Sanayi Alanları Master Planı’na ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih) Kacır tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Av. Dr/ Sezgin Tanrıkulu Diyarbakır Milletvekili

Türkiye'nin yeni sanayi koridoru ve bölgesel eşitsizliklerin derinleşmesi riski Kamuoyuna açıklanan ve 17 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete" de yayımlanan Sanayi Alanları Master Planı" kapsamında Samsun-Mersin hattında yeni bir sanayi koridoru oluşturulması hedeflenmektedir. Söz konusu plan ile 13 ilde 16 mega endüstri bölgesi kurulması öngörülmektedir.

Ancak mevcut veriler, Türkiye'de sanayi ve sermayenin tarihsel olarak Marmara, Ege ve kismen Akdeniz bölgelerinde yoğunlaştığını; Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin ise sistematik biçimde dışlandığını göstermektedir. Yeni sanayi koridorunun da benzer bir mekânsal tercih üretmesi, bölgesel eşitsizliklerin daha da derinleşeceği yönünde ciddi kaygılara yol açmaktadır.

Öte yandan, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde hazırlanan çeşitli raporlarda "kalkınma ve ekonomik refah artışı" özellikle toplumsal barış süreçlerinin temel bileşenlerinden biri olarak tanımlanmasına rağmen, söz konusu planın sosyoekonomik olarak en geri kalmış bölgeleri kapsamaması dikkat çekicidir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Samsun-Mersin hattında planlanan sanayi koridorunun belirlenmesinde hangi bilimsel, ekonomik ve sosyolojik kriterler esas alınmıştır?

2. Plan kapsamında yer alan 13 ilin seçilme gerekçeleri nelerdir? Bu iller belirlenirken bölgesel gelişmişlik farkları dikkate alınmış mıdır?

3. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer alan illerin söz konusu sanayi koridoru ve mega endüstri bölgeleri planına dahil edilmemesinin gerekçesi nedir?

4. Bakanlığınız, Türkiye'de uzun yıllardır devam eden bölgesel eşitsizliklerin giderilmesine yönelik nasıl bir mekânsal sanayi politikası öngörmektedir?

5. Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi (SEGE) verilerne göre en düşük gelişmişlik düzeyine sahip illerin büyük kısmının Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer aldığı bilinmektedir. Bu illerin sanayi yatırımlarından dışlanması, eşitsizlikleri daha da artırmayacak mıdır?

6. Planlanan sanayi koridorunun, iç göç hareketlerini artırarak nüfusun belirli bölgelerde yoğunlaşmasına neden olacağı öngörülmekte midir? Bu konuda bir etki analizi yapılmış mıdır?

7. Türkiye'de sanayi ve büyük sermayenin belirli şehirlerde yoğunlaşmasının (özellikle İstanbul, Kocaeli, İzmir ve Ankara) yarattığı ekonomik ve sosyal riskler dikkate alınmış mıdır?

8. Deprem riski, çevresel sürdürülebilirlik ve kaynak kullanımı açısından sanayi yatırımlarının mekânsal dağılımı nasıl planlanmaktadır?

9. Kürt meselesinin çözümüne yönelik yürütülen süreçlerde "ekonomik kalkınma ve refah artışı" temel hedeflerden biri olarak ifade edilirken, söz konusu planın bu bölgeleri kapsamaması bir politika çelişkisi değil midir?

10. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yeni sanayi yatırımlarının teşvik edilmesine yönelik özel bir program ya da alternatif bir kalkınma planı hazırlanmakta mıdır?

11. Sanayi koridorunun uluslararası ticaret hatlarına (Zengezur Koridoru ve Kalkınma Yolu gibi projeler) entegrasyonu planlanırken, bu hatlara coğrafi olarak daha yakın olan doğu ve güneydoğu illerinin dışlanmasının ekonomik gerekçesi nedir?

12. Bakanlığınız, kapsayıcı ekonomik kalkınma ile toplumsal barış arasında doğrudan bir ilişki olduğu yönündeki akademik ve politik değerlendirmelere katılmakta mıdır? Bu doğrultuda nasıl bir politika izlenmektedir?