Özel rehabilitasyon merkezlerine yüz tanıma sistemi zorunluluğu getirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 14 Kasım 2025 tarihinde 7/36688 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 19 Aralık 2025).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Özel rehabilitasyon merkezlerine yüz tanıma sistemi zorunluluğu getirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36688, 14 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36688-ozel-rehabilitasyon-merkezlerine-yuz-tanima-sistemi-zorunlulugu-getirilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0c9bd0f8-fdb8-4b04-8bd7-019a9081f6d7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 35 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
Milli Eğitim Bakanlığı'nın asli görevi, kamu kaynaklarını koruyarak çocuklarımızın ve eğitim sisteminin en iyi şekilde gelişmesini sağlamaktır. Ne var ki, engelli vatandaşlarımızın eğitim sistemindeki yerini güçlendirmek için yapılan uygulamalar, çıkar odaklı yaklaşımlara dönüşmüş görünmektedir. Bu hafta ulusal basına yansıyan haberlere göre yaklaşık 3355 özel rehabilitasyon merkezine biyometrik yüz tanıma sistemi kurma zorunluluğu getirilmiş; sistemin serbest piyasadaki fiyatı 40-90 bin TL aralığında iken bu merkezlerin Bakanlık tarafından belirtilen şirketten 189 bin TL'ye alım yapmak zorunda bırakıldığı ve toplamda yaklaşık 735 milyon TL'lik bir meblağın söz konusu olduğu iddia edilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu tür uygulamalar engelli çocuklarımızın hakkına gölge düşürmekte; eğitim hakkı yerine ticari kazanç modeli öne çıkarılmaktadır. Çünkü Bakanlık, sadece koruyucu değil aynı zamanda düzenleyici bir makamdır ve bu tür tartışmalı alımlar eğitim sistemine ve vatandaşlarımızın haklarını yok saymaktır. Bu çerçevede; çıkar ilişkileri değil; eğitim hakkının, eşitliğin ve kamusal denetimin egemen kılınması gereklidir. Bakanlığın bu hususlarda kamuoyunu konunun tüm detaylarını ele alarak bilgilendirmesi, ortada bir yanlış varsa bir an önce düzeltmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda,
I- Bakanlığınız tarafından engelli öğrencilerin öğrenim gördüğü özel rehabilitasyon merkezlerine biyometrik yüz tanıma sistemi kurulması zorunluluğu hangi yasal düzenleme ya da genelgeye dayandırılmıştır?
SORULAR
Bu uygulama kapsamında kaç özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi resmi yazı ile sistem kurmakla yükümlü hâle getirilmiştir? Habere göre 3355 kurum mevcuttur. Bu sayı Bakanlığınızca doğrulanmakta mıdır?
Bu kurumlara yazılı olarak iletilen yazıların metni, hangi tarihte ve hangi birim tarafından yayınlanmıştır?
Bu sistem için alınması zorunlu kılınan yüz tanıma sistemleri serbest piyasada 40-90 bin TL aralığındayken, kurumlara 189 bin TL gibi bedeller teklif edilmiştir. Bu fiyat farkını Bakanlığınız hangi kriterlerle açıklamaktadır? Bu alımlarda ihale usulü mü uygulanmaktadır?
Bu uygulamaya yönelik olarak CİMER ve diğer kanallar üzerinden yapılan şikayet sayısı kaçtır? Bakanlığınız bu şikayetleri değerlendirmiş midir? Böyle bir değerlendirme varsa sonuçları ne olmuştur?
Bu tür alımlar engelli çocukların verilerinin özel şirkete aktarılması açısından KVKK ve Veri Koruma mevzuatıyla uyumlu mudur? Bakanlığınızca bu hususla ilgili risk analizi yapılmış mıdır? |
Engelli bireylerin eğitim hakkını sağlamak üzere Bakanlığınızın özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine yönelik denetim, standart belirleme, finansal şeffaflık uygulamaları nelerdir? Bu alımlarda çıkar ilişkisi olduğuna dair herhangi bir iç denetim süreci başlatılmış mıdır?
Bakanlığınız, bu tür uygulamaların tekrarlanmaması için özel eğitim kurumlarına
| yönlendirilecek asgari fiyat/kota/denetim mekanizmaları geliştirmekte midir?
Geliştiriliyorsa takvimi nedir?
