Uşak ilinde tekstil sektörünün desteklenmesi talebine ilişkin

Tekstil ve hazır giyim sektörü, Türkiye ekonomisinin önemli itici güçlerinden olmasının yanı sıra özellikle Uşak il ekonomisinin en önemli kaynaklarından biri niteliğindedir. Uşak, uzun yıllardır tekstil üretimi, tekstil geri dönüşümü, dokuma ve konfeksiyon alanlarında güçlü bir istihdam ve üretim merkezi olarak bilinirken, son dönemde Türkiye genelinde olduğu gibi bölgemizde de ciddi bir ekonomik daralma, üretim azalması ve istihdam kaybı ile karşı karşıya kalmıştır. Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği'nin açıklamalarına göre tekstil sektöründe yaklaşık 300 bin kişilik iş gücü kaybı yaşandığı, çok sayıda işletmenin faaliyetlerini durdurduğu veya küçülmek zorunda kaldığı ifade edilmektedir. Bu tablo, yalnızca ulusal bir kriz değil, Uşak ve Ege Bölgesi için stratejik önemdeki bir sektörde derin bir sorun olduğunu göstermektedir. Tekstil işletmelerinin kapanması, işsizlik oranlarının artması, üretim kapasitesinin düşmesi ve dış ticaret performansının gerilemesi; yerel ekonomilerin sürdürülebilir büyümesini ciddi biçimde tehdit etmektedir.

Uşak özelinde son on yılda tekstil sektöründe faaliyet gösteren kaç firmanın kapandığı, bu kapanışların yarattığı istihdam kayıplarının nicel boyutu ve bölgesel ticaret alanındaki göstergelerin netleşmesi hem sektörel politika yapımı hem de acilen uygulanması gereken istihdam ve destek programlarının belirlenmesi açısından elzemdir. Bununla birlikte, ithalat ve ihracat dengelerinin, özellikle Ege Bölgesi ve Uşak tekstil üreticileri açısından ulaştığı durumun ayrıntılı biçimde ortaya konulması, sanayicinin rekabet gücünü artıracak, istihdamı koruyacak ve üretimi teşvik edecek tedbirlerin geliştirilmesi için gereklidir.

Bu bağlamda,

Soru 1- Son on yıl (2016-2025) içinde Uşak ilinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren kaç firma kapanmıştır? Bu firmaların üretim alanları ve kapasite düşüşlerine ilişkin Bakanlık verileri nelerdir?

Soru 2- Aynı dönemde Uşak'ta tekstil sektöründe kaç kişinin istihdamı sona ermiştir ve net istihdam kaybı toplam kaç kişidir? Bu veriler yıllara göre nedir?

Soru 3- Türkiye genelinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin kapanma sayısı ile Uşak ilindeki işletmelerin kapanma sayısı kıyaslandığında bölgesel olarak ne tür farklılıklar ve benzerlikler tespit edilmektedir?

Soru 4- Uşak'ta yaşanan tekstil sektörü daralmasının Ege Bölgesi geneli ile mukayeseli değerlendirmesi yapılmış mıdır? Ege Bölgesi tekstil üreticilerinin de içinde bulunduğu ekonomik veri analizlerine Bakanlığınızın erişimi var mıdır?

Soru 5- Tekstil sektörünün bölgesel önemi ve istihdam artı değerine rağmen Uşak ve Ege Bölgesi için yürütülen özel destek, teşvik ve istihdam programları nelerdir? Bu programların kapsamı, uygulama tarihleri ve sonuçları nelerdir?

Soru 6- Tekstil işletmelerinin kapanmasına neden olan başlıca ekonomik ve yapısal sorunlar Bakanlığınızca tespit edilmiş midir? Bu tespitler ışığında sektörün yeniden canlandırılması için somut eylem planları hazırlanmakta mıdır?

Soru 7- Uşak özelinde tekstil sektörünün rekabet gücünü artırmak ve ihracatını desteklemek amacıyla yapılmış veya yapılmakta olan bölgesel teşvik, finansman kolaylığı, teknoloji yatırımı destek programları gibi somut politika adımları nelerdir?

Soru 8- Uşak'ta tekstil sektöründeki istihdamın korunması ve artırılması amacıyla mesleki eğitim, işbaşı eğitim programları, personel istihdam teşvikleri gibi uygulamalara yönelik Bakanlığınızın planları nedir?

CEVAPLAR:

Uşak ilimiz, sanayi yoğunluğunun ülke ortalamasına kıyasla yüksek olduğu iller arasındadır. Uşak'taki bölgesel teşviklerin sektörel dağılımı incelendiğinde, tekstil sektörünün baskın olduğu görülmektedir. Nitekim bölgesel teşviklerin 9028'i ve imalat sanayi teşviklerinin "66'si tekstil sektörüne yönlendirilmiştir. Bu durum, ilin ekonomik yapısında tekstil sektörünün ağırlığını ve teşvik politikalarının bu sektörü desteklemeye yönelik eğilimini açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Bu bağlamda, Bakanlığımız görev alanı çerçevesinde olup Uşak'ta tekstil sektörünün rekabet gücünü daha da artırmaya yönelik önemli destek ve teşvikleri bulunmaktadır. Yatırım teşvikleri, Ar-Ge ve tasarım destekleri gibi mekanizmalarla firmalarımıza destek verilmekte, istihdamı koruyan ve artıran programlar hayata geçirilmektedir. Ayrıca, su ve kimyasal kullanımının ve geri kazanımının etkinleştirilmesine yönelik olarak yapılması gereken makine ve sistem revizyonları, Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında desteklenmektedir.

Yine aynı Karar kapsamında sektör firmalarımız; kaynak verimli ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımların desteklenmesi için yürütülen "Yeşil Dönüşüm Destek Programı"na ve/veya dijital dönüşüm uygulamalarından bir veya birkaçına yönelik olarak yapılacak makine, teçhizat, teknoloji, yazılım ve donanım alımı ile ölçüm, etüt, test hizmetlerinin desteklendiği "Dijital Dönüşüm Destek Programı"na başvurabilmektedir. KOSGEB ve TÜBİTAK iş birliği ile sevk ve idare edilen "Dünya Bankası Destekli Sanayide Yeşil Dönüşüm Projesi" kapsamında ise, KOBİ'lerin makinelerini yükseltme, yeşil sertifikalar alma ve/veya daha fazla kaynağa geçişini kolaylaştırma için gerekli kredi sağlanmaktadır.

Bu imkânlara ilaveten, KOSGEB tarafından yürütülmekte olan "İstihdamı Koruma Destek Programı" kapsamında 2024 yılının son üç ayına ait ortalama prim gün sayısını korumuş olan KOBİ'lere, geri ödemesiz olarak performans desteği sağlanmıştır. Program, 2026 yılında, çalışan başına aylık destek tutarı artarak ve büyük ölçekli firmalar da dâhil edilerek sürdürülecektir. Bu program kapsamında 2025 yılında Uşak ilinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren KOBİ'lere 96,4 milyon TL tutarında destek sağlanmıştır. Ayrıca program kapsamında Uşak'ta tekstil sektöründe 54'ü ilave istihdam olmak üzere yaklaşık 5.700 kişilik istihdam korunmuştur. Öte yandan, tekstil sektöründe yer alan KOBİ'lerimiz, tüm KOSGEB destek programlarından faydalanabilmekte olup 2025 yılında Uşak'ta tekstil sektöründe faaliyet gösteren 214 KOBİ'nin 311 milyon TL tutarında kaynağa erişimi sağlanmıştır. Tekstil sektörüne yönelik bir diğer önemli imkân ise; Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı çerçevesinde oluşturulan yerel yatırım konuları listesi çerçevesinde Uşak'ta; "Teknik ve endüstriyel keçe ve keçe malzemeleri üretimi", "Tekstil kimyasalları üretimi", "Tekstil makinaları ve parçaları üretimi" ile "Tekstil ve deri atıklarından katma değerli ürün üretimi" yatırımlarının daha avantajlı koşul ve destekler kapsamında teşvik edilecek olmasıdır.

Son olarak, bölgesel ve sektörel teşviklerin uygulamaya konulduğu 2012 yılından günümüze kadar yatırımcılarımızın Bakanlığımıza yaptığı başvurular kapsamında; Uşak ilimizde gerçekleştirilecek yatırımlar için düzenlenen yatırım teşvik belgeleri (YTB) kapsamında öngörülen sabit yatırım tutarı 74 milyar TL, ilave istihdam sayısı ise 10.327 kişi olmuştur.

Bakanlığımızın, Uşak ilimiz sanayisi geneli ile tekstil ve hazır giyim sektörleri özelindeki desteklerine 2026 yılında da artarak devam edilecektir.

Mehmet Fatih KACIRBakan