Engelli emekliliği süreçlerinin hızlandırılması talebine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile engelli emekliliği fiilen maluliyet emekliliği prosedürlerine bağlanmış; bu durum, başvuru süreçlerinin son derece uzamasına ve engelli bireylerin hak kayıpları yaşamasına yol açmıştır. Milletvekilliği makamına iletilen çok sayıda şikâyet ve değerlendirmede, emeklilik süreçlerinin 9 ay ile 1 yıl arasında sürdüğü; bu sürelerin istisna değil, ortalama hâline geldiği ifade edilmektedir. Özellikle SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı kurulların, İstanbul İl Müdürlüğü gibi, haftada yalnızca iki gün toplandığı bilgisi, başvuru yoğunluğu ile toplantı sıklığı arasındaki uyumsuzluğu ortaya koymaktadır. Başvurusunu tamamlayan engelli bireylerin emekli aylığını başvuru tarihinden değil, onay tarihinden itibaren alması ise, sürecin uzamasının yarattığı ekonomik kayıpları katlamaktadır.

Engelli vatandaşlarımızdan gelen şikâyetlerde ayrıca şu hususlar dikkat çekmektedir; başvuru süreçlerinde şeffaflığın bulunmaması, dosya akışının ve karar sürelerinin takip edilememesi, farklı illerde başvurular arasında ciddi süre eşitsizlikleri, emeklilik işlemlerinin hızlanmasını sağlayacak hiçbir yapısal tedbirin alınmaması. Engelli bireylerin çalışma hayatına katılımı ve sosyal güvenlik hakkına erişimi devletin anayasal sorumluluğu iken; emeklilik işlemlerinin 10-12 aya varan gecikmelerle sonuçlanması hem hukuki hem de sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Başvuruların çokluğu, kurum tarafından sunulabilecek tek gerekçe değildir. Bir kurulun haftada yalnızca iki gün toplanması, süreç yönetimi açısından ciddi bir planlama sorununa işaret etmektedir. Ayrıca emekli aylığının başvuru tarihinden itibaren ödenmesi hâlinde, kurumun işlem sürelerini hızlandırma yönünde doğal bir teşvik oluşacağı da açıktır. Bu bağlamda,

SORULAR

1. Engelli emekliliği başvuruları için SGK bünyesinde oluşturulan değerlendirme kurulları haftada kaç gün toplanmaktadır? Bu toplantı sıklığı, başvuru sayısına göre yeniden düzenlenmekte midir?

2. İstanbul İl Müdürlüğü başta olmak üzere, büyükşehirlerdeki kurullarda haftada iki gün toplantı yapılmasının gerekçesi nedir?

3. 2023, 2024 ve 2025 yıllarında engelli emeklilik başvurularının ortalama sonuçlanma süresi kaç gündür? Bu süre iller bazında farklılık göstermekte midir? |

4. Başvuru süreçlerinin 9-12 aya kadar uzadığı iddiası doğru mudur? Doğru ise sürecin hızlanması için hangi tedbirler alınmaktadır?

5. Engelli emeklilik aylığının başvuru tarihinden değil, onay tarihinden itibaren ödenmesi uygulaması nedeniyle ortaya çıkan gecikmiş hak kayıplarına ilişkin bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?

6. Emekli aylıklarının başvuru tarihinden itibaren geçerli sayılması yönünde bir çalışma bulunmakta mıdır? Bu değişikliğin kurumsal işleyişi hızlandıracağı yönündeki değerlendirmeler Bakanlığınız tarafından incelenmekte midir?

7. SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, başvuru sürelerini kısaltmak amacıyla personel artırımı, dijital takip sistemi, kurul sayısını artırma gibi bir yapısal iyileştirme planı hazırlamakta mıdır?

8. Engelli bireylerin başvuru dosyalarının ilerleyişini görebilecekleri şeffaf bir dijital takip ekranı oluşturulması planlanmakta mıdır? Engelli emeklilik başvurularında iller arasında ortaya çıkan süre eşitsizliklerine ilişkin bir analiz yapılmış mıdır?