Haberlerde yer alan bilgilere göre Bakanlık bu alım için Türk Telekom'un alt kuruluşu
İNNOVA AŞ'den alım yapmayı zorunlu kılmıştır. Bu şirket Bakanlık tarafından nasıl, neden ve hangi kriterlere göre belirlenmiştir? e 3LE689
Engelli öğrencilerin eğitim-öğretim hizmetlerine erişimini zorlaştıran bu tür uygulamaların müşavirlik, izleme raporları ve Meclis soru önergeleriyle doğrudan ilişkisi olduğuna dair Bakanlığınızın bir şeffaflık ve kamuoyuna bilgi verme politikası bulunmakta mıdır?
Bakanlığınızın özel rehabilitasyon merkezlerine devletin asıl görevi olan eğitim hizmeti ölçeğiyle değil de çıkar yönlü sistemlerle yaklaşmasını önleyecek yapısal bir reform planı var mıdır? Varsa içerik ve zaman çizelgesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
112C364 GE GS
b) 17/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1718631 sayılı yazınız. 7/36 96& Gr US
c) 04/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1728292 sayılı yazınız.
ç) 19/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1737875 sayılı yazınız. — d)20/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1738383 sayılı yazınız. VER 5 Gt L$ e)20/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1739032 sayılı yazınız. pa
f) 27/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1746655 sayılı yazınız. TİS bk ÖN AN g)28/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1748470 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f-g)'de kayıtlı yazıyla iletilen Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/34647, İstanbul Milletvekili Çiçek OTLU'nun 7/34905, Bursa ÖZÇAĞDAŞ'"ın 7/36364 ve 7/36682, Balıkesir Milletvekili Serkan SARI'nın 7/36368, Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 7/36493, Mersin Milletvekili Mehmet Emin EKMEN'in 7136568, İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK'in 7/36683, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/36688, Aksaray Milletvekili Turan YALDIR'ın 7/36689 ile Ankara Milletvekili Aylin YAMAN'ın 7/36789 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
WEE 5450
"5 MN dn) MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 gn Strateji Geliştirme Başkanlığı OO izm N m7 " y mala A ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Birinci Bölüm Amaç, Kapsam ve Tanımlar" başlıklı 2'nci maddesinin (k) bendi kapsamında faaliyet yürüten özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine özel gereksinimli bireylere verdikleri destek eğitimler karşılığında, 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43'üncü maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda Bakanlığımızca ödeme yapılmaktadır.
Ülke genelindeki 3.343 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde yaklaşık 60 bin personelle 600 bin civarında özel gereksinimli bireye destek eğitimi verilmektedir. Söz konusu eğitimlere ilişkin ders devam takibi kameralı görüntüleme sistemiyle yapılmasına karşın eğitim almayan bireyi eğitim almış gibi göstermek suretiyle hem kamu zararı doğmasına hem de özel gereksinimli bireylerin eğitim hakkından mahrum kalmasına yol açan kurumlara yönelik olarak Bakanlığımızca denetimler yapılmakta ve bu kurumlara gerekli müeyyideler uygulanmaktadır.
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde ders devam takipleri ile ödeme süreçlerine ilişkin olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Sekizinci Bölüm Çeşitli ve Son Hükümler Özel Eğitim Giderleri" başlıklı 43'üncü maddesinin üçüncü fıkrasında "(Ek: 2/12/2016-6764/10 md.) Engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine veya birimlerine kayıt ve kabul işlemleri ile engelli birey ve eğitim personelinin ders devam takibi, 1/9/2018 tarihinden itibaren biyometrik kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemi ile yapılır. Bu yöntemlerle ders devam takibi mümkün olmayan engelli bireylerin ders devam takibi ile kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır. Söz konusu düzenlemeye ilişkin olarak 11.07.2025 tarihli ve 32953 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6'ncı maddesiyle, 1/12/2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 25'inci maddesi "(7) Kurumlarca özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışları ile özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin yüzünü net bir biçimde görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren geriye dönük en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ve biyometrik kimlik doğrulama sistemi ile yapılır. (8) Kurumlarca eğitim personelinin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışları ile eğitim personelinin yüzünü net bir biçimde görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren geriye dönük en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ve biyometrik kimlik doğrulama sistemi ile yapılır. (9) Kurumlar, özel eğitim ihtiyacı olan birey ve eğilim personelinin yüzünün net bir biçimde görülebileceği şekilde kamera sistemi ile biyometrik kimlik doğrulama sistemini kurar ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının, biyometrik kimlik doğrulamasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır " şeklinde, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 11'inci maddesiyle, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 29*uncu maddesinin birinci fıkrası " Özel eğitim ihtiyacı olan bireyin ve eğitim personelinin ders devam takibinin BKDS üzerinde gerçekleştirilmiş olması," , "Bu şartları taşımayan kurumlara ödeme yapılmaz." şeklinde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100, EĞİTİMİN
1 eti 5 YÜZYILI Strateji Geliştirme Başkanlığı DO düzenlenmiş olup mezkur düzenlemelerin yürürlük tarihi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 14*üncü maddesindeki "Bu Yönetmelik 1/12/2025 tarihinde yürürlüğe girer." hükmüyle belirlenmiştir.
Gerek Bakanlığımız bünyesindeki denetim birimlerinin ve gerekse de Devletin diğer birimlerinin kurumlarda gerçekleştirdiği denetimlerde; söz konusu risk nedeniyle özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki ders devam takiplerinin kameralı görüntüleme sisteminin yanında farklı tekniklerle de yapılması yönündeki tespitler gereğince; biyometrik kimlik doğrulama sistemi 01/12/2025 tarihi itibariyle özel eğitim ve rehabilitasyon birimleri/merkezleri için ödemeye esas olarak kullanılacaktır.
Özel gereksinimli bireylerin ve eğitim personelinin rehberlik ve araştırma merkezlerinde (RAM) yüz imzasının üretilmesi, bu yüz imzalarının şifreli olarak özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde kurulacak olan sisteme yüklenmesi, bireylerin kuruma geliş/gidişi sırasında bireyleri biyometrik olarak tanıyarak Bakanlığımız MEBBİS sistemlerine devam bilgilerini aktaracak ve tüm bu süreçleri bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması, sisteme müdahale edilememesi gibi kriterlere uygun gerçekleştirecek sistem sayesinde özel gereksinimli bireylerin kurumlarda eksiksiz eğitim alması ve herhangi bir hak kaybı yaşamaması amaçlanmaktadır.
Biyometrik kimlik doğrulama sisteminin çalışabilmesi için Bakanlığımızın veri merkezlerinde kurulması gerekli olan donanım ve yazılımlara ilişkin alım 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilmiş olup İnnova Bilişim Çözümleri A.Ş. tarafından kazanılan ihalenin kapsamında sahada yapılacak kurulumlara ilişkin bir hüküm veya düzenleme yer almamaktadır.
Bakanlığımızca tüm valiliklere, biyometrik kimlik doğrulama sisteminin 01/12/2025 tarihinden itibaren ödemeye esas olacak şekilde kullanılmaya başlanacağı ve bu sebeple özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin Bakanlığımızdan ödenek alabilmek için söz konusu sistemi kurumlarına kurmaları gerektiği bildirilmiş olup kurumlara biyometrik kimlik doğrulama sistemini kuracakları firmaya ilişkin olarak herhangi bir yönlendirme ya da imada bulunulmamış, aksine kurumların bireysel ya da meslek birlikleri üzerinden istedikleri firmadan bu hizmeti alabileceği belirtilmiştir.
Ayrıca; özel gereksinimli bireylerin ve eğitim personelinin biyometrik verilerini barındıracak sistemin; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Bakanlığımızın bilgi güvenliği politikaları gereğince sahip olması gereken minimum sistem gereksinimleri de kamuoyu ile paylaşılmıştır. 650 bin civarında özel gereksinimli birey ile eğitim personelinin biyometrik verisini işleyecek söz konusu sistemde, kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması, sisteme dışarıdan müdahale edilememesi Bakanlığımızın en önemli kriterleri arasında yer almaktadır.
Bu itibarla biyometrik kimlik doğrulama sistemi; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan özel gereksinimli bireylere eğitim vermeden eğitim verilmiş gibi gösterilmesi sonucunda kamu zararı doğmasını ve bireylerin eğitim haklarının ellerinden alınmasını engellemek amacıyla uygulamaya konulacak olup bu süreçte kurumlara sistemin çalışabilmesi için minimum sistem gereksinimleri belirtilmiş ancak herhangi bir firmadan hizmet almaları yönünde bir talimat verilmemiş ya da imada bulunulmamıştır. Bakanlığımız tüm yazı ve işlemlerinde söz konusu sistemin kurulması için Bakanlığımızca bir alım ya da ihale yapılmayacağı belirtilerek kurumların sistemi bireysel olarak ya da meslek birlikleri üzerinden kurmaları gerektiği ifade edilmiştir.