7538 sayılı Kanun ile engelli vatandaşların emeklilik sisteminde yapılan değişikliğe ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

15 Ocak 2025 tarihli ve 32783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7538 sayılı Kanun ile, Ekim 2008 öncesi sigortalı olan engelli yurttaşların yıllardır güvendikleri vergi indirimi üzerinden emeklilik sistemi köklü biçimde değiştirilmiştir. SGK yetkilileri TBMM'de, yaklaşık 311 bin kişinin bağlanmış aylığının ödenmeye devam ettiğini belirtmiş olsa da, aynı oturumda çok sayıda başvuruda özellikle 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı engellilerin kazanılmış ya da en azından meşru beklentiye dönüşmüş haklarının bir gecede ortadan kaldırıldığı yönünde ağır mağduriyet yaşadıkları tarafıma iletilmektedir.

Sahadan ve engelli örgütlerinden gelen itirazların temelinde, yalnızca mevzuat değişikliği değil; yeni sistemin uygulamada yarattığı ağır adaletsizlik hissi bulunmaktadır: TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu'nda da dile getirilen başvurularda, yüzde 90'a varan sağlık kurulu raporlarına sahip yurttaşların dahi çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde emekliliğe erişemediği, birden fazla hastalığı olan kişilerin durumunun eski sisteme göre daha dar yorumlandığı ve fiilen çalışamayacak durumda olan birçok engelli yurttaşın "çalışabilir" kabul edildiği ifade edilmiştir.

Yıllarca yürürlükte kalan mevzuata güvenerek çalışan, prim ödeyen ve yaşam planlamasını buna göre yapan engelli yurttaşların, başvuru anına göre iki farklı hukuk rejimine tabi tutulması; sosyal güvenlik hakkı, hukuki güvenlik ilkesi, sosyal devlet anlayışı ve kazanılmış hakların korunması bakımından son derece ciddi bir tartışma yaratmıştır. Nitekim 29 Nisan 2025 tarihli teknik değerlendirmelerde de 15/1/2025'ten sonra başvuranların eski vergi indirimi hükümlerinden yararlanamadığı, buna karşılık 15/1/2025 öncesi başvuranlar için eski rejimin uygulanmaya devam ettiği açıkça belirtilmektedir. Bu keskin ayrım, benzer durumda olan engelli yurttaşlar arasında yalnızca başvuru tarihine bağlı çok ağır sonuçlar doğurmuştur. Sosyal güvenlik sisteminin amacı, çalışma gücü kaybı yaşayan ve yaşamını sürdürmekte zorlanan yurttaşları korumaktır; onları daha da güvencesiz bırakmak değildir. Ekim 2008 öncesi sigortalı engelli yurttaşların emeklilik yolunun daraltılması, sosyal güvenlik sistemini sadeleştirmekten çok, binlerce kişiyi belirsizlik ve çaresizlik içine itmiştir. Bu nedenle değişikliğin gerçek etkisinin, reddedilen başvuruların sayısının, hastalık gruplarına göre mağduriyet tablosunun ve Bakanlığınızın bu hak kaybını gidermek için ne yaptığı hususlarının kamuoyu adına açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda,

SORULAR

1. 15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile Ekim 2008 öncesi sigortalı engelli yurttaşların vergi indirimi üzerinden emeklilik sisteminin değiştirilmesinin gerekçesi nedir? Bakanlığınızın verilerine göre, 15 Ocak 2025 öncesinde vergi indirimi belgesi almış olmakla birlikte 15 Ocak 2025'ten sonra emeklilik başvurusu yaptığı için yeni sisteme tabi tutulan kişi sayısı kaçtır?

2. 15 Ocak 2025 sonrasında, Ekim 2008 öncesi sigortalı engelli yurttaşlardan yapılan emeklilik başvurularının kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiştir? Bu başvurularda ret kararı verilen kişilerin hastalık gruplarına, engellilik türlerine ve yaş gruplarına göre dağılımı nedir?

3. Bakanlığınızın verilerine göre, 15 Ocak 2025 sonrasında yüksek oranlı sağlık kurulu raporuna sahip olmasına rağmen "çalışma gücü kaybı" kriterini karşılamadığı gerekçesiyle emekliliği reddedilen kişi sayısı kaçtır?

4. Ekim 2008 öncesi sigortalı engelli yurttaşların eski sistemde sahip oldukları emeklilik beklentisinin korunması için herhangi bir geçiş hükmü neden öngörülmemiştir?

5. 15 Ocak 2025 öncesi ve sonrası dönem karşılaştırıldığında, Ekim 2008 öncesi sigortalı engelliler bakımından emeklilik başvurularındaki kabul-ret oranları nasıl değişmiştir?

6. Yeni sistemde kullanılan çalışma gücü kaybı değerlendirmesinin, engellilik oranı yüksek olan birçok yurttaşı neden kapsam dışı bıraktığına dair Bakanlığınızın elinde bir etki analizi var mıdır?

7. TBMM Komisyon tutanaklarında vatandaş başvurularında dile getirilen, birden fazla hastalığın birlikte yeterince değerlendirilmediği ve yeni kriterlerin aşırı dar yorumlandığı yönündeki iddialar Bakanlığınızca incelenmiş midir?

8. 15 Ocak 2025 sonrasında başvurusu reddedilen engelli yurttaşlardan kaçının itiraz başvurusu yaptığı, bu itirazların kaçının kabul edildiği, kaçının reddedildiği Bakanlığınız kayıtlarında yer almakta mıdır?

9. Bakanlığınız, Anayasa Mahkemesinde süreci devam eden iptal başvurusu sonuçlanıncaya kadar telafisi güç mağduriyetlerin önlenmesi için geçici bir idari düzenleme veya yorum birliği genelgesi çıkarmayı değerlendirmiş midir?