Sanatçıların istihdam edilme yöntemine ilişkin
Kaynak göster
Hikmet Yalım Halıcı (CHP), 21 Kasım 2025 tarihinde 7/37003 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 270 gün sonra, 18 Ağustos 2026).
Hikmet Yalım Halıcı (CHP, Isparta). “Sanatçıların istihdam edilme yöntemine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37003, 21 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37003-sanatcilarin-istihdam-edilme-yontemine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3affe686-dceb-4e06-92d0-019ab50fe95b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 270 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını, Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. Maddeleri gereğince arz ederim.
Bakanlığa bağlı kurumlarında yürütülen sanatçı istihdam politikası, uzun yıllardır 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında güvencesiz ve düşük ücretli bir modele dönüştürülmüştür. Stajyer sanatçı alımları durdurularak, 10—12 yıl eğitim görmüş, yüksek lisans ve doktora mezunu genç sanatçılar ayda 35.000 TL ücretle 4/B pozisyonunda istihdam edilmektedir. Bu pozisyon; kadro güvencesi olmayan, özlük hakları bulunmayan, düşük ücretli ve sürekliliği belirsiz sözleşmelere dayanmaktadır.
Oysa bu gençler, stajyer olarak alınsalar yalnızca bir yıl sonra kadroya geçme hakkına sahip olacaklardı. Göreve başlatıldıkları illerde kira bedelleri 30.000 TL bandına dayanmışken, sanatçıların 35.000 TL ile insanca yaşamalarının fiilen mümkün olmadığı açıktır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Daha vahimi, 4/B alımlarının şaibeli olduğu yönünde ciddi tespitler bulunmaktadır. Mahkeme kararları ve bilirkişi raporları; sınav süreçlerinde mevzuata aykırılıklar ve "sınav notlarının örgütlü şekilde manipüle edildiği" yönünde bulgular ortaya koymaktadır. Buna karşın, hakkında tespit bulunan yöneticilerin hala görevde olduğu bilinmektedir. Üstelik sınav mevzuatının dahi olmadığı bir süreçte yapılan alımların hukuki zemini tartışmalıdır.
Bu durum, hem binlerce genç sanatçının emeğini sömürmekte hem de kamu yönetiminde şeffaflığa ve liyakate ağır bir darbe vurmaktadır.
Bu bağlamda;
I-Stajyer sanatçı alımlarını durdurduğunuz halde, uzun yıllar eğitim almış genç sanatçıları 4/B kapsamında güvencesiz ve düşük ücretli sözleşmelerle istihdam etmenizin gerekçesi nedir?
SORULAR
Kira bedellerinin 30.000 TL seviyesine ulaştığı illerde göreve başlayan genç sanatçıların, aylık 35.000 TL ücretle nasıl insanca yaşayabileceğini düşünüyorsunuz?
Sanatçıların kadro güvencesi, özlük hakları ve mesleki ilerleme imkânları olmaksızın 4/B statüsünde çalıştırılmasını kalıcı bir istihdam politikası haline getirmeyi mi planlıyorsunuz?
4/B sanatçı alımlarına ilişkin sınav süreçlerinde "notların örgütlü şekilde manipüle edildiği" yönünde mahkeme kararları ve bilirkişi tespitleri bulunmasına rağmen, haklarında tespit yapılan yöneticiler neden hala görevde tutulmaktadır?
Ortada resmi bir sınav mevzuatı yokken yapılan alımların hukuki dayanağı nedir? Bu süreçlerde sorumluluğu bulunan kişiler hakkında idari veya adli bir soruşturma başlatılmış mıdır? Konuyla ilgili Devlet Tiyatrolarına açılan dava ve sonuçları nedir?
Bakanlığın amacı, sanatçıları mevzuata aykırı bir istihdam modeliyle ucuz işgücüne dönüştürmek midir?
4/B istihdam biçiminin yerine kadrolu, güvenceli ve liyakat esaslı bir sanatçı alım modeline geçilmesi için bir çalışma yürütmeyi düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Personel Genel MüdürlüğüY'ca;
Bakanlığımızın, sanatçıların mevzuata aykırı bir istihdam modeliyle ucuz iş gücüne dönüştürülmesi gibi bir politikası bulunmamaktadır.
