlarımızın vergi yükünü azaltmak amacıyla birçok düzenleme yapılmıştır. Bu kapsamda;
• 1/W2022 tarihinden itibaren asgari ücret vergi dışı bırakılmış, asgari ücretin üzerinde ücret alanlarda ise asgari ücretin gelir vergisi matrahına isabet eden tutar gelir vergisinden, brüt asgari ücrete isabet eden tutar damga vergisinden istisna edilmiştir.
• Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin kazançları 2021 yılından itibaren gelir vergisinden istisna edilmiştir.
• Çiftçilere yapılan destek ödemelerinden gelir vergisi kesintisi kaldırılmıştır. Yem ve gübre teslimlerinden KDV alınmaması sağlanmıştır.
• Eğitim, sağlık, giyim, turizm, yeme içme hizmetleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte, tarımsal sulama sistemleri ile bazı tarımsal makinalarda tarımsal abonelere yapılan elektrik teslimlerinde indirimli KDV oranı uygulanmaktadır.
• Sosyal konut teslimlerinde yüzde | oranında KDV uygulanmaktadır.
• KDV oranının temel gıda maddelerinde yüzde |, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte yüzde 10 oranında uygulanması sağlanmıştır.
Buna karşın çok kazanandan çok vergi alınmasını sağlamak amacıyla yapılan başlıca düzenlemelere ise aşağıda yer verilmiştir.
• Kurumlar vergisi oranı 5 puan artırılarak yüzde 25'e çıkarılmıştır. Banka ve finans kurumları için bu oran yüzde 30'a yükseltilmiştir.
• Yap İşlet ve Devret Modeli ile Kamu Özel İşbirliği Projeleri kapsamında elde edilen kazançlardan yüzde 30 oranında kurumlar vergisi alınması sağlanmıştır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok. Küt 3-3 v-posta: sgbsoruonergeleri(&'hmb.gov.ir İHlekironik Ağ: www hmb.gour
• Yurt dışı merkezli çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesinde asgari yüzde 15 kurumlar vergisi getirilmiştir.
• Yurt içi asgari kurumlar vergisi düzenlemesi ile teşvik, istisna ve indirimler nedeniyle ödenecek vergisi çıkmayan şirketlerden asgari yüzde 10 kurumlar vergisi alınacaktır.
• Kur korumalı mevduat hesapları için uygulanan kurumlar vergisi istisnası kaldırılmıştır. Bu hesapların yanı sıra, mevduat ve menkul kıymetlere yönelik gelir vergisi stopaj oranları yükseltilmiştir.
• BSMV konut kredileri istisnası ilk konut hariç kaldırılmıştır.
• Kar paylarındaki gelir vergisi stopajı yüzde 10'dan 15'e yükseltilmiştir.
• Şirketlerin taşınmaz satışlarında yüzde 50 olarak uygulanan kazanç istisnası ile yatırım fonlarından elde ettikleri kazançlara uygulanan istisna kaldırılmış, iştirak hissesi satış kazancı istisnası yüzde 90'ye düşürülmüştür.
• Bazı serbest fonlardan elde edilen gelirlere ilişkin istisna kaldırılmıştır.
• Ruhsata ve işletme belgesine tabi bazı faaliyetlere faaliyet harcı getirilmiştir.
Son yıllarda vergide adaleti güçlendirmek için yapılan düzenlemeler ve kayıt dışılığa yönelik alınan tedbirlerle 2023 yılında yüzde 34,5 olan dolaysız vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının 2026'da yüzde 38,2'ye çıkarılması hedeflenmektedir. 2023'ten itibaren dolaysız vergilerde sağlanan 3,7 puanlık bu iyileşme 508 milyar liraya tekabül etmektedir. Dolaylı vergilerin payının ise 2026 yılında yüzde 61,8'e program dönemi sonunda yüzde 61,3'e inmesi öngörülmektedir. Bu gelişmede yüksek gelir grupları ve sermaye kesiminden daha çok vergi alınması yönünde yapılan düzenlemeler etkili olmuştur.
Ulusal politika belgelerinde de öngörülen amaçlar doğrultusunda vergi adaletini güçlendirmek, çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alınmasını sağlamaya yönelik çalışmalara önümüzdeki dönemde de kararlılıkla devam edilecektir.
Diğer taraftan, ülkemizde servet vergisi adı altında bir vergi türü bulunmamakla birlikte, servetin unsurları veya servet transferi üzerinden alınan dört çeşit vergi türü bulunmaktadır. Bunlar, bina, arsa ve arazi gibi gayrimenkul servet unsurlarını konu edinen emlak vergisi ile değerli konut vergisi, motorlu kara ve hava taşıt araçlarını konu edinen motorlu taşıtlar vergisi ve veraset ya da ivazsız intikal suretiyle iktisap edilen her türlü servet unsurunu konu edinen verasct ve intikal vergisidir.
Öte yandan, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesi vatandaşlarımıza yönelik hizmetleri önceleyen bir bütçedir. Bu kapsamda; 2002 yılı ile 2026 yılı karşılaştırıldığında eğitime ayrılan kaynak, bütçenin yüzde 9,4'ü iken yüzde 15,3'e; sağlığa ayrılan kaynak, bütçenin yüzde 2,5'i
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri((i hmb.gov.tr Kiekironik Ağ: vwu,hmb,gos ir iken yâzde 8,4'e; mahalli idarelere ayrılan kaynak, bütçenin yüzde 4'ü iken yüzde 8,8'e; sosyal yardımlar için ayrılan kaynak, bütçenin yüzde 1,3'ü iken yüzde 4,8'e; yatırımlara ayrılan kaynak, bütçenin yüzde 6,6'sı iken yüzde 10,6 ya yükseltilmektedir.
Bunun yanı sıra, Şubat 2023 depreminin ekonomik ve sosyal etkilerinin azaltılması amacıyla yapılan harcamaların Orta Vadeli Program döneminde milli gelire oran olarak azalması ile birlikte merkezi yönetim bütçesinin 2026 yılından itibaren faiz dışı fazla vermesi hedeflenmektedir. Ayrıca, azalan finansman ihtiyacına bağlı olarak 2026 yılında yüzde 3,5 olarak öngörülen faiz giderlerinin milli gelire oranının ise program dönemi sonunda yüzde 3,3'e gerilemesi beklenmektedir. Bu çerçevede, gerek faiz dışı fazladaki olumlu seyir gerekse faiz harcamalarındaki gerileme sağlık, eğitim ve yatırım gibi alanlara daha çok kaynak aktarılabilmesinin önünü açacaktır.
Diğer taraftan, Yap-İşlet-Devret ve Yap-Kirala-Devret gibi Kamu Özel İşbirliği modelleriyle gerçekleştirilen projelerin yürütülmesi ve uygulanması ile ilgili yükümlülükler proje sahibi idarelerin sorumluluğunda olup projeler kapsamındaki ödemeler ilgili idarelerin bütçesinden karşılanmaktadır. Söz konusu ödenek tutarları Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda ilgili idarelerin bütçelerinde yer almaktadır.
Bununla birlikte, Bakanlığımız sorumluluğunda olan tüm borç istatistikleri "https://aww.hmb.gov.tr/kamu-finansmani-istatistikleri" o adresinde (o yayımlanmakta (o ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan