Mercimek ithalatındaki verginin düşürülmesine ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 9 Aralık 2025 tarihinde 7/37460 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 27 Ocak 2026).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Mercimek ithalatındaki verginin düşürülmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37460, 9 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37460-mercimek-ithalatindaki-verginin-dusurulmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/729ed16f-04a2-43dd-a5cf-019b084df8df
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
29 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan İthalat Rejim Kararı (Karar No: 10660) ile yeşil mercimek ve yulaf ithalatında vergi oranlarında kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Buna göre yeşil mercimek GTİP 0713.40.00.00.12 için ithalat vergisi, 30 Nisan 2026'ya kadar X19,3'ten 10'a indirilmektedir. Ayrıca, Bosna-Hersek, Güney Kore, Singapur ve Venezuela menşeli mercimek ithalatında gümrük vergisi tamamen sıfırlanmıştır.
Bu düzenleme, üretici ile tüketici arasındaki dengeleri; yerli üretimin sürdürülebilirliği, çiftçinin rekabet gücü, tüketici fiyatları ve dış ticaret açığı gibi birçok temel başlığı doğrudan etkilemektedir. Özellikle Bosna-Hersek gibi geleneksel olarak Türkiye'den mercimek alan bir ülkeye gümrüksüz mercimek ithalatı tanınması; bu kararın gerekçesini, uluslararası ticaret | verilerini, vergi gelir kaybını ve yerli üretime etkisi konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesini | zorunlu hale getirmektedir. Bu bağlamda,
SORULAR
2011—2025 döneminde Türkiye'den Bosna-Hersek, Singapur, Venezuela ve Güney Kore'ye yapılan mercimek ihracat miktarı (ton) ve fatura tutarı (USD / TL) nedir? Aynı dönemde bu ülkelere karşılık olarak Türkiye'ye yapılan mercimek ithalatı (özellikle yeşil mercimek), ülke ve menşe kodlarına göre ayrıştırılmış biçimde nedir?
2025 Kararı öncesi bu ülkelere uygulanan ihracat/ithalat vergisi ve uygulanan gümrük vergisi oranları neydi?
29 Kasım 2025'ten bu yana başlatılan gümrük muafiyeti uygulamasında, Bakanlığınız kaç firmanın izinli ithalat gerçekleştirdiğini kayıt altına almıştır? Bunların listesi paylaşılacak mıdır?
Bu muafiyetin uygulanması nedeniyle 2025—2026 döneminde devletin vergi gelirlerinde meydana gelen toplam kayıp tutarı nedir?
Bu karar alınırken, yıllık mercimek üretim ve tüketim verileri, iç piyasadaki fiyatlar ve üreticinin rekabet gücü göz önüne alınmış mıdır? Bu analizlerin sonuçları var mıdır? Karardan sonra iç piyasada mercimek toptan ve perakende fiyatlarında gözlenen değişim nedir? Bu değişim, tüketici fiyatları ile karşılaştırıldığında yerli üreticiyi korumaya yönelik
Bu kararın yürürlüğe konması öncesinde ilgili sektör temsilcileri (çiftçi birlikleri, bakliyat sanayi, tüccarlar vb.) ile istişare yapılmış mıdır? Yapıldıysa kaç görüşme, kaç talep dikkate alınmıştır? Tarım ve Orman Bakanlığı ile ortak çalışmalar nedir?
Bu uygulamanın geçici olduğu belirtilmiştir. 30 Nisan 2026 sonrası planlama nedir? Vergi yeniden eski haline mi dönecektir, yoksa kalıcı bir düzenleme mi planlanmaktadır?
Bu kararın ardından sanayi ve ticarette kullanılan mercimek kökenli ürünlerde ithalat bağımlılığı artacak mıdır? Uzun vadede yerli üretici ve tarım sektörü nasıl korunacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o :15.12.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1757971 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/37460 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Çer
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (1 sayfa) Telefon No: (312)449 1437 Faks No: (312)449 1341 SELİN GÖNCÜ Epin e-Posta; :stratejisoruonergeleri(Dticaret.gov.ir Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni EA öğe i İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr Telefon No: (312449 14 İL
TİCARET BAKANLIĞI
Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA"'ya Ait 7/37460 Sayılı Yazılı Soru OÖnereesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 10) Bilindiği üzere, Bakanlığımız temel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin sağlanması, piyasaların doğru yönlendirilerek spekülatif fiyat artışlarının önlenmesi ve üretici ile tüketici refahının birlikte gözetilmesi amacıyla iç ve dış piyasalardaki gelişmeleri yakinen takip etmekte, başta Tarım ve Orman Bakanlığı olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli olarak ticaret politikalarının tüm araçlarını kullanmakta ve gerekli tedbirleri zamanlıca almaktadır.
Bu kapsamda, 0713.40.00.00.12 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) altında yer alan yeşil mercimekte uluslararası taahhütlerimizin en üst seviyesi olan "019,3 oranında uygulanan gümrük vergisi, 2025 yılında gerçekleşen üretim düşüşü dikkate alınarak, 29 Kasım 2025 tarihi itibarıyla Tarım ve Orman Bakanlığının da uygun görüşü ile hasat dönemi gözetilerek 30 Nisan 2026 tarihine kadar geçerli olacak şekilde 9010 olarak uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, ülkemizin serbest ticaret anlaşması imzalamış olduğu Bosna-Hersek, Güney Kore, Singapur ve Venezuela için söz konusu gümrük vergisi anılan anlaşmaların yürürlüğe giriş tarihleri itibarıyla indirimli veya sıfır olarak uygulanmakta olup, hali hazırda anılan ülkeler için yapılmış yeni bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu kapsamda, 2015-2025 döneminde söz konusu ülkelerden yeşil mercimek ithalatı gerçekleştirilmemiştir.
Öte yandan, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında istatistiksel bilgilerin saklanması, kullanıcıya sunulması, söz konusu alanlara ilişkin sistemlerin geliştirilmesi ve bu amaçla ulusal ve uluslararası bir bilgi ağı ve bilgi akış sisteminin oluşturulmasını koordine etme görevi Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİKY'nun uhdesinde bulunmaktadır. Bu veriler TÜİK tarafından aylık ve yıllık bazda düzenli olarak ve şeffaf bir şekilde tüm kamuoyunun bilgisine açıktır.