KGM'nin ve DHMİ'nin yürüttüğü kamu-özel ortaklığı yahut yap-işlet-devret projelerinde verilen araç veya yolcu geçiş garantilerine ilişkin
Kaynak göster
Zeynel Emre (CHP), 29 Ocak 2026 tarihinde 7/39662 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 39 gün sonra, 9 Mart 2026).
Zeynel Emre (CHP, İstanbul). “KGM'nin ve DHMİ'nin yürüttüğü kamu-özel ortaklığı yahut yap-işlet-devret projelerinde verilen araç veya yolcu geçiş garantilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39662, 29 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39662-kgm-nin-ve-dhmi-nin-yuruttugu-kamu-ozel-ortakligi-yahut-yap-islet-devret-projelerinde-veri (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/da9eef6c-39db-4776-9e7b-019c0dcf0888
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 39 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 32 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir URALOĞLU tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Zeynel EMRE İstanbul Milletvekili
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile bağluı/ilgili kuruluşların (başta Karayolları Genel Müdürlüğü — KGM ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi — DHMİ) yürüttüğü Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) / Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerinde, araç veya yolcu geçiş garantileri verilmekte; gerçekleşmelerin garanti seviyesinin altında kalması halinde kamu bütçesinden garanti ödemeleri yapılmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Sayıştay raporlarında, KGM bütçesinde yer alan "cari transferler" kaleminin önemli bir kısmının YİD projeleri için yapılan garanti ödemelerinden oluştuğu ve bu tutarların yıllar itibarıyla arttığı görülmektedir. Buna göre, KGM nezdinde yürütülen YİD projeleri kapsamında 2018-2024 döneminde garanti ödemelerinin toplamı 186,6 milyar TL'dir (ilgili yılların ortalama döviz kuru esas alınarak hesaplanan karşılığı yaklaşık 11,08 milyar ABD dolarıdır). 2025 yılı için ise "cari transferler" kalemine ilişkin öngörülen tutarın 94 milyar TL (yaklaşık 2,4 milyar ABD doları) olduğu dikkate alındığında, 2018—2025 dönemi itibarıyla KGM kaynaklı toplam büyüklüğün yaklaşık 13,49 milyar ABD doları seviyesine ulaştığı anlaşılmaktadır.
Aynı şekilde, kamuoyuna yansıyan bilgilere göre DHMİ nezdinde yürütülen YİD havalimanı projeleri kapsamında 2018-2025 döneminde yaklaşık 1,475 milyar ABD doları tutarında ödeme yapıldığı da iddia edilmektedir.
Öte yandan, başta Zafer Havalimanı olmak üzere bazı havalimanlarında garanti edilen yolcu sayıları ile gerçekleşen yolcu sayıları arasındaki farkların çok yüksek olduğu; bu nedenle garanti altı gerçekleşmeler için kamu kaynaklarından ödeme yapıldığı bilinmektedir.
Bu bağlamda,
SORULAR
Bakanlığınız ile bağlı/ilgili kuruluşlarınızın (KGM, DHMİ ve varsa diğerleri) KÖİ/YİD sözleşmeleri kapsamında 2018-2025 döneminde yaptığı toplam garanti ödemeleri ne kadardır? Bu tutarların yıl, kurum ve proje bazında dağılımı nedir?
KGM bütçesinde yer alan "cari transferler" kaleminden 2018—2025 döneminde yapılan ödemelerin; garanti ödemeleri ve garanti dışındaki diğer ödemeler kısımları ayrı ayrı ne kadardır?
KGM'nin YİD modeliyle işletilen köprü, otoyol ve tünel projelerinin her biri için 2018-2025 döneminde; garanti edilen araç geçiş sayısı ile gerçekleşen araç geçiş sayısı kaçtır? (proje ve yıl bazında)
Aynı projelerde 2018-2025 döneminde garanti altında kalan geçişler nedeniyle yapılan ödeme tutarı proje ve yıl bazında ne kadardır?
KGM kapsamındaki YİD projelerinde 2018-2025 döneminde; sözleşme değişikliği, garanti şartlarında değişiklik, fiyat ve kur güncelleme yöntemi değişikliği, süre uzatımı veya benzeri bir işlem yapıldıysa; her bir işlem için tarih, kapsam ve gerekçe nedir?
KGM kapsamındaki her bir YİD projesinin sözleşme bitiş tarihi ve kamuya devir tarihi nedir?
. DHMİ tarafından KÖİ/YİD kapsamında işletilen her bir havalimanı için 2018-2025 döneminde; garanti edilen yolcu ve/veya uçuş sayısı, gerçekleşen yolcu ve/veya uçuş sayısı ve buna bağlı garanti ödemesi tutarı ne kadardır?
Zafer Havalimanı ve diğer yolcu garantili havalimanlarında garanti edilen yolcu sayıları hangi hesaplama yöntemi ile belirlenmiştir? Bu hesaplamanın dayanağı olan fizibilite, talep tahmini ve etüt raporları hangileridir?
Zafer Havalimanı özelinde; işletmeye alındığı 2012'den bu yana yıl yıl; garanti edilen yolcu ve gerçekleşen yolcu sayıları nedir? Garanti-gerçekleşme farkı nedeniyle yapılan ödemeler her yıl için ne kadardır?
Ayrıca, Zafer Havalimanı'nı sözleşme kapsamında 2044 yılına kadar işletecek olan firmaya, 2026—2044 dönemi için öngörülen toplam ödeme tutarı ne kadardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce planlanan KÖİ projelerinin fizibilite çalışmalarında; gerekli bilgilerin toplanıp değerlendirilmesi, mevcut yapının modellenmesi, yatırım, işletme gelir ve giderlerinin belirlenmesi, ekonomik ve mali değerlendirme, duyarlılık analiz çalışması, iç karlılık oranı çalışması, Net Bugünkü Değer (NBD) çalışması gibi analizler yapılmakta olup projenin ekonomik ömrü içerisinde elde edilmesi beklenen gelirlerin (garanti tutarları dâhil) yapılan yatırımı telafi etmesine imkan verip vermediği değerlendirilmektedir.
Ülkemizde; 3996 sayılı "Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun" uyarınca, Kamu Özel İşbirliği kapsamında yapılan ve Görevli Şirket tarafından işletilen projelerde; tüm iş ve işlemler; mevzuatına uygun olarak, Uygulama Sözleşmelerinde yer alan hükümler çerçevesinde yürütülmektedir.
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen KÖİ proje bilgilerine; https://www.kgm.gov.tr/ internet sitesi üzerinden ulaşılabilmektedir.
Abdulkadir URALOĞLUBakan