Kütahya Dumlupınar Üniversitesi tarafından 2020'den bu yana engellilere yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin

3- Kütahya Dumlupınar Üniversitesi ile Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü arasında 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireyler, özel eğitim, kapsayıcı eğitim ve öğretmen eğitimi kapsamında yürütülen ortak çalışmalar nelerdir?

2025-TÜBİTAK 4008: Hayatımın Dengesi: Yaşam Kalitesi Okulu Projesi

Eğitim Fakültesi ve Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Çinikent Özel Eğitim Ortaokulu ile birlikte gerçekleştirilen projede zihinsel engelli çocukların yaşam kalitesini artırmak ve bireysel potansiyellerini keşfetmelerini sağlamak amacıyla etkinliklerle yaşam becerileri eğitimleri yapılmıştır.

2024-AB HORİZON-MSCA-2023-CİTİZENS-Researchers' Night for Citizens & Researchers' Meeting for Science and Art Centers

Projeyle Eğitim Fakültesi akademisyenleri tarafından Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Kütahya Bilim Sanat Merkezi'nde özel eğitim kapsamında eğitim gören öğrencilere yaratıcı drama ile sosyal becerilerin gelişimi ve liderlik becerilerinin geliştirilmesine yönelik atölye çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

• Özel Eğitim Kapsamında diğer kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilen projeler

2024- TÜBİTAK 1001:Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklara Güvenlik Becerilerinin Öğretimi: Web Tabanlı Aile Eğitimi Portalının Ailelerin Öğretme Davranışları ve Çocukların Öğrenme Davranışları Üzerindeki Etkileri

2025-TÜBİTAK 4005 — Eğitimin Yeni Kodları: Yapay Zekâ ile Yenilikçi Yaklaşımlar

2023-TÜBİTAK- GeoGebra Destekli Farklılaştırılmış Matematik Etkinliklerinin Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerin Yaratıcılık Becerisine Etkisi

2021-TÜBİTAK Üstün Yetenekli Öğrencilerle Uygarlık Tarihinin Değiştiği Yerde Bilimin Doğasına

4- Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin ilgili fakülte ve bölümleri tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları var mıdır?

Makaleler:

1. İnci, G., & Kartal, M. S. (2025). Exceptional Minds in Regular Classrooms: Teachers? Lived Experiences Through a Phenomenological Lens. Gifted Education International. va İnci, G., & Köse, H. (2023). The Landscape of Technology Research in Special Education: A Bibliometric Analysis. Journal of Special Education Technology, 39(1), 94-107. https://dol.org/10.1177/01626434231180582 (Original work published 2024)

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

3. İnci, G. (2024). Mapping Global Research on Early Childhood Special Education: A Bibliometric Analysis. Sakarya University Journal of Education, 14(3), 496-514,

4. Çetin, Z. B., & İnci, G. . (2023). Methodological trends of theses on gifted and talented children in science education in Turkey, 2015-2022. International Journal of Special Education and Information Technologies, 8(1), 86—97. https://dol.org/10.18844/)eset.v8i1.8440

5. İnci, G., & Bayrakcı, M. (2022). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerin Sınıf İçi İstenmeyen Davranışları ve Öğretmenlerin Başa Çıkma Stratejileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(4), 893-910. https://dol.org/10.21565/ozelegitimdergisi.86594 1

6. liman Güllühalı, E., İnci, G., Baltacı, R., & Melekoğlu, M. (2021). From Past to Present Gifted and Talented: The Evolution of Terminologies. Osmangazi Journal of Educational Research, 8(2), 247-266. https://izlik.org/JA73LC46HF ds İnci, G. (2021). Galton'dan Günümüze Zekâ ve Zekâ Kuramları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(3), 1053-1068.

8. İnci, G. (2021). The analysis of research about gifted and talented children at early childhood in Turkey: a study of meta — synthesis. Journal for the Education of Gifted Young Scientists, 9(2), 107-121. https://dol.org/10.17478//egys.696491

9. Özdoğru, M. (2021). Özel gereksinimli öğrencilerin okul öncesi eğitiminde karşılaşılan sorunlar. Temel Eğitim, (11), 6-16.

10.Özdoğru, M. (2021). COVID-19 sürecinde özel yetenekli öğrencilerin uzaktan eğitiminde öğretmenlerin teknoloji kullanımı. Eğitim ve Teknoloji, 3(1), 32-47.

11. Özdoğru, M. (2021). Zihinsel Engellilerin Eğitiminde Öğretmenlerin Motivasyon Durumlari. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 7(15), 321-345.

Bildiriler:

İş İnci, G., & Sönmez Kartal, M. (2018, October 11—13). Davranışsal beceri öğretimi (Behavioral skills training) (Tam metin bildiril. 28. Ulusal Özel Eğitim Kongresi, Türkiye.

2. Çetin, Z. B., & İnci, G. (2022, October 12). 2015—2022 yılları arasında Türkiye'de fen eğitiminde üstün yetenekliler üzerine yapılan tezlerin yöntemsel eğilimleri (Tam metin bildiri). 6th International Congress of Special Education.

3; AylanÇ, F.N., Acar, Z., & İnci, G. (2023, November 2). Geogebra destekli farklılaştırılmış matematik etkinliklerinin üstün zekalı öğrencilerin yaratıcılık becerisine etkisi (Özet bildiri). 8. Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi, Türkiye,

4. İnci, G. (2025, October 30). Creativity in gifted education: Global perspectives and emerging trends (Özet bildiril. International Congress on Gifted and Talented Education.