27 Ağustos 2025 tarihli ve 32999 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşme'nin İkinci Kısım Altıncı Bölümde yer alan Kültür ve Sanat Hizmet Koluna İlişkin Sözleşme'nin 24'üncü maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 8'inci maddesi kapsamında çalıştırılan sözleşmeli personelin aylık tavan ücret göstergelerine 2026 yılından geçerli olmak üzere 1250 puan ilave iyileştirme yapılmıştır.
Bakanlığımız (Güzel Sanatlar Genel MüdürlüğüY'ca;
Bakanlığımız Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne bağlı Orkestra, Koro ve Topluluk Müdürlüklerinde hem 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 2595 sayılı Kanun'la değişik ek geçici 16'ncı maddesi kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda hem de 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın ek &[okunamadı]'inci maddesi kapsamında sanatçı istihdam edilmektedir.
17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin "Personel Giderleri" başlığı altında yer alan paragrafta "Kanundan doğan mecburi yükümlülüklerin yerine getirilmesi hariç olmak üzere bir önceki mali yılda kadro ve pozisyon sayılarında emeklilik, istifa ve ölüm gibi nedenlerle meydana gelen azalma kadar yeni kadro ve pozisyon ihdas ya da kullanım talebinde bulunulabilecektir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm doğrultusunda bir önceki mali yılda emeklilik, istifa ve ölüm gibi mücbir sebeplerle boşalan kadro ve pozisyon sayısı kadar sanatçı alım sınavı ve kullanım izni talep edilmektedir.
2020 yılı öncesi Hazine ve Maliye Bakanlığının izni doğrultusunda misafir sanatçı /takviye olarak görev yapan ve daha sonra Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın ek 8'inci maddesine göre çalıştırılan sanatçılar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun #üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın ek 8'inci maddesi kapsamında sanatçı olarak görev yapanların; 26.01.2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19.01.2023 tarihli ve 7433 sayılı Kanun'la Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Sinci maddesi ile 657 sayılı Kanun'a eklenen geçici 50'inci maddesi gereğince, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 2595 sayılı Kanun'la değişik ek geçici 16'ncı maddesi kapsamında sanatçı kadrolarına atamaları yapılmıştır.
Bu minvalde, Bakanlığımız Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne bağlı Orkestra, Koro ve Topluluk Müdürlüklerinde söz konusu ek geçici 16'ncı madde kapsamında görev yapan sanatçı sayısı, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ek 8 inci maddesi kapsamında sözleşmeli olarak görev yapan sanatçı sayısından fazladır.
Genel Müdürlüğe bağlı Orkestra, Koro ve Topluluk Müdürlüklerinde 4/B kapsamında istihdam amacıyla ile gerçekleştirilen sınavlar neticesinde "notların örgütlü şekilde manipüle edildiği" yönünde Genel Müdürlüğe ulaşmış herhangi bir şikâyet, mahkeme kararı veya bilirkişi tespiti bulunmamaktadır.
Genel Müdürlüğe bağlı Orkestra, Koro ve Topluluk Müdürlüklerine 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine dayanılarak çıkarılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar"ın ek 8'inci maddesi kapsamında gerçekleştirilen sanatçı alımlarında, söz konusu madde uyarınca, 1 yıldan kısa süreli sözleşme ile çalıştırılacak bu sanatçıların sayısı, sözleşme ücreti ve çalışma süresine ilişkin üst sınırlar, Esaslar'ın ekindeki 5 sayılı cetvelde açıkça düzenlenmiş olup ayrıca, ek 8'inci maddenin onuncu fıkrasında yer alan "Bu madde hükümlerine aykırı olmamak üzere, aranacak özel şartlar ile alım yöntemleri kurumlarca düzenlenebilir." hükmü ile kurumlara, bu kapsamda alımın nasıl yapılacağı ve hangi şartların aranacağı hususlarında karar verme ve düzenleme yapma yetkisi verilmiştir. Bu hüküm doğrultusunda Bakanlığımızca, söz konusu sanatçı alımları en hakkaniyetli olacak şekilde genel duyurulu bir yarışma sınavı yöntemiyle yapılmakta olup yine bu hüküm doğrultusunda sınava ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar belirlenerek ilan edilmekte ve sınavlar belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımız (Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü)'ca;
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü "Stajyer Sanatçı" ihtiyacını boş pozisyon ve yeni açılacak olan bölgelerin ihtiyaçlarına göre açmış olduğu sınavlarla karşılamakta olup "Stajyer Sanatçı" alımını durdurma gibi bir durum söz konusu değildir. En son, yeni açılan Kayseri ve Düzce Devlet Tiyatrosu Müdürlükleri için sınavla 25 kişi alınarak göreve başlatılmıştır. Ayrıca 2023 yılında 481 mezun sanatçının 5441 sayılı Kanunun 5/A maddesi kapsamında görev yapmak üzere kadroya geçişi gerçekleşmiştir. Bunun yanında ihtiyaca binaen tüm bölgelerimizde Figüran pozisyonunda da ilgili mevzuatı kapsamında istihdam sağlanmaktadır. Devlet Tiyatrosu Müdürlüklerinde sahnelenen oyunlarda tespit edilen norm sanatçı sayılarının yetersiz kalması durumunda sahne üstünde rollerin niteliğine göre gerekli ihtiyacı karşılamak ve figüran ihtiyacı için 4/B statüsünde personel çalıştırılması, oyunların sağlıklı bir şekilde seyirciye aktarılması açısından önem arz etmektedir.
4/B kapsamında sanatçı alım süreçleri mesleğinde tecrübeli uzman sanatçı ve Sanat Yönetim Kurulumuzca gerçekleştirilen uygulamalı sınavla tamamen sahne üzerindeki performansı değerlendirilmek suretiyle gerçekleştirilmektedir. 5441 sayılı Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanunun 7'nci maddesinde, Devlet Tiyatrolarına ilk defa idari sözleşme ile girecek Sanatkarlar, Uygulatıcı Uzman Memurlar ve Uzman Memurların Sanat ve Yönetim Kurulu tarafından sınava tabi tutulacağı açıkça belirtilmiş olup tüm bu alımlar Kanun'da belirtildiği şekilde uygulanmaktadır.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 26.08.2025 tarihli ve 2025/1 No.lu Kararı ile Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme'nin İkinci Kısım Altıncı Bölümünde yer alan Kültür ve Sanat Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'nin 24'üncü maddesindeki; 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın eki 5 sayılı cetvelde yer alan "Sanatsal faaliyetleri için ihtiyaç duyulan sanatçı, sahne üstü ve sahne gerisinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler" satırındaki aylık tavan ücret göstergelerine 1250 puan ilave edilmek suretiyle uygulanır, hükmü gereğince, sözleşmeli çalışan personele 2026 yılından geçerli olmak üzere 1250 puan ilave iyileştirme yapılmıştır.
Bakanlığımız (Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü)'ca;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek geçici 16'ncı maddesinde "Teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un ek geçici 12, 13 ve 14'üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçıları söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler." hükmü yer almaktadır 7.5.1987 tarihli ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar yürürlüğe konulmuştur. İlgili Bakanlar Kurulu kararının 26.5.2008 tarihli ve 2008/13713 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile değişik 14'üncü maddesinde; "Kurumların norm pozisyonları ile bu pozisyonlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlıkça belirlenir. " hükmü yer almakta olup bu hükümle çıkarılan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Norm Pozisyon Usul ve Esasları'nın I-Genel İlkeler bölümünün 5 [okunamadı]'inci maddesinde, "İş bu esaslar çerçevesinde belirlenen norm pozisyonlardan boş olanlara yapılacak açıktan atamalarda her hal ve takdirde ilgili mevzuat hükümleri kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığının açıktan atama izni aranacaktır. Alınan izin kapsamında Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde Sözleşmeli Olarak Görev Yapan Sanatkâr Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlar Hakkında Sınav Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde sınav yapılacak ve sınav sonuçları Hazine ve Maliye Bakanlığının vize işlemine tabi tutulacaktır." hükmü yer almaktadır.
Söz konusu sürece ilaveten Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünün opera, bale ve sahne sanatlarına ilişkin faaliyetlerinin kesintiye uğramaması adına, ayrıca yürütülen temsil ve eserlerin devamlılığı için Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın eki 5 sayılı cetvelde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüne vize edilen ek 8'inci madde kapsamındaki pozisyonlar üzerinden sözleşmeli sanatçı istihdam edilmektedir. 657 sayılı Kanun'un 4/B ek 8'inci maddesi kapsamında istihdam edilen personelin mali ve sosyal hakları ise tamamen ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan