Gelir eşitsizliğinin azaltılması için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (CHP), 10 Haziran 2025 tarihinde 7/29294 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 76 gün sonra, 25 Ağustos 2025).
Nimet Özdemir (CHP, İstanbul). “Gelir eşitsizliğinin azaltılması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29294, 10 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29294-gelir-esitsizliginin-azaltilmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/af538b03-8235-4c97-83ea-01975eeaa844
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 76 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı 2024 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerine göre; Türkiye genelinde hanehalklarının en yüksek harcama kalemleri sırasıyla konut ve kira (626,0), ulaştırma ("621,6) ve gıda (518,1) olmuştur. Ancak en çarpıcı fark, en düşük gelir grubu ile en yüksek gelir grubu arasındaki temel ihtiyaçlara ayrılan harcama oranlarında görülmektedir. 2024 yılı itibarıyla; en düşük gelirli 9520lik grup, toplam harcamalarının 9033,2'sini konut ve kiraya, 9030,4'ünü gıdaya ayırmak zorunda kalırken; en yüksek gelirli 020*lik grup, gelirlerinin yalnızca 9022,1'ini konut ve kiraya, "012,8'ini gıdaya ayırmıştır. Ayrıca, en düşük gelirli haneler ulaştırma harcamalarına yalnızca *010,1 oranında pay ayırabilirken, en yüksek gelirli grup bu alana 94626,6 pay ayırabilmektedir.
Bu veriler, düşük gelirli yurttaşlarımızın temel ihtiyaçlara gelirlerinin büyük kısmını ayırmak zorunda kaldığını ve neredeyse hiçbir tasarruf ya da kültürel harcama imkânına sahip olmadığını göstermektedir. Bu durum, sosyal devlet ilkesine ve adil gelir dağılımına ciddi şekilde gölge düşürmektedir.
Bu bağlamda:
SORULAR
) 2024 yılı verilerine göre, konut ve gıda harcamaları toplam gelirinin yarısından fazlasını oluşturan düşük gelirli haneler için herhangi bir destek mekanizması geliştirilmiş midir?
) Hükümetinizin, konut ve gıda fiyatlarındaki artışa karşı dar gelirli yurttaşları korumaya yönelik planladığı yeni politika ya da sosyal destek programları var mıdır?
) Hanehalkı harcamalarının neredeyse tamamını zorunlu temel ihtiyaçlara ayırmak zorunda kalan düşük gelirli grupların, tasarruf ya da eğitim, kültür gibi alanlara yatırım yapamamasının yarattığı yapısal eşitsizlik nasıl giderilecektir?
) Hanehalklarının gelir gruplarına göre tüketim kalıplarındaki uçurum, sosyal yardımların yeterliliğini sorgulatmakta mıdır? Sosyal yardım politikaları bu eşitsizliği azaltmada neden yetersiz kalmaktadır?
) En yüksek gelirli 9620'lik grubun ulaştırma ve diğer harcamalara ayırabildiği yüksek oranlar, gelir dağılımındaki adaletsizliğin göstergesi değil midir? Bu durumla mücadele için yeni politikalar gündeminizde midir?
) Uygulanan ekonomik program sonucunda barınma ve gıdaya bu denli yüksek oranlarda gelir harcayan yurttaşların, insanca yaşam koşullarına erişimi sizce mümkün müdür?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Nimet ÖZDEMİR"e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7129294 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Nimet ÖZDEMİR, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Son 23 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine yönelik önemli ilerlemeler kaydedilmiş; refah artışından toplumun tüm kesimlerinin faydalanması temel hedeflerimizden biri olmuştur. Gelir dağılımındaki iyileşmeyi gösteren Gini katsayısı 2006 yılında 0,428 iken 2024 yılında 0,413'e inmiştir. En yüksek gelire sahip 9010'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip 9610'luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken 2024 yılında 13,3'e gerilemiştir. İşgücü ödemelerinin gayrisafi katma değer içerisindeki payı 2025 yılının ilk çeyreğinde 043,7 ile serinin açıklandığı 1998 yılından bu yana en yüksek seviyesinde gerçekleşmiştir.
Ayrıca, vatandaşlarımızın alım gücünün kalıcı olarak artmasının ve gelir dağılımının iyileştirilmesinin ön koşulu fiyat istikrarının tesisidir. Maliye politikasının artan desteği, hizmet enilasyonundaki katılığın azalması ve beklentilerdeki iyileşmeyle enflasyondaki düşüşün sürmesi öngörülmektedir. Enflasyonda sağlanacak kalıcı düşüş gelir dağılımındaki iyileşmeyi de destekleyecektir.
Diğer taraftan, enflasyonla mücadele ederken bir yandan da vatandaşımızın refahını ve alım gücünü korumaya yönelik politikalar uygulanmıştır. Çalışanlarımızın ve emeklilerimizin aylık ve ücretlerinde enflasyonun üzerinde artışlar yapılmıştır. Ücretler üzerindeki vergi yükünü düşürmek için asgari ücret ve tüm çalışanların asgari ücrete kadar olan ücretleri vergi dışı bırakılmıştır.
Bununla birlikte, 2025 yılı sosyal yardım bütçesi yaklaşık 651 milyar TL olarak belirlenmiştir. 2002 yılında sosyal amaçlı harcamaların bütçe içindeki payı "01,3 iken 2025 yılında bu oran 964,4'e yükselmiştir. Aile, barınma, gıda, engelli, yaşlı, eğitim ve sağlık gibi alanları kapsayan 44 farklı sosyal yardım programı hâlihazırda uygulanmaktadır.
Öte yandan, soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat 3-1 e-posta; sgbsoruonergeleri(& hmb.gox ir Elektronik Ağ: www hmb.gov.tr
Mehmet ŞİMŞEKBakan