Kuş gribi salgını ile mücadeleye ilişkin

Avrupa genelinde son dönemde bildirilen yüksek patojenik Avlan influenza (HPAN) vakaları, özellikle yaban kuşları ve belirli kümes hayvanı popülasyonları üzerinde yoğunlaşmıştır. Vakalar ağırlıklı olarak Batı ve Kuzey Avrupa ülkelerinde göç yolları üzerinde bulunan sulak alanlar ve kıyı kesimlerinde, sucul kuşlar, turnalar ve martı türleri başta olmak üzere geniş bir yaban kuşu spektrumunda görülmektedir.

Bazı ülkelerde vakaların, ticari kümes işletmelerine de sıçradığı özellikle biyogüvenlik seviyesi düşük işletmelerde veya yaban kuşlarıyla temas riski bulunan bölgelerde kümelendiği bildirilmektedir.

Salgınların çoğunda başlangıç tarihleri sonbahar-kış göç dönemiyle örtüşmekte olup bu durum virüsün mevsimsel göç dinamikleriyle taşındığını göstermektedir. Avrupa'da 2025 yılının ikinci yarısından itibaren 34 ülkede evcil kanatlılar ile yaban kanatlılarında HPA!J tespit edilmiştir.

Ülkemizde olası bir HPAJ salgını durumunda hayvan sağlığı temelli kuş gribi acil eylem planımız bulunmaktadır. Bu acil eylem planı kapsamında hızlı itlaf/imha, temizlik/ dezenfeksiyon ve karantina uygulamalarını gerçekleştirmek üzere Bakanlığımız ve taşra teşkilatımız her zaman hazır durumdadır.

Kuş gribi tazminatlı hayvan hastalıkları kapsamında olan bir hastalıktır. Bu kapsamda hastalık çıkması durumunda ya da itlaf-imha işleminin uygulandığı durumlarda yetiştiricilerimize tazminat ödemesi yapılmaktadır.

Ülkemizde kuş gribine karşı yürürlükte olan hayvan sağlığı mevzuatı çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Mücadele ve korunma yönetmeliği, biyogüvenlik talimatı, ari bölgelerin ve bölümlerin oluşturulmasına dair talimatlar ve kuş gribi acil eylem planı çerçevesinde iş ve işlemler sürdürülmektedir. Ticari kanatlı işletmelerinde biyogüvenlik talimatı kapsamında denetimler yapılmaktadır. Bu biyogüvenlik tedbirleri arasında temizlik dezenfeksiyon tedbirleri ile yabani kanatlıların kümeslerdeki kanatlılarla temasını engelleyecek tedbirler başta olmak üzere birçok önlem yer almaktadır. Denetimlerden geçemeyen işletmelere hayvan girişleri kısıtlanmaktadır. şüpheli veya doğrulanmış vakalarda koruma ve gözetim bölgeleri oluşturulmakta, hayvan ve hayvansal ürün hareketleri kontrol altına alınmaktadır. Üreticiler, işletme sahipleri ve sahada görev yapan personele yönelik bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri, Bakanlığımız tarafından düzenli olarak yürütülmektedir.

Bakanlığımız risklerin izlenmesine yönelik olarak, Avlan influenza survey programları kapsamında kanatlı hayvanlarda aktif ve pasif sürveyans yürütmektedir. Kanatlı hayvanlarda tespit edilen şüpheli ölüm ve hastalık bildirimlerine hızlı bir şekilde dönüş yapılarak alınan numuneler vakit kaybedilmeksizin bölge veteriner kontrol enstitüleri tarafından analiz edilmektedir. Bu çalışmalar ile erken uyarı ve hızlı müdahale kapasitesinin korunmasını amaçlamaktadır.

Ülkemiz HPAJ ile mücadelede uluslararası hayvan sağlığı otoriteleriyle uyumlu şekilde hareket etmektedir. Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (WOAH) ve diğer ilgili kuruluşlarla düzenli bilgi paylaşımı yapılmaktadır. Hastalık bildirimleri uluslararası bildirim sistemleri aracılığıyla zamanında iletilmektedir. Bu koordinasyon hem şeffaflık hem de uluslararası ticaretin korunması açısından kritik öneme sahiptir.

Ayrıca Avrupa ve dünyadaki hastalık bildirimleri anlık takip edilerek hastalığın ülkemizdeki TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı evcil kanatlılara bulaşmasını engelleyecek tedbirler Bakanlığımız tarafından alınmaktadır.

HPALVdan ari bölgelerin oluşturulması amacıyla, her bir ilimiz bir bölge olarak tanımlanmış ve hastalık çıkan bir bölgenin (ilin) diğer bölgeleri (illeri) etkilemesinin önüne geçilmiştir. Bu sayede üretimde devamlılık sağlanmış ve uluslararası ticaretin sekteye uğramasının önüne geçilmiştir.

"http://yasakli. gkgm.gov.tr" internet adresinde yer alan "Hayvan Hastalıkları Nedeniyle Yasak Konulan Ülkeler ve Yasaklanan Maddeler Listesi" nde gerekli kontrol yapıldıktan sonra ürüne ilişkin herhangi bir hastalık riski olmadığında ürünün ülkemize girişine izin verilmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan