Genç İstihdam Hamlesi ile sağlanan teşviklere ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 217 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yazılı sorularımın Anayasa'nın 98. İçtüzüğün 96. maddesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanması konusunda gereğini arz ederim.
"Genç İstihdam Hamlesi" adıyla duyurulan teşvik paketi ile yaklaşık 3 milyon genç için kamu kaynaklarından 445,1 milyar TL*yi aşan teşviklerin işverenlere aktarılacağı açıklanmıştır. Bu paket kapsamında "Staj Desteği", "Geleceğim Meslekte", "NEET İşgücü Uyum Programı", "İşe İlk Adım Programı" ve "İŞKUR Gençlik Programı" adında 5 uygulama yer almaktadır. Amacı genç işsizliğinin önlenmesi olarak açıklanan söz konusu programlar kapsamında; iş güvencesi, insanca ücret, sendikal haklar gibi temel işçi haklarından mahrum bırakılan gençlerin ucuz emek olarak sermayeye sunulduğu eleştirileri gündeme gelmiştir. Özellikle ilk işe giren gençlerin kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklardan mahrum bırakılması, mesleki eğitim kapsamında çocukların ve öğrencilerin sömürüye açık hale getirilmesi kamuoyunda büyük tepki toplamıştır.
Ülkemizde genç işsizliği ve güvencesiz çalışma koşulları halihazırda ciddi bir sorun iken, kamu kaynaklarının büyük bir kısmının iş güvencesi ve temel haklardan yoksun biçimde sermayeye ucuz emek olarak aktarılması, gençlerin geleceğini olumsuz etkilemektedir. Söz konusu politikaların istihdamı gerçekten artırıp artırmayacağı ve gençlerin çalışma koşullarını iyileştirip iyileştirmeyeceği konusunda ciddi kaygılar bulunmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
"Genç İstihdam Hamlesi" kapsamında belirlenen bütçe miktarı nedir? Programların her biri için ayrı ayrı belirlenen harcama kalemleri dağılımı ne şekildedir?
"İşe İlk Adım Programı" kapsamında işe başlayan gençlerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin hakları, iş güvencesi ve sendikal haklar açısından durumları nedir? Bu gençlerin gerekli sosyal haklara sahip olmaması hangi hukuki zemine dayandırılmaktadır?
"Genç İstihdam Hamlesi" başlıklı tanıtım programında, haftada 3 gün, günlük 1375 liraya çalıştırılan bir gence 19 bin lira ödeme yapılacağı açıklanmıştır. Ancak günlük ücret olan 1375 liradan aylık 12 gün çalışan bir gencin alacağı ücret hesaplandığında, 16 bin 500 lirada kalmaktadır. Bu kapsamda istihdam edilecek gençlerin çalışma koşulları ve ücretlendirme kriterleri nelerdir?
. "Genç İstihdam Hamlesi" adı altında verilen günlük "cep harçlığı" uygulaması kapsamında gençlerin asgari ücret ve altında ücretlerle çalıştırılması nasıl engellenecektir? Bu uygulama sonucunda ortalama alınacak net ücret ile asgari ücret arasındaki fark nasıl açıklanmaktadır?
. Bakanlık tarafından hazırlanan bu programlarda istihdam garantisi olmayan teşviklere dayalı uygulamaların gençlerin işsizlik ve güvencesizlik sorununa çözüm olacağı resmi olarak nasıl değerlendirilmiştir? Bu programların etki analizi ve risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçlarını açıklayınız.
. Bu teşviklerin sendika ve toplu sözleşme haklarına etkisi ile genç çalışanların örgütlenme hakkının korunmasına yönelik somut düzenlemeler nelerdir?
Bu paket kapsamında kamu kaynaklarının sermayeye aktarılması ile ilgili olarak, benzer dönemde gençlik, eğitim ve istihdam alanına ayrılan diğer destek kalemlerinde (örneğin gençlere yönelik eğitim programları, işsizlik yardımları vb.) bir azalma veya kaynak kaydırma söz konusu mudur?
. Bu uygulamada asıl amaç genç işsizliğindeki artışı önlemek mi yoksa sermaye kesimine ucuz iş gücü potansiyeli yaratmak ve esnek çalışma modelleriyle güvencesiz çalışma koşullarını meşrulaştırmak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o :21.01.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1782702 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Antalya Milletvekili Sayın Mustafa ERDEM tarafından yöneltilen 7/38981 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Bakanlığımız tarafindan ülke genelinde istihdamı artırmak ve işsizliği önlemek amacıyla çeşitli politikalar belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu kapsamdaki teşvik uygulamalarında başta özel politika gerektiren gençler olmak üzere işsizleri çeşitli şartlar altında istihdam eden işverenlere belirli sürelerle sosyal güvenlik prim desteği sağlanarak istihdamın korunması ve işsizliğin azaltılması hedeflenmektedir.
Bakanlığımız koordinasyonunda ve çalışma hayatının tüm paydaşlarının katkılarıyla, ülkemiz tüm illerini ve vatandaşlarımızı kapsayacak şekilde hazırlanan 2025-2028 dönemi yeni Ulusal İstihdam Stratejisi 1/2/2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kadınlar, gençler, engelliler, yaşlılar ile ne eğitimde ne istihdamda (NEET) olan kişiler ve uluslararası iş gücü göçü kapsamında yer alan kişilerin istihdamlarının geliştirilmesi amacıyla Strateji dokümanında "Kapsayıcı İstihdamın Geliştirilmesi? başlığı altında politika ve tedbirlere yer verilmiştir.
Bununla birlikte, gençlerimizin kalıcı, kayıtlı ve nitelikli istihdam içine girmesini sağlayan, işsizliği azaltan ve ülkemiz rekabet gücünü büyüten kapsamlı Genç İstihdam Hamlesi 2026 yılında hayata geçirilmiştir. 'Staj Desteği', "Geleceğim Meslekte', 'NEET İşgücü Uyum", "İşe İlk Adım', 'İŞKUR Gençlik? ve 'Bölgesel Kariyer Fuarları ve İstihdam Fuarları' olmak üzere 6 ana programın çalısı olan bu Program ile gençlerin erken yaşta iş deneyimi kazanmaları, becerilerinin işgücü piyasasının ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi ve nitelikli istihdama yönelmeleri amaçlanmaktadır.
Genç İstihdam Hamlesi kapsamında gençlere sunulan hizmetlerden biri olan ve yeni hayata geçirilen İşe İlk Adım Desteği kapsamında belirli şartları sağlayan 18-25 yaş aralığındaki gençleri istihdam eden işverenlerin 6 aya kadar ücret ve sigorta prim desteği İŞKUR tarafından karşılanacaktır.
Söz konusu Program çerçevesinde, ne eğitimde ne de istihdamda olan genç nüfusu ifade eden NEET'lere yönelik olarak uygulanan İşgücü Uyum Programı (NİUP) ile İŞKUR Gençlik Program katılımcıları günlük bazda asgari ücretin üzerinde cep harçlığı verilmekte; haftada azami 3 güne kadar programa katılım sağlayan kişiler, programlara tam katılım sağladıklarında ayda 12 ila 15 gün cep harçlığına hak kazanabilmektedir. Program katılımcılarının haftanın geri kalan günlerinde başka yerde istihdam edilmelerinin önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.
Ayrıca uygulanan bu destek, işçi ile işveren arasındaki mevcut iş sözleşmesine ve füli istihdam ilişkisine dayanmakta olup istihdam ilişkisinin niteliğini zayıflatıcı, iş güvencesini aşındırıcı veya sendikal hakların kullanımını dolaylı olarak sınırlandırıcı bir mahiyet taşımamaktadır. İlgili Programın hayata geçirilmesi, hâlihazırda yürütülen istihdam ve işgücü piyasası programlarına ilave nitelikte olup mevcut uygulamaların sona erdirilmesi, kapsamının daraltılması veya bu uygulamalara tahsis edilen mali kaynaklarda herhangi bir kesinti yapılmasını öngörmemektedir. Bu yönüyle uygulama, mevcut politika araçlarını ikame eden değil, tamamlayıcı ve güçlendirici bir müdahale olarak tasarlanmıştır.
Diğer yandan, Genç İstihdam Hamlesi kapsamında sunulan tüm programlara ilişkin detay bilgilere ve program bazında ayrılan kaynak tutarlarına hitps://guc.iskur.gov.ir adresinden ulaşı "ktedir."
Prof. Dr. Vedat IŞİ
Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68