Muğla'nın Datça ilçesindeki yat limanının büyütülmesi projesine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLAR

SORULAR

Muğla ili Datça ilçesi, Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer almakta; Azganlı mevkiinde planlanan Datça Yat Limanı Projesi ise 1. derece arkeolojik sit alanları ve hassas bir kıyı bandını kapsamaktadır. Bu alan; Akdeniz'de ve Ege'de, zengin deniz ve kara biyolojik çeşitliliğinin ve Datça'nın sınırlı yeraltı su kaynaklarının bulunduğu bir bölgedir.

Başlangıçta 270 yat kapasitesi üzerinden planlanan liman için 2007 tarihli imar planında daha sınırlı bir ölçek öngörülmüşken; sonraki revizyonlarla kapasitenin önce 404, ardından 426 yata çıkarıldığı, bu kapasiteye ek olarak 120 yatlık çekek alanı öngörüldüğü, dalgakıran ve iskelelerin de fiilen kullanımıyla birlikte kara ve denizde 700'e yaklaşan bir yat kapasitesine (kapı aralandığı, hazırlanan teknik ve hukuki değerlendirmelerde somut rakamlarla ifade edilmektedir.

Datça'da tekne bağlama kapasitesinin yetersizliği, balıkçı barınağının ihtiyaca cevap verememesi ve küçük ölçekli deniz turizmi altyapısındaki eksiklikler gerçek bir ihtiyaç oluşturmaktadır. Ancak çözümün sürekli kapsamı değişen bir marina projesi üzerinden yürütülmesi, bilimsel raporlar ve hukuki süreçlerle uyumsuz bir idari yaklaşım ortaya çıkarmaktadır.

Somut verilere göre, bir yanda Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü, ulusal ve uluslararası çevre ve kültürel miras koruma yükümlülükleri, çoğunluğu projenin sakıncalarını ortaya koyan bilirkişi raporları ve yerel mahkeme kararı; diğer yanda ise bu bilimsel ve hukuki uyanları dikkate almayan bir yüksek yargı kararı bulunmaktadır.

Bu süreçte Danıştay 4. Dairesi, 25.11.2025 tarihli kararıyla Muğla 4. İdare Mahkemesi'nin ÇED iptal kararını kaldırmış ve davayı kesin olarak reddetmiştir. Kararda, projeye karşı görüş bildiren bilirkişi değerlendirmelerinin yeterli bulunmadığı ve ÇED olumlu kararında hukuka aykırılık görülmediği belirtilmiştir. Bir üye ise karşı oyunda, bilirkişi raporundaki çevresel risklerin göz ardı edildiğini, bu nedenle yerel mahkemenin kararının aslında doğru olduğunu ifade etmiştir. Bu kapsamda aşağıdaki sorularımın yanıtlanması, kamuoyunun ve bölge halkının bilgilendirilmesi açısından önem arz etmektedir.

I- 2022 yılında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından uygun bulunmayan ÇED sürecinin, aynı proje kapsamında 2024 yılında yeniden değerlendirmeye alınmasının hukuki ve teknik gerekçesi nedir? Bu yeniden başlatma kararını oluşturan bilimsel ve mevzuat temelli dayanaklar nelerdir?

2- Mahkemece görevlendirilen 11 kişilik bilirkişi heyetinin raporunda yer alan teknik görüş ayrılıkları, Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmiştir?

3- Proje belgelerinde yer alan yat kapasitesinin zaman içinde 200, 700, 400 şeklinde farklılaştırılması ile fiili proje sahasının 700 yatlık alan planına tekabül ettiği yönündeki tespitler doğru mudur? Kapasite değişikliklerinin ÇED Yönetmeliği'nin ilgili revizyon koşullarıyla uyumu nasıl sağlanmıştır?

4- Datça'nın Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü kapsamında, projeye ilişkin olarak bölgesel (koruma (hedefleri, biyolojik (o çeşitlilik izleme verileri ve doğal sit derecelendirmesi bağlamında Bakanlığınız hangi uyum değerlendirmesini yapmıştır?

5- Projeye ilişkin olarak alternatif yer seçimi, alternatif ölçeklendirme ve sıfir-etki tasarım seçenekleri (o değerlendirilmiş (Omidir? (oDeğerlendirildiyse (o kullanılan (kriterler, değerlendirilmediyse bunun idari gerekçesi nedir?

6- Projenin yatırımcı firma tarafından üstlenilme sürecinde; şirket seçimi, ihale usulleri ve yatırımcı belirleme kriterleri bakımından Bakanlığınız herhangi bir uygunluk incelemesi yapmış mıdır? Bu süreçlerde idari tarafsızlığa aykırı bir yönlendirme, ayrıcalıklı işlem, rekabet ilkesini zedeleyen bir uygulama veya mevzuata aykırı bir tasarruf tespit edilmiş midir?

7- Datça'da yıllardır çözülemeyen marina projesi yerine; fiilen mevcut olan balıkçı tekneleri ile turistik ve günübirlik teknelerin bağlama, barınma ve bakım ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak, mevcut balıkçı barınağının iyileştirilmesi, bilimsel verilerle bulunacak bir çekek yeri yapılmasını esas alan daha hızlı, daha düşük çevresel etkiye sahip ve kamu yararını önceleyen alternatif çözümler Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir? Değerlendirilmişse bu çalışmaların içeriği, takvimi ve sonuçları nelerdir; değerlendirilmemişse, Datça'nın acil ve gerçek ihtiyacı olan çekek yeri ve balıkçı barınağı iyileştirmesine ivedilikle başlanmamasının idari, teknik ve hukuki gerekçeleri nelerdir?

CEVAPLAR

Muğla İli'nin Datça İlçesi'ne bağlı İskele Mahallesi Azganlı Mevkii'nde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan "Datça Yat Limanı" projesi ile ilgili olarak yürütülen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci içerisinde 11.01.2022 tarihinde 1. İnceleme Değerlendirme Kurulu (İDK) Toplantısı yapılmıştır. Komisyon üyesi kurum görüşlerindeki eksikliklerin ve çevresel etkilerine ilişkin eksik değerlendirmelerin tamamlanması amacıyla ÇED süreci durdurulmuştur. Eksiklikleri tamamlanan ÇED Raporu'nun Bakanlığımıza sunulmasına müteakip ÇED süreci devam ettirilmiştir.

ÇED Olumlu Kararına esas Nihai ÇED Raporu'nda yat kapasitesi 270 adet olarak belirtilmiş olup, tüm hesaplamalar ve taahhütler buna göre yapılmıştır.

Nihai ÇED Raporu'nun ilgili bölümlerinde proje için seçilen yer ve kullanılan teknoloji alternatiflerinin (o değerlendirilmesi (Öve seçilen yerin seçiliş nedenleri detaylı olarak açıklanmıştır.

Projeye ilişkin tesis edilen ÇED Olumlu Kararı'nın iptali istemiyle açılan dava sürecinde bilirkişi raporunda belirtilen görüşlere karşı Bakanlığımızca savunma yapılarak mahkemeye gönderilmiştir.