Hatay'daki narenciye üreticilerinin sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Perihan Koca Doğan (DEM Parti), 24 Kasım 2025 tarihinde 7/36940 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 120 gün sonra, 24 Mart 2026).
Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin). “Hatay'daki narenciye üreticilerinin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36940, 24 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36940-hatay-daki-narenciye-ureticilerinin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a503e671-1ad5-4445-b2df-019ab9f9e7b9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 120 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Perihan KOCA Mersin Milletvekili
Hatay'ın Samandağ, Dörtyol, Erzin ve Defne ilçelerinde mandalina üreticileri geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi bu yıl da krizle karşı karşıya kalmışlardır. Artan üretim maliyetlerini karşılayamayan üreticiler düşük alım fiyatları nedeniyle ciddi zararlar yaşamaktadırlar. Türkiye narenciye üretiminin yaklaşık beşte birini karşılayan Erzin ve Dörtyol ilçelerinde, üreticiler hem zirai don hem de piyasa koşullarından olumsuz etkilenirken Samandağ ilçesinde toplanabilen mandalinalar halka ücretsiz bir şekilde dağıtılmaktadır. Borç içinde kalan üreticiler, | kilo narenciyeyi 5-6 liraya mal ederken ürünlerini 2-3 liraya satmak zorunda kalmaktadırlar. Depremzede halkın önemli bir geçim kaynağı olan narenciye üretimi artan gübre, mazot fiyatlarının yanı sıra son derece düşük alım ücretleri nedeniyle sürdürülemez hale gelmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Hatay halkının önemli geçim kaynağı olan narenciye üretiminin yıllardır yaşadığı bu sorunlarla ilgili bakanlığınızca yürütülen bir eylem planı var mıdır? Varsa bunu kamuoyuyla paylaşmayı düşünüyor musunuz?
Narenciye üreticilerinin son yıllarda artan maliyetler yüzünden çok fazla miktarda ağaç sökmeye başlamaları ve üretim kapasitelerini azaltmalarıyla ilgili bakanlığınızca alınan bir önlem var mıdır?
2026 yılı bütçesi içerisinde, gıda üretimi yaparak ülke ekonomisine katkıda bulunan ve halkın uygun fiyatlara gıda bulabilmesi için çabalayan küçük üreticilerin giderlerinin desteklenmesine yönelik ayrılacak pay ne kadardır? Bu payın orta vadede arttırılmasına yönelik bir planınız var mıdır?
Çiftçilerin ürünlerini çok ucuza alarak piyasaya yüksek fiyatlarla sokan aracıların yarattığı tahribatları gidermek amacıyla bakanlığınızca üretici kooperatifleri kurma girişimleri niçin gündeme gelmemektedir? Hem üreticiyi hem tüketiciyi koruyabilecek bu gibi önlemlerin alınmama gerekçesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Yıllar itibarıyla Hatay ilimize ait mandarin, portakal ve limon üretim alanlarına ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumunun kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Bakanlığımız tarafından yapılan tarımsal destekleme ödemelerinde 2026 yılı için 167.634.665.000 TL bütçe ayrılmıştır.
Ülkemizde gıda arz güvenliğinin temin edilmesi, kaynakların etkin kullanılması, stratejik ürünlerin en uygun yerde yetiştirilmesi, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla bitkisel üretimde 2025 üretim yılı itibarıyla üretim planlamasına geçilmiştir. Planlı üretim kapsamında, havzalarda yetiştirilecek ürünlerin belirlenmesinde toprak, topoğrafya ile birlikte su varlığı ve sulama imkânları dikkate alınmıştır.
Tarımsal üretim planlamasının yönlendirici bir aracı olarak tarımsal destekler de yeniden kurgulanmıştır. 2025 üretim yılından itibaren uygulamaya başlanan yeni destekleme modelinde bitkisel üretim desteklemeleri temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır. Temel ve planlı üretim desteği üreticilerin en temel iki girdisi olan mazot ve gübre maliyetleri ile ilişkilendirilmiştir.
Portakal, mandarin ve limon üreticilerimize temel destek ve üretimi geliştirme desteği ödemesi yapılacaktır.
Narenciye ürününü üreten Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı üreticilerimize 2025 üretim yılı için dekara 244 TL, 2026 üretim yılı için 310 TL temel destek ödenecektir.
Ayrıca üretimi geliştirme desteği kapsamında verim ve kaliteyi artırmak amacıyla portakal, mandarin ve limon üreticilerine sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları ve katı organik-organomineral gübre destekleme ödemesi gerçekleştirilecektir.
Ülkemiz kaynakları kullanılarak yerli imkânlarla üretilen organik gübre kullanımının artırılması için, gübre desteğine ilave olarak organik ve organomineral gübre kullanan çiftçilerimize 2019 yılında 10 TL/da olan gübre desteği ödemesi, 2025 üretim yılı için 51 TL/da ve 2026 üretim yılı için ise 99 TL./da yükseltilmiştir.
Bakanlığımızca 2024 yılında turunçgil çalıştayı gerçekleştirilmiş ve eylem planı hazırlanmıştır.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9025-6100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Söz konusu Kararlar kapsamında meyve yetiştiriciliği ve bağcılık konusunda 40 milyon TL üst limite kadar 675-100 aralığında, tarımsal ürünlerin işlenmesi konusunda 30 milyon TL üst limite kadar "6050-65 aralığında, basınçlı sulama sistemleri yatırımları 15 milyon TL üst limite kadar "675-100 aralığında faiz/kâr payı desteği ile yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullandırılmaktadır.
Ayrıca üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL?ye kadar (300.000 TL dahil) sıfır faizli, 300.000 TL"nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TLye kadar *050-90100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan