Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi'ne ilişkin

Son yıllarda Türkiye'de artan üretim maliyetleri, enerji fiyatları, finansmana erişim sorunları ve ekonomik öngörülemezlik nedenleriyle mobilya sektörü üretimini yurtdışına taşıyan sektörler arasına girmiştir. Daha önce tekstil ve konfeksiyon sektöründe yaşanan bu eğilim, son dönemde özellikle Avrupa Birliği üyesi Romanya'ya yönelen mobilya yatırımlarıyla görünür hale gelmiştir. Çok sayıda Türk mobilya firması üretim tesislerini ve mağazalarım yurtdışında kurmakta, bu durum Türkiye'de istihdam, katma değer ve sanayi altyapısı açısından ciddi riskler doğurmaktadır.

Bu gelişmeden doğrudan etkilenecek illerin başında Adana gelmektedir. Adana, klasik mobilya iskeleti üretiminde Türkiye'nin en önemli merkezlerinden biri olup, kentte 2 binin üzerinde mobilya işletmesi faaliyet göstermektedir. Mobilya sektörü Adana'da yalnızca bir ticari faaliyet değil, aynı zamanda binlerce ailenin geçim kaynağı ve güçlü bir üretim kültürüdür.

Bu çerçevede, Adana'da mobilya sektörünün daha sağlıklı koşullarda üretim yapabilmesi amacıyla Temmuz 2024'te Sarıçam ilçesinde 889 dönümlük "Mobilyacılar ihtisas Sanayi Sitesi" kurulacağı kamuoyuna açıklanmıştır. Projenin; üretim alanlarının genişletilmesi, modern altyapı sağlanması, eğitim ve sosyal alanlarla entegre bir sanayi yapısı oluşturması hedeflenmiştir. Açıklamalarda, sitenin tahsis aşamasına geldiği ifade edilmiştir.

Ancak aradan geçen süreye rağmen, mobilya sektöründe yurtdışına üretim kayışı hızlanırken, Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi'nin hangi aşamada olduğu, ne zaman faaliyete geçeceği ve sektördeki bu kaçışı durdurabilecek somut bir çözüm sunup sunmadığı kamuoyunca bilinmemektedir.

Bu nedenle, Adana gibi stratejik bir üretim merkezinde planlanan bu ihtisas sanayi sitesinin akıbetinin açıklığa kavuşturulması elzemdir;

Soru 1- Son beş yıla ilişkin mobilya sektöründe üretim tesislerini yurtdışına taşıyan Türk firma sayısı kaçtır?

Soru 2- Mobilya sektöründe yaşanan üretimin yurt dışına kayış sürecinin Adana'daki işletmeler ve istihdam üzerindeki muhtemel etkilerine dair Bakanlığınızca yapılmış bir değerlendirme bulunmakta mıdır?

Soru 3- Temmuz 2024'te kamuoyuna duyurulan Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi hangi aşamadadır? Tahsis işlemleri tamamlanmış mıdır? Altyapı ve üstyapı çalışmaları tamamlanmış mıdır? Söz konusu ihtisas sanayi sitesinin tam olarak ne zaman faaliyete geçmesi planlanmaktadır?

Soru 4- Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi'nin faaliyete geçmesinde yaşanan gecikmenin nedenleri nelerdir?

Soru 5- Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi'nin gecikmesi nedeniyle yatırım yapmaktan vazgeçen veya yatırımını yurtdışına yönlendiren işletme sayısı kaçtır? Soru 6- Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi'nin, artan maliyetler nedeniyle üretimini yurtdışına taşımayı düşünen Adanalı mobilya üreticileri için gerçek bir maliyet ve rekabet avantajı sağlaması öngörülmekte midir?

Soru 7- Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi kapsamında yer alacak işletmelere yönelik; enerji, arsa/kira, finansman gibi çeşitli teşvik ve destekler planlanmakta mıdır?

Soru 8- Adana'da mobilya sektörünün Türkiye'de üretim yapmaya devam edebilmesi için Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesi dışında Bakanlığınızca planlanan başka somut adımlar bulunmakta mıdır?

CEVAPLAR:

Bakanlığımızca ülkemiz sanayisinin planlı ve düzenli gelişimini sağlamak amacıyla yürütülmekte olan çalışmalar kapsamında Sanayi Sitelerinin (SS) altyapılarının tamamı ile üstyapı tesislerinin yüzde yetmişine kadar olan kısmı krediyle desteklenmektedir. Kredi desteğinden yararlanmak isteyen SS"lerin, öncelikle mevzuatta sayılan belgelerle birlikte Valiliklere başvurmaları gerekmektedir. Başvurular, Valiliklerce uygun görülmesi durumunda Bakanlığımıza iletilmekte, Bakanlığımızca da kuruluş yeri uygunluğu değerlendirmesi yapılmaktadır. Kuruluş yeri uygun görülenlere ilişkin inşaat projeleri; desteklenmek üzere Bakanlığımızca, Kamu Yatırım Programı için yatırım projesi olarak teklif edilmektedir. Yatırım Programına alınması uygun görülen projeler kredi verilmek suretiyle desteklenmektedir. Adana Sarıçam Mobilyacılar İhtisas Sanayi Sitesinin, Bakanlığımızdan bu kapsamda bir talebi bulunmadığından proje, Bakanlığımızca Yatırım Programı kapsamında desteklenen projeler arasında yer almamaktadır.

Bununla birlikte, Bakanlığımızın mobilya imalatı sektörüne yönelik önemli destekleri devam etmektedir. Bu kapsamda; Adana ilinin de içerisinde bulunduğu 3. Bölgede mobilya imalatına yönelik yatırımlar; 2025/9903 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar" uyarınca 7,5 milyon TL asgari sabit yatırım tutarına ulaşması halinde, "Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi" kapsamında "KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti, Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği, Vergi İndirimi ve Yatırım Yeri Tahsisi" destek unsurlarından faydalanabilmektedir.

Yatırım teşvikleri kapsamında 2012 yılından bu yana, mobilya imalatına yönelik olarak Adana ili için Bakanlığımızca SI yatırım teşvik belgesi (YTB) düzenlenmiştir. Bu belgeler kapsamında, toplam 1,146 milyar TL tutarında sabit yatırım ve 645 kişilik istihdam sağlanması öngörülmüştür. Bu belgelerden 10'u Sarıçam ilçesindeki mobilya sektörü yatırımlarına ilişkin olup, öngörülen sabit yatırım tutarı 189 milyon, istihdam sayısı 137 kişidir.

Bu desteklerin somut yansıması, Adana ilinde mobilya sektörünün son beş yıllık verilerinde net bir şekilde görülmektedir. Bu veriler incelendiğinde işletme sayısı ve istihdamın yıllar itibariyle artış gösterdiği, bu kapsamda; 2021 yılında 603 olan işletme sayısının 2025 yılında 806'ya ulaştığı, istihdamın ise 2.763'ten 3.021'e çıktığı görülmektedir. Başka bir ifadeyle; son beş yıllık dönemde işletme sayısı yüzde 33, istihdam yaklaşık yüzde 9,3 artmıştır.

Diğer taraftan, Ülkemizde mobilya sektöründe faaliyet gösteren 14 Ar-Ge ve 14 Tasarım Merkezi bulunmakta, Teknoparklarda da ise mobilya sektörüne yönelik olarak 9 firma faaliyet göstermektedir. Bu firma ve merkezlerin istihdam ettikleri personel sayısı 824, tamamladıkları proje sayısı 1.751, devam ettirdikleri proje sayısı 296 ve tescilli patent sayısı 273 'tür.

Mehmet Fatih KACIRBakan