5. İnci, G., & Melekoğlu, M. A, (2021, October 21). Eğitimde bütünleştirme alanındaki bilimsel araştırmaların bibliyometrik bir analizi (1975—2020) (Özet bildiri|. 31. Ulusal Özel Eğitim Kongresi, Türkiye.

EEE İİ İİİ nnnn Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

6. Çetin, Z. B., İnci, G., Palas, A. Y., & Demirel Dingeç, Ş. (2025, May 2). "Yapay zeka bir şey gibiyse nedir?" Özel yetenekli öğrencilerin metaforik algıları (Özet bildiril. X. Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi, Türkiye.

Kitap bölümleri:

1. Zihin Yetersizliğinin Kısa Tarihi

Bölüm Adı:Yeni Çağ'da Yetersizlik, İNCİ GAMZE, Yayın Yeri:Eğiten Kitap, Editör.GÜNER NEVİN, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:255, ISBN:978-605-2234, Bölüm Sayfaları:73 -105

2. Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Anne - Baba El Kitabı Serisi: Özel Yetenekli

Bölüm Adı:Özel Yetenekli Çocuğum için Eğitim Seçenekleri, ÇALIKOĞLU BURCU SEHER, İNCİ GAMZE, İşlekeller Ayşegül, Yayın Yeri:Eğiten Kitap, Editör:Çalıkoğlu, Burcu; Güven, Didem, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:279, ISBN:978-625-7348-52-2, Bölüm Sayfaları:241 -260

3. Özel Eğitimde Bütünleştirme |

Bölüm Adı:İlköğretimde Bütünleştirme, İNCİ GAMZE, Yayın Yeri:Eğiten Kitap, Editör:Özge Ünlü, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:239, ISBN:978-625-7527-37-8, Bölüm Sayfaları:143 -180

4. Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Anne - Baba El Kitabı Serisi: Özel Yetenekli

Bölüm Adı:ÖZEL YETENEKLİ ÇOCUK KİMDİR?, İNCİ GAMZE, Yayın Yeri:Eğiten Kitap, Editör:Çalıkoğlu, Burcu; Güven, Didem, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:279, ISBN:978-625-7348-52-2, Bölüm Sayfaları:1 -15

5. Kapsayıcı Eğitim

Bölüm Adı: Kapsayıcı Eğitimde İş Birliği —Yazar: Mehmet ÖZDOĞRU, Yayın Yeri:PEGEM AKADEMİ Editör: Prof. Dr. Temel ÇALIK

26.02.2026

Doç. Dr. Mehmet ÖZDOĞRU Özel Eğitim Bölüm Başkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı L Tarih: 17/03/2026 11:40 Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474825 Sayı: E-120.07.03-1818724 HU LUAN A RU A Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölüm Başkanlığı

Sayı (O: E-99577405-610-474825 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazı gereği; Bölümümüzün bahsi geçen konulara dair herhangi bir çalışması bulunmamaktadır.

Doç. Dr. Muharrem Kürşad YANGİL Bölüm Başkanı

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - ii

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474807 Sayı E--120.07.03-1813724 HU LU RA ALA AU OL Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölüm Başkanlığı

Sayı (o: E-93535122-610-474807 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi' de kayıtlı, Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere, Anabilim dallarımıza gerekli duyurular yapılmış olup; herhangi bir çalışma bulunmamaktadır.

Prof. Dr. Hüseyin ÇAVDAR

Bölüm Başkanı

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474755 Sayı: E--120.07.03-1318724 ii ULA AL Temel Eğitim Bölüm Başkanlığı

Sayı (O: E-45808212-610-474755 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgide belirtilen yazı doğrultusunda, Temel Eğitim Bölümü bünyesinde 2020—2026 yılları arasında yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak aşağıdaki konularda bilgi talep edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda: Bölümümüz ile Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü arasında 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireyler, özel eğitim, kapsayıcı eğitim ve öğretmen eğitimi kapsamında yürütülen ortak çalışmalara yönelik Bölümümüz bünyesinde herhangi bir veri ve/veya çalışma bulunmamaktadır.

2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları bakımından Bölümümüz bünyesinde herhangi bir veri ve/veya çalışma bulunmamaktadır.

Doç. Dr. Muhammet ÖZDEN

Bölüm Başkanı uu L-——ÖO—n

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 475016 Sayı: E-120.07.03-1818724 Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanlığı

Sayı o: E-23 807479-900-475016 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi yazı ilgili Bölümümüzün bir görüşü yoktur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim:

Prof. Dr. Kürşad YILMAZ

Bölüm Başkanı

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 " 474268 Sayı: E--120.07.03-1818724 ii 00 AA AL Tavşanlı Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanlığı

GÜNLÜDÜR Sayı :E-62110489-610-474268 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri Hakkında-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgide kayıtlı yazı uyarınca; Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere gönderildiği bildirilen, soru önergesindeki 4. soruya verilen cevap gereğince, Fakültemiz belirtilen tarihler arasında Engelli öğrencilerimize dönük çalışmalar yapmış olup, bunların bir ürünü olarak engellilerle ilgili sosyo-kültürel faaliyetlere yönelik yapılan düzenlemelerden dolayı Mavi Bayrak ve Kütahya Valiliği tarafından Erişebilirlik Belgesi almaya hak kazanmıştır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Doç. Dr. Aslı BORU İPEK Dekan Yardımcısı

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

—Ççğçğjğjğiğyy—>—————. MM ""W$"$"MM WMMMMJMVYJJ AMLI İ .,,,ÇÇÇ,Ç,Ç, İĞ, Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İ Tarih: 17/03/2026 11:40 Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474377 Bigi E--120.07 031818724 HU TURAN AA AL

Lak Kütahya Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanlığı

Sayı :E-50165551-610-474377 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazıya istinaden; 4 numaralı soruya cevap olarak Fakültemizde yakını görme engeli bulunan öğrencimizin bütün sınavlarında, ilgili öğrencinin sınav soru kağıtlarının puntoları büyütülerek yapılmaktadır.

Prof. Dr. Emin ZEYTİNOĞLU

Dekan

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi -

Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı | Tarih: 17/03/2026 11:40 |

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474476 Sayı: E-12007 03.1818724 Simav Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı :E-23455141-610-474476 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 Rektör Yardımcılığı - 3

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına iletilmek üzere Üniversitemizden istenen Soru önergelerinde yer alan, Meslek Yüksekokulları tarafından cevaplanması istenen 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları ile ilgili soru önergesi doğrultusunda Meslek Yüksekokulumuzda 2020- 2026 yılları arasında yapılan çalışmaları gösterir tablo ve ekleri yazımız ekinde sunulmuştur.

Prof. Dr. Sait Dündar SOFUOĞLU Meslek Yüksekokulu Müdürü

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Engeli, Özel Gereksinimli ve/veya Doğum Bakımı için Kampüs Tesisleri (2020-2025 yılları arası yapılanlar.) i

TESİS (VAR veya YOK diye KONUM (Binada ise hangi binada belirtiniz. VAR İse hangi tesislerin olduğunu belirtiniz ve/veya (| ALAN BÜYÜKLÜĞÜ (Alan olduğunu belirtiniz) AYRICA ime vee Belirtiniz; Bina büyüklüğü e FOTOĞRAFLARINI DUİTAL v Bİrha a üzerihd ark lani li OLARAK İLETİNİZ. veya bir hani eninde için X olarak belirtiniz.) belirtiniz.)

Engelliler için Tesisler

• Erişilebilirlik ali m M Kültür Merkezi girişi, Yemekhane o Rampalar, asansörler, kaymaz yüzeyler VAR palar, asançğrler, kaymaz yüzeyler girişi, bina içi yemekhane X geçişinde bulunmaktadır.

| Ana bina içerisinde geniş giriş © Geniş kapılar ve otomatik kapı sistemleri VAR kapısı bulunmaktadır. X Teknoloji Fakültesi tarafından binamıza zemin girişi fotoselli ve geniş bir kapı ğ Öğrenci Tuvaletlerinin yanında o Erişilehilir tuvaletler ve duşlar, WC çağrı cihazı, WC tutunma kolu, VAR Erişilebilir tuvalet, çağrı cihazı, önü WE açılı ayna vd. tutunma kolları ve WC açılı ayna m © Merdiven duvarlarına metal tutunma kolları, bina girişi tutunma VAR Merdivenlerimizde tutunma Xx barları kolları Kültür Merkezi girişi ve Teknoloji © Bina girişlerinde fotosel kapılar VAR Fakültesi tarafından fotoselli kapı Xx ile binalarımıza zeminden giriş o Engelli otopark yerleri VAR Bina ön cephesinde engelli 15 m2 otoparkı 0 Engelli çağrı butonları VAR Engelli sesle uyarı yönlendirme X sistemi bulunmaktadır.

-Görme engelliler için düzenlemeler 9 Yönlendirme ve bilgilendirme için kabartma (braille) yazılar VAR Bina ana girişinde yönlendirme Xx için kabartma yönlendirme panosu bull ktadı Kültür Merkezi, Kütüphane, Yemekhane ve Ana binada o Kılavuz iz yolları (sarı bastor yolları) VAR Otoparktan itibaren bina Xx içerisinde tuvalet, öğrenci İşeri birimi ve merdiven ağızlarında klavuz yol izleri bulunmaktadır.

-İşitme engelliler için düzenlemeler Bina içlerinde Işıklı acil çıkış © Görsel alarm sistemleri (ışıklı uyarılar) VAR yönlendirme panoları X bulunmaktadır. destek Okı Salonu 48 m2 Özel Gereksinimli öğrencilerimizin | , "musa oni am p ii Öğrenci İşleri Merkezi 48 m i i "> rahatlıkla ulaşabileceği Kültür v © Öğrenci merkezi, birimi, aktivite alanları VAR z ei m2 Kantin Merkezi, Öğrenci İşleri birimi, m Ok Sak Kantin, Konfarans: Kafe 650m2 (Kültür yalla: aa Merkezi 1350 m2 Özel Gereksinim sahibi öğrencilerimizde Bilgisayar laboratuvarları sayesinde 1 adet 48 m2 9 Not tutma/ders materyali erişimi için dijital altyapı VAR öğrencilerimiz merkez kütüphane 2 adet 96 m2 imkanlarından online yararlanma imkanına sahiptir.

Özel Gereksinimli öğrencilerimizin © Laboratuvar, atölye vb. İVAR rahatlıkla ulaşabileceği, geniş 96 m2 kapılı Bilgisayar laboratuvarları bulunmaktadır.

Özel Gereksinimli OÖğrenciler İçin Geliştirilen - Yöntemler ii

• Rehberlik ve psikolojik danışma merkezi - Özel Gereksinimi olan! vok Xx Xx öğrencilerimiz için geliştirilen başvuru formu Engeli, Özel Gereksinimli ve/veya Doğum Bakımı için Kampüs Faaliyetleri 2020-2025 yılları arasıns ilişkin yapılanlar Konum Ödül, Belge vb. Simav Meslek avi, belge vo. Mavi Bayrak ve Turuncu Bayrak Yüksekokulu Diğer Tabloyu dolduran birim: Simav Meslek Yü e-posta adresi;

Tabloyu dolduran kişi bilgileri: mustafa,akgunesGdpu.e ği Ad Soyad: Mustafa AKGÜNEŞ — |Telefon;6407 du.tr lil > 26.02.2026

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı. E-120.07.03-1818724

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724 mem sl ll '.'' oc LT ———o—unn | Tütkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

Erişilebilir tuvaletler ve duşlar, WC çağrı cihazı, WC tutunma kolu, WC açılı ayna vd.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. tunma kolları, bina girişi tutunma barları

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724

Bina Girişleri Fotoselli Kapılar

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.0703-1318724

LİRA RL

Engelli Otopark Alanı

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Engelli Çağrı Butonu

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

NULL LAL ALL LL

"ey ş e ie .

İN e ie ye e) ili

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

Kılavuz i2 yolları (sarı baston yolları

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Görsel alarm sistemleri (ışıklı uyarılar)

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.0703-1313724

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. işa ral

Not tutma/ders materyali erişimi için dijital altyapı

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.0703-1818724

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Laboratuvar Atölye, vb.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724 uymama yapmı idle düm

• "© Maxldeyrak b kasaya hak barmen.

Ödül Belge vb.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi - i Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474491 Sayı: E-120.07 031818724 Şaphane Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı :E-43882856-610-474491 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi yazı ile istenilen; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Meslek Yüksekokulumuzca istenilen bilgiler hazırlanarak yazımız ekinde sunulmuştur.

Öğr. Gör. Yılmaz ÇETİNER Meslek Yüksekokulu Müdürü -Posta:saphi dpu.edu.tr Web:http://saphi .dpu.edu.ti . nz

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Şaphane MYO Sosyal Hizmet ve Danışmanlık Bölümü 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları şunlardır:

İ- Engelliler ve Sosyal Hizmet dersi başta olmak üzere bitçok ders ve içeriği, engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında oluşturulmuş ve müfredatta yer almaktadır.

2- Şaphane Özel Selam Engelli Bakım Merkezi kurum ziyaretleri dönemlik gerçekleşmektedir.

3- Engelliler Günü ve diğer özel günlerde farkındalık çalışmaları, seminerler ve okulumuzda misafir etme gibi sosyal aktiviteler gerçekleştirilmektedir.

4- Şaphane Özel Selam Engelli Bakım Merkezi ile Okulumuz arasında işbirliği protokolü gerçekleşmiştir.

5- Sosyal Hizmet Programı öğrencileri Şaphane Özel Selam Engelli Bakım Merkezinde haftada 2 gün 6 saat uygulama yapmaktadır.

6. GSB ÜNİDES Projeleri desteği kapsamında proje uygulanmıştır.

7. Şaphane Halk Eğitimi Merkezi bünyesinde Okulumuzda görev yapan Öğr. Gör. Salih Kalkan tarafından her dönem Türk İşaret Dili Kursu verilmektedir.

8. Okulumuzda görev yapan Öğr. Gör. Salih Kalkan, Braille ve Mors Alfabesi Bilgilendirme Semineri vermektedir.

9. Plastik malzemelerin geri dönüşümü kapsamında Sosyal Hizmet Programı "Bir Kapak Bir Kalbe Dokunuş Projesi" ni İzmir Hasta Çocuk Evleri Derneği ile ortak yürütmüş ve tekerlekli sandalye temini gerçekleşmiştir.

10. Okulumuzda dönem boyunca engellilerin ziyaret edilmesi, eğitimi, istihdamı, sosyal farkındalık ve sosyal sorumluluk projeleri gerçekleşmeye devam etmektedir.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi -

Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474539 Sayı. E- 1200703 1818724 ii ULA AR DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Tavşanlı Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü Sayı :B-54801476-610-474539 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazıda (4) numaralı soru ile ilgili olarak, Meslek Yüksekokulumuzda 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışma bulunmamakta, ancak saha uygulamaları kapsamında,

Dünya Engelliler Günü Etkinliği kapsamında 03 Aralık 2022 tarihinde "Birlikte Aşamayacağımız Engel Yok" temalı Engelliler Günü Etkinliği gerçekleştirilmiş, etkinlikte spor tesislerimizin bulunduğu alanda engelli bireylerin katılımıyla maç ve söyleşi bölümleri yer almıştır.

TRSM (Toplum ve Ruh Sağlığı Merkezi) uzmanlarının katılımıyla engelli bireylere yönelik farkındalık görüşmeleri yapılmıştır.

Meslek Yüksekokulumuza 2022 yılında fiziksel mekanların engelli öğrenci ve ziyaretçiler için erişilebilirlik standartlarına uygun olduğuna dair "Erişilebilirlik Belgesi" verilmiştir.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. İsmet ÇELİK Meslek Yüksekokulu Müdürü

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474601 Sayı: E-120.07.03-1818724 Pazarlar Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı :E-16110439-610-474601 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 Rektör Yardımcılığı-3

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazınız gereği, Meslek Yüksekokulumuzda 2020-2026 yılları arasında engelli ve özel gereksinimli bireylere yönelik yapılan iş ve işlemler aşağıda belirtilmiştir. Gereğini bilgilerinize arz ederim.

4 numaralı sorunun cevabı olarak;

İ- Engelli Rampası

2- Engelli Tuvaleti

3- Hissedilebilir Yer Yüzey İşaretleri 4- Bina Girişinde Kabartmalı Kat Planı 5- Engelli Otoparkı

Öğr. Gör. Mehmet Akif MALATYALI Meslek Yüksekokulu Müdürü

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474609 Sayı: E--120.07.03-1818724 Ilahiyat Fakültesi Dekanlığı

Sayı (O: E-98188996-610-474609 26.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

Fakültemizde engelli bireylerin eğitim-öğretim faaliyetlerine eşit ve bağımsız katılımını desteklemek amacıyla gerekli fiziki düzenlemeler yapılmış olup, engelli otopark alanı tahsis edilmiş, engelli kullanımına uygun asansör hizmete sunulmuş ve bina içi yönlendirmeyi kolaylaştırmak üzere sarı yol işaretlemeleri uygulanmıştır. Ayrıca sınav süreçlerinde engelli öğrencilerimizin ihtiyaçları doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmakta ve sınavlarda ilave gözetmen görevlendirilerek öğrencilerimizin sınavlarını sağlıklı ve uygun koşullarda tamamlamaları sağlanmaktadır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. İsmail YALÇIN

Dekan

Dağıtım:

Gereği: Bilgi:

Sayın Zeynep DURSUN Sayın Prof. Dr. İsmail YALÇIN

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

|->-((TiTii ii:

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474650 Sayı: E-1200703-1818724 HU, ULA RL İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı Sayı — : E-19919937-610-474650 21.02.2026 | Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazınız.

Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere İlgi'de kayıtlı yazınız ile ilgili Fakültemiz bölümleri ile gerekli yazışmalar yapılmış olup, yazınız ekindeki 4. soru ile ilgili akademik veri bulunmamaktadır. Fakültemizde engelli bireylerin eğitim salonlarına ulaşımını kolaylaştırmak adına binalarımızda engelli rampası, asansör, otopark alanı ve işaret levhaları bulunmaktadır. Ayrıca engelli öğrencilerimiz için, öğrencinin engel durumuna göre sınavlarda gözetmen ve ayrı sınıf imkanı sağlanmaktadır.

Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Prof. Dr. Ercan TAŞKIN

Dekan

Gereği: Bilgi:

Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın Sayın Dr. Öğr. Üyesi Serhat GÖZEN

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

TU!kiye BuyUk Millet Meclisi-TU!kiye BuyUk Millet Meclisi Ba1kanhg, Tarih : 17/0312026 11 :40 S ayi: E--120 .07 .03-1818724 II 11111111111111111111111111111 1 OURARILIN

Bu bölge, Güvenli icie ei BEP Bed EFEM

Semen een al KASA AYINIZ | a JAYA

İDE gıMAKTIDR

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Hi TURAN KUM ANI MANA Sayı E-120.07.03-1818724

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 peru lanmıştır. eimza

,Elektifonik İmza aya

""""'""'"""'""""""""'""'• 1111111111111111111111111111111 Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474662 Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü

Sayı O: E-75621633-610-474662 Konu : Soru Önergeleri-7/40139

GENEL SEKRETERLİK MAKAMINA

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724 26.02.2026

2020-2026 yılları arası Enstitümüzde yazımına başlanıp devam eden ve tamamlanmış tezlere ilişkin liste, Rektör Yardımcılığının (3) İlgi'de kayıtlı yazısına istinaden hazırlanmış olup yazımız Ek'inde sunulmaktadır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. Eray ACAR

Enstitü Müdürü Ek:Liste

Web:http://www.dpu.edu.tr

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Enstitü Bünyesinde Engelli Bireylere Yönelik Yapılmış/Yapılan Akademik Çalışmalar

Tez No Ad Soyad Tez Başlığı Yıl Tür Durum 10243509 o TANERATASOY Elit seviyede spor yapan ve 2020 Doktora Tamamlandı yapmayan bedensel engelli bireylerin benlik saygısı ile sosyal görünüş kaygılarının yaşam doyum düzeylerine etkisinin N karşılaştırılması 10361871 oOBÜŞRAÇOLAK İşitme engelli bireylerin 2022 Yüksek (o Tamamlandı görüşmelerine yardımcı olmak Lisans amacıyla mobil uygulama 10579397 O(EMRE Zihin Engelli Bireylerle Çalışan 2023 Yüksek (Hazırlanıyor DEMİRDAŞ İşitme ve Görme Engelliler Lisans Öğretmenlerinin Deneyimleri 10516250 oOBİNNUR Engelli Sporcuların 2023 Doktora Hazırlanıyor GÜLDALI Ebeveynlerinin Duygusal Emek ve Esenlik Algıları ile Sporcu Başarı ve Başarısızlığına İlişkin Duyguları Arasındaki Bağlantının İncelenmesi 10502667 O EBRAR Görme Engelli Kullanıcı Dostu 2022 Yüksek (Hazırlanıyor TEPECİKLİOĞLU Dijital Platform Tasarımı ve Lisans Uygulaması 10502369 oOFATMAKAYA Zihinsel Engelli Birey 2022 Yüksek (Hazırlanıyor Ebeveynlerinin Engelliliğe İlişkin Lisans Tutumları ile Maneviyat Düzeyleri Arasındaki İlişki 10446327 oOKÜBRA Engelli Gençlerde Finansal Okur o 2022 Yüksek (Hazırlanıyor YILDIRIM Yazarlık Lisans 10425686 o MUSTAFA Farklı Isınma Protokollerinin 2021 oOYüksek (Hazırlanıyor KÜÇÜK Görme Engelli Paralimpik Lisans Atletlerin Yatay ve Dikey Sıçrama Performansı Üzerindeki Etkileri 10358951 Oo BURCUGİŞİ Engellilik ve Damgalanma: eşitsiz 2020 Yüksek (Hazırlanıyor bir yaşam Lisans

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724 Kütahya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı :E-53241659-610-474891 Konu :Soru Önergeleri (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazı kapsamında talep edilen hususlara ilişkin gerekli inceleme ve değerlendirmeler yapılmış olup istenilen bilgiler hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Prof. Dr. Arif KOLAY Meslek Yüksekokulu Müdürü

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD)

EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

CİLT 9 - SAYI2 - YIL 2022 YAYIN TARİHİ NİSAN 2022

VOLUME 9 - ISSUE2 - YEAR 2022 PUBLICATTION DATE APRİL 2022 AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

EDİTÖRLER KURULU / EDITORIAL BOARD

Prof. Dr. Rabiyyat ASLANOVA Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan

Doç. Dr. Erlan BAKİEV American University of Central Asla, Kırgızistan

Doç. Dr. Gadir BAYRAMLI Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan

Doç. Dr. İrfan TÜRKOĞLU ASEAD, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Nurhodja AKBULAEV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan

BİLİM KURULU / SCİENTİFİC COMMITTEE

Prof. Dr. Giuli ALASANIA University of Georgia, Gürcistan

Prof. Dr. Kemal KARPAT University of Wisconsin, ABD

Prof. Dr. Rifat SKRİJEL! University of Sarajevo, Bosna Hersek

Prof. Dr. İrfan MORİNA University of Pristina, Kosova

Prof.Dr. Abdilbaet MAMASIDIKOV Kırgızistan İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Kırgızistan Prof. Dr. Ali TOMAK Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Dilek BARLAS Koç Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Emine KOCA Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Ertuğ ÖNER Ege Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Feda REHİMOV Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan

Prof. Dr, Ferit İZCİ Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Georgi GAGANİDZE Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Gürcistan

Prof. Dr. Gülsen ÖZTUNALI KAYIR Akdeniz Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Hasret Elçin KÜRŞAT ÇOŞKUN Yeditepe Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. İrfan KALAYCI İnönü Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Kamile AKGÜL Haliç Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Kakhaber KORDZAİA Caucasus International University, Gürcistan

Prof. Dr.M. Asıf YOLDAŞ Hitit Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Mehmet Merdan HEKİMOĞLU Uluslararası Final Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Muradov Reşad ŞAHBAZOĞLU Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Prof. Dr. Nasriddin Sadriddinov TALBAKOVİCH Kurgan Tube State University, Tacikistan

Prof. Dr. Nihat BATMAZ Pamukkale Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Olga Nosova VALENTYNOVNA Kharkiv National University, Ukrayna

Prof. Dr. Rabiyyat ASLANOVA Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan

Prof. Dr. Rajabov Rajab KUCHAKOVİCH Tajik State University of Commerce, Tacikistan Prof. Dr. Rovshan ALİYEV Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan

Prof. Dr. Sabahat BAYRAK KÖK Pamukkale Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Seçkin GÖNEN Dokuz Eylül Üniversitesi, Türkiye

Prof. Dr. Simon GELASHVİLİ Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Gürcistan

Prof. Dr. Svetlana Tyutyunnykova VLADİMİROVNA Kharkiv National University, Ukrayna Prof. Dr. Tamara Merkulova VYKTOROVNA Kharkiv National University, Ukrayna

Prof. Dr. Teimuraz BERİDZE Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Gürcistan

Prof. Dr. Tofig ABDÜLHESENLİ Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Prof. Dr. Tologon OMOSHEV Kırgızistan İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Kırgızistan Prof. Dr. Turgut ÖZKAN Beykent Üniversitesi, Türkiye

Doç. Dr. A. Buğra HAMŞIOĞLU Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Türkiye

Doç, Dr. Adem PEKER Atatürk Üniversitesi, Türkiye

Doç. Dr. Ahmet Cem ERKMAN Ahi Evran Üniversitesi, Türkiye

Doç. Dr. Ainur NOGAYEVA Avrasya Milli Üniversitesi, Kazakistan

Doç. Dr. Ali CİN Akdeniz Üniveristesi, Türkiye

Doç. Dr. Aripov Abdugani ABDUHAMİDOVİCH Tajikistan State University, Tacikistan

CİLT 9 - SAYI2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE 2 - YEAR 2022

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç

Doç

Doç

Doç

Doç

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

. Dr. Samir HAMİDOV Azerbaycan Devlet Diller Üniversitesi, Azerbaycan Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç

Doç

Doç.

Doç.

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

Dr. Arzu YİĞİT Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye

Dr. Asiman GULİYEV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan

Dr. Aslı YENİPAZARLI Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Türkiye

Dr. Ayfer UZ Trakya Üniversitesi, Türkiye

Dr. Aykut EKİYOR Gazi Üniversitesi, Türkiye

Dr. Barış Tolga EKİNCİ Beykent Ülniversiğssi, Türkiye

Dr. Cırgalbek İSİMANOV Kırgızistan İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Kırgızistan

. Dr. Davran YOLDAŞEV Kırgızistan İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Kırgızistan Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

. Dr. Geray MUSAYEV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Doç.

Doç.

. Dr. Gülhanım ÜNSAL Marmara Üniversitesi, Türkiye Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

. Dr. Murat AKKAYA İstanbul Arel Üniversitesi, Türkiye Doç.

Doç.

Doç.

Doç.

. Dr. Nil Esra DAL Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Türkiye Doç.

Doç.

Doç.

Dr. Elnare SAMEDOVA Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Erlan BAKIEV American University of Central Asla, Kırgızistan

Dr. Fahrettin GEÇEN İnönü Üniversitesi, Türkiye

Dr. Fariz AHMADOV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Ferhunde HAYIRSEVER TOPÇU Akdeniz Üniversitesi, Türkiye

Dr. Ferihan POLAT Pamukkale Üniversitesi, Türkiye

Dr. Firdaus NOROV Kurgan Tube State University, Tacikistan

Dr, Funda ÇONDUR Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Türkiye

Dr. Gadir BAYRAMLI Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Gaini MUKHANOVA T.Rıskulov Kazak İktisat Üniversitesi, Kazakistan

Dr. Gülhan ABEDALAZIZ MOH'D JALAL AL TURK Ankara Üniversitesi, Türkiye Dr. Gulnara RZAYEVA Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan

Dr. H. Burçin HENDEN ŞOLT Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Türkiye

Dr, Hilale CAFEROVA AMEA İdare Etme Sistemleri Enstitüsü, Azerbaycan

Dr. İrfan TÜRKOĞLU ASEAD, Türkiye

Dr. Kadir DABBAĞOĞLU Arel Üniversitesi, Türkiye

Dr. Kemal EROL Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Türkiye

Dr. Kurbonov Abdukarim RAKHİMOVİCH Tajik State University of Commerce, Tacikistan

Dr. Mariya KOCHKORBAEVA Kırgızistan İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Kırgızistan Dr. Mehmet Turgut BERBERCAN Çankırı Karatekin Üniversitesi, Türkiye

Dr. Mihai VODA Dimitrie Cantemir University, Romanya

Dr. Mustafa KOCAOĞLU Necmettin Erbakan Üniversitesi, Türkiye

Dr. Mutahayira MADZHNUNOVA Kurgan Tube State University, Tacikistan Dr. Natig OURBANOV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Necmiye CÖMERTLER Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Türkiye

Dr. Nurbiye UZ Anadolu Üniversitesi, Türkiye

Dr. Nurdan KUŞAT Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Türkiye

Dr. Nurgün TOPALLI Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Türkiye

Dr. Nüsret OURBANOV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Onur Başar ÖZBOZKURT Tarsus Üniversitesi, Türkiye

Dr. Ömer Kürşad TÜFEKCİ o Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye

Dr. Rahmatullo AMİNOV Kurgan Tube State University, Tacikistan

Dr. Rovshan ALİYEV Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan

Dr. Rustamov Shavkat RAKHİMOVİCH Tajik State University, Tacikistan Dr. Saadet GANDİLOVA Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Salih KALAYCI Bursa Teknik Üniversitesi, Türkiye

Dr. Senem GÜNGÖR Başkent Üniversitesi, Türkiye

Dr. Sharifdzhon Tojiboev GAYBULLOEVİCH Khujand State University, Tacikistan Dr. Yeliz MOHAN BURSALI Pamukkale Üniversitesi, Türkiye

Dr. Yeliz SELVİ Harran Üniversitesi, Türkiye

Dr. Yonca KÖKSAL Koç Üniversitesi, Türkiye

Dr. Zekai ÖZTÜRK Gazi Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Abdurrahman EREN, Mustafa Kemal Üniversitesi, Türkiye Dr. Öğr. Üyesi Armağan GÜNEŞ Harran Üniversitesi, Türkiye

CİLT 9 - SAYI 2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE2 - YEAR 2022

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

Dr. Öğr. Üyesi Burcu GEZER ŞEN Fırat Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Ekrem ÇELİKİZ İbn Haldun Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Eren Alper YILMAZ Adnan Menderes Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Gizay DAVER Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Hatice BAYSAL Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Hüsniye AKILLI Oo Nuh Naci Yüksel Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Okan AKKIN Ardahan Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi İsmail GÖKDAYI Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Türkiye Yrd. Doç. Dr. Kamil KANIPEK Yakın Doğu Üniversitesi, KKTC

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa FİDAN Yozgat Bozok Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Mübeyyen TEPE KÜÇÜKOĞLU Trakya Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Nuray Hila TUĞAN Hacıbayram Veli Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Nurhodja AKBULAEV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan Dr. Öğr. Üyesi Nuri YAZICI Bahçeşehir Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Senem ALTAN Doğuş Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Vahdet ÖZKOÇAK Hitit Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Yağmur KARA Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Türkiye

Dr. Öğr. Üyesi Zişan KORKMAZ ÖZCAN Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye Dr. Öğr. Üyesi Ekin KAYNAK ILTAR (Akdeniz Üniversitesi, Türkiye

Dr. Mark FELSHEIM Milwaukee Area Technical College, USA

Dr. Oktay GULİYEV Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Azerbaycan

Dr. Zakir ÇOTAEV Manas Üniversitesi, Kırgızistan

CİLT 9 - SAYI 2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE2 - YEAR 2022

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

DERGİ HAKKINDA

Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD)(Zurasian Journal of Social and Economic Research (EJSER) 2013 yılında kurularak, 2014 yılında Türkçe ve İngilizce dilinde yayınlanmaya başlayan uluslararası hakemli elektronik bir dergidir.

2017 yılından itibaren Aylık olarak yayınlanmaya başlayan ASEAD (Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi) TÜBİTAK-ULAKBİM tarafından veri tabanında taranmakta, Doçentlik ve Teşvik başvurularında kabul görmektedir.

ASEAD akademisyenlerin bireysel veya disiplinler arası ortak çalışmalar yapmasına aracılık etmek, genç akademisyenlere yeni ufuklar kazandırarak teşvik etmek, akademisyenlere ortak çalışmalar yapabilecekleri yeni konular hakkında fikir ortamı oluşturmak, yeni kültür ve coğrafyalarla tanışmalarına imkan sağlamak amacıyla sosyal bilimler alanında sempozyumlar düzenleyerek akademik anlamda katkılar sağlamaktadır.

Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan eserlerdeki görüşler ve sorumluluk yazarına aittir. Yayın hakları saklı olup izinsiz hiçbir şekilde çoğaltılamaz.

Uluslararası hakemli ve alan indekslerinde taranan bir dergi olan Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi'nin tarandığı indexler:

ASEAD Dergisi ULAKBİM DERGİ PARK Linki : http:/dergipark.ulakbim.gov.tr/asead/user

——SİSNMKL..

ULAKBİM

— K Türkiye Diyanet Vakfı ES İSAİMİ İSLÂM ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

CİLT 9 - SAYI2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE 2 - YEAR 2022 V

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

İN TER NA TI ON Al,

DRL ARSAL AND DANE SE

Eurasian nel ww ESJindex. orğ index

© Academic " Resource index

İş ResearchBib

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

İletişim Adresi / Contact İnfo e-mail: aseadeditorİ ©gmail.com

Web: http://dergipark.gov.tr/asead

CİLT 9 - SAYI2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE2 - YEAR 2022

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

İÇİNDEKİLER

3-6 YAŞ OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA EBEVEYN KABUL-RET DAVRANIŞI VE REKABET STİLLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

ŞerifeGülÇAKIR ......................eeeeeeeeeeeeremereeesnrenremesensereesrreneeremeaasanaıanna aaaaan 1-13

COVİD 19 SALGINININ NEDEN OLDUĞU FİNANSAL SORUNLAR VE KÜÇÜK İŞLETMELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: SUŞEHRİ İLÇESİNDE BİR ARAŞTIRMA

Prof. Dr. Mustafa Şeref AKIN o SeherBüşraTOKAY....................eeeee ressama sanane 14-25 HAVA YOLU İLE ULUSLARARASI KARGO TAŞIMACILIĞI SÖZLEŞMELERİNDE TAŞIYICININ SORUMLULUĞU VE TURKİSH CARGO AŞ. ÖRNEĞİ

Prof. Dr. Ömer Adil ATASOY O Av. Duygu APAYDIN (LL.M)... eee srmn 26-49

TÜRKİYE'NİN MİLLİ GÜVENLİK POLİTİKASI Ve | 0 Vİ 50-65

ULUSLARARASI HUKUKTA UZAY AJANSLARI VE ULUSAL UZAY HUKUKUNDA YASAL ÇERÇEVE YETERLİLİK SORUNU

Doç.Dr.EsraKATIMAN......................... eee erener ener seneseeeeesenensereeanene eee sessssenseseeaeesnaazea 66-84

TÜRKİYE'DE DÖVİZ KURU FİYATLARININ KONTROLÜNDE YENİ FİNANSAL ARAÇ

Ahmed ALAHMED ............. erer srremsemesemssensamsenesasrsamremsesersansaenesenaasasamsesasassmaasaaaasaa ran 85-91

RÜZGÂR ENERJİSİYLE YAPILAN SANATIN EKOLOJİK BAĞLAMDA İNCELENMESİ

Doç. Dr. Gonca Hülya YAYAN Öğr.Gör. Büşra Kudret AŞPUNAR..................... eee 92-105

KUR'ÂN-İ KERİM'DE ZİKREDİLEN MÜ'MİNLERİN ÖRNEK DUÂLARI

|. 3 2 4 b NY 106-117

PANDEMİ SONRASI KENTLER: COVİD-19'UN KENTLEŞME VE KENT PLANLAMASINA OLASI ETKİLERİ

Dr. Öğr. Üyesi İsmet AKBAŞ ....................ererrreeearemrsasemsasansansansasaneaneassaneansasa ze 118-144

ADALET VE KALKINMA IŞIĞINDA TÜRKİYE'DE VAKIF YÖNETİMİNİN BİRİMLERİ

Ahmed IDHIREEJ ......eeeeeerrrrmmreseesesenssmnrsenesamsenssenressensmenessmesassaaneeamsamemaeeaneeaneaneeee 145-160

PANDEMİ SÜRECİNDE OKUL İDARECİLERİNİN GÖRÜŞLERİ

Doç. Dr. Faruk KARDAŞ o Selçuk ARABACI...............eeeereeeem eee saasesssaneasasasenı 161-176

ÖRNEĞİ

Öğr. Gör. Dr. Gülten ŞEN... Deerrrensaremreerensemsansenereeseneