Hayvan hastalıkları ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98*inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99*uncu maddelerine uygun olarak, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'na iletilmesi ve Sayın Bakan İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.
2025 yılı Mayıs ayından bu yana ülkemizde görülen şap hastalığının kontrol altına alınamadığı, bazı bölgelerde küçükbaş hayvanlarda da ölümlere yol açtığı ve üreticilerin ciddi ekonomik kayıplar yaşadığı bildirilmektedir.
Kamuoyunda ayrıca "deli dana (Bovine Spongiform Encephalopathy - BSE)" hastalığına ilişkin iddialar gündeme gelmiş, Bolu ve Ankara illerinde insan vakalarına dair haberler yer almış, ancak bu haberler sonrası hayvansal üretim zincirinde risk yönetimi ve alınan önlemler hakkında Bakanlık tarafından yeterli bilgilendirme yapılmamıştır.
Hayvancılık, ülkemizin gıda arz güvenliği, kırsal kalkınma ve halk sağlığı açısından stratejik öneme sahiptir. Ancak son dönemde artan salgın hastalıklar, yüksek üretim | maliyetleri, yetersiz destek mekanizmaları, ithalat ve koruyucu hayvan sağlığı hizmetlerinin sağlanmasında en önemli alan olan kamudaki veteriner hekim sayısının düşüklüğü nedeniyle yetiştiricilerin ciddi sorunlar yaşadıkları kamuoyu tarafından bilinen gerçeklerdir.
Ülkemizdeki hayvancılık politikalarının güncel durumu, veteriner hizmetlerinin kapasitesi (ve hayvan hastalıklarıyla mücadele uygulamalarının şeffaf Obiçimde değerlendirilmesi kamu yararı açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda;
SORULAR
Ülkemizde 2022, 2023, 2024 ve 2025 yılının ilk dokuz ayında büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığı ne kadardır?
2024 yılı ve 2025 yılının ilk dokuz ayında ithal edilen canlı büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısı, menşei ülkeleri ve kullanım amacı (damızlık, kesimlik, besilik) nedir?
İthal edilen hayvanlarda yapılan sağlık muayeneleri, karantina ve test prosedürleri nelerdir? Et ithalatında BSE sağlık muayenelerinin güvenirliliği nasıl sağlanmaktadır? Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No: F-216 Çankaya / Ankara 0654 Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyesi
Ülkemizde dişi hayvanların kesilmesini önlemeye yönelik bir ulusal politika veya düzenleme mevcut mudur? 2024 ve 2025 yıllarında kesime giden dişi büyükbaş ve küçükbaş hayvan oranı nedir?
Şap veya diğer bulaşıcı hayvan hastalıkları nedeniyle 2024 ve 2025 yıllarında il içinde veya iller arasında hayvan hareketi kısıtlaması uygulanmış mıdır? Uygulandıysa hangi illeri kapsamıştır ve süreleri ne olmuştur?
Son bir yıl içinde resmi olarak doğrulanmış şap hastalığı vakalarının sayısı, görüldüğü iller ve serotip dağılımları nedir?
Küçükbaş hayvanlarda görülen şap hastalığı nedeniyle ölüm oranları ve ekonomik kayıplar tespit edilmiş midir? Bu kayıplar için üreticilere tazminat veya destek ödemesi yapılmakta mıdır? Tazminatlı hastalıklar kapsamına şap hastalığının alınması planlanmakta mıdır?
Şap hastalığının önlenmesi için uygulanan aşılama programında kaç doz aşı uygulanmaktadır? Aşılama oranları bölgelere göre nedir?
Ülkemizdeki aşı üretimi ihtiyacı karşılamakta mıdır?
. Bursa'da 2024 ve 2025 yılında kaç koyun ölümü meydana gelmiştir? Ölüm nedenleri nelerdir?
2024 ve 2025 yılı içinde ülkemizde Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE) ve Scrapie vakası tespit edilmiş midir? Vaka sayısı kaçtır?
Hayvansal ürünlerin ithalatında hangi ülkelerden, hangi miktarlarda ve hangi kontrol protokolleri uygulanarak ithalat yapılmaktadır? Prion ve kalıntı testleri zorunlu olarak uygulanmakta mıdır?
Şap hastalığı veya diğer salgın hastalıklarla mücadelede sahada görev yapan veteriner hekimlerin sayısı iller bazında yeterli midir? Son beş yılda Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı sözleşmeli veya kadrolu veteriner hekim istihdamı kaç kişidir? Veteriner hekimlerin görevleri sırasında bulaşıcı hastalıklardan korunmaları için biyogüvenlik ekipmanı (tek kullanımlık tulum, eldiven, gözlük, maske, dezenfektan vb.) Bakanlığınızca temin edilmekte midir? Temin ediliyorsa, yıllık miktar ve dağıtım kriterleri nelerdir?
Şap, BSE veya benzeri hayvansal hastalıkların takibi için Bakanlığınız bünyesinde çalışan referans laboratuvarları ve veteriner saha laboratuvarlarının sayısı nedir? Bu laboratuvarlardan veri paylaşımı yapılmakta mıdır?
Hayvancılık politikaları kapsamında hastalık riskine karşı üreticilerin korunması için sigorta, tazminat ve destekleme mekanizmalarında yeni düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Yeni beş adet yol kontrol noktası kurulmasına rağmen Hakkari'de çıkan bir virüs nasıl Trakya'ya ve ülkenin diğer bölgelerine yayılabilmektedir? Trakya bölgesi şap hastalığı arilik statüsü devam etmekte midir? Son dönemlerde görülen yeni şap virüsü suşlarının, ülkemizin sınır bölgelerinden girdiği açıklanmaktadır. Bununla ilgili sınır bölgelerinde Bakanlığınızın yaptığı çalışmalar nelerdir?
Veteriner hekimlerin etkin çalışabilmesi için soğuk zincir, biyogüvenlik eğitimi ve personel güvenliği konularında Bakanlığınızın yürüttüğü özel bir program var mıdır? Hastalıkların erken tespiti, kontrolü ve gıda güvenliği takibi için "Tek Sağlık" yaklaşımı çerçevesinde Sağlık Bakanlığı ile ortak bir veri paylaşım protokolü yürürlüğe konmuş mudur?
Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No: F-216 Çankaya / Ankara 0654
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Hayvan varlığı ve hayvan dış ticaretine ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Tüm canlı hayvanlara ülkeye girişte, "Ülkeye Giriş Yapan Canlı Hayvanlarda Yürütülecek Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmelik" ve Bakanlığımızın 13.01.2022 tarihli ve 2022-2 nolu "Damızlık, Besilik, Kesimlik, Sığır Cinsi ile Koyun ve Keçi Türü Canlı Hayvanların İthalatında ve Transitinde Yürütülecek Veteriner Kontrollerine Dair Talimat" gereğince veteriner kontrolleri yapılmakta ve kontroller sonucu uygun bulunmayan canlı hayvanlara 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda Ve Yem Kanunu'nun 34"üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince işlem yapılmaktadır. Bu kontroller kapsamında besilik hayvanlar en az 21 gün, damızlık hayvanlar ise en az 30 gün süre ile karantina altına alınmaktadır. Hayvanlar, sertifikanın düzenlendiği tarihten önceki 12 ay boyunca ari olan ülke ya da ülkenin bir bölümünden gelme şartı aranmaktadır.
Şap hastalığının yayılmasını önlemek amacıyla 30.06.2025 tarihinde ülke genelinde hayvan hareketleri kısıtlanmış ve hayvan pazarları geçici olarak kapatılmıştır. Hayvan hareketleri kısıtının kaldırılabilmesi ve hayvan pazarlarının açılabilmesi için il aşılama yüzdesinin Bakanlığımızın belirlediği oranın üstüne çıkması ve hayvan kısıtının bulunduğu bölgenin 10 km'lik mihrak gözetim bölgesi içinde olmaması durumunda İl Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonunca değerlendirilerek kısıtın kaldırılması kararı alınabilmektedir.
Ülkemizde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısı ile ekonomik kayıplar, epidemiyolojik veri toplama yöntemleri ile eş zamanlı olarak tasnif edilmekte olup hastalığın söndürülmesini takiben reel sonuçlar ortaya çıkacaktır. Şap hastalığı hali hazırda korunmuş bölgeler dışında tazminatlı hayvan hastalıkları listesinde bulunmamaktadır.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise 9099 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır.
Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.
Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretüm çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 28,1 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Şap Enstitü Müdürlüğümüzün aşı üretim kapasitesi, aşılama programlarında belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi açısından yeterlidir.
Hayvan hastalıkları ile mücadele kapsamında ihtiyaç duyulan biyogüvenlik ekipmanları Bakanlığımız genel bütçesinden ve il müdürlüklerinin döner sermaye imkanları ile temin edilmekte olup, illerde bulunan hayvan sayısı ve çıkan hastalıklar doğrultusunda dağıtımları yapılmaktadır.
Şap hastalığını tespit etmek için Şap Enstitüsü Müdürlüğü, BSE hastalığını tespit etmek için Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Ulusal Referans Laboratuvarı bulunmaktadır. Hayvan hastalıklarını teşhis, analiz ve kontrol etmek amacıyla 8 (Sekiz) adet TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı bölge Veteriner Kontrol Enstitü Müdürlüğü bulunmaktadır.
Pozitif çıkan zoonoz hastalıklar Zoonotik Hastalıklar Milli Komitesi'ne, ihbari mecburi diğer hastalıklar ise "World Organisation for Animal Health (WOAHYDünya Hayvan Sağlığı Örgütü" ne bildirilmektedir.
2363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında; hastalıklardan arilik belgesine sahip ve bio-güvenlik önlemlerini almış işletmelerde, sigortalanabilir nitelikteki tüm hayvanların sigortalanması koşuluyla şap hastalığı "Geniş Kapsamlı" tarifede isteğe bağlı olarak teminat dahilinde olup 9050 devlet prim desteğine ilave 9615 ari işletme indirimi de uygulanmaktadır.
Şap hastalığı epidemiyolojik karakteri gereğince sadece canlı hayvanlar aracılığı ile yayılım göstermemekte olup kontamine araç ve malzemeler ile bulaşık hayvansal ürünler, kuşlar ve rüzgâr gibi faktörlerde hastalığın yayılımında etkili olmaktadır. Ülkemizin Trakya bölümünde şap hastalığı açısından aşılı arilik durumu devam etmektedir. Sınır bölgelerinde kaçak hayvan geçişlerinin önlenmesi için Bakanlığımız ve kolluk kuvvetleri arasında çalışmalar koordineli olarak yürütmektedir.
Veteriner Hekimlerimiz Bakanlığımız tarafından bölgesel ve ülkesel toplantılarla sürekli olarak hizmet içi eğitime alınmaktadır.
Bakanlığımızca "Tek Sağlık" çalışmaları kapsamında Sağlık Bakanlığı ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile "Ulusal Tek Sağlık Koordinasyon Kurulu" oluşturulması ve iş birliği gereken alanlardaki verilerin paylaşımına yönelik çalışmalar koordineli şekilde yürütülmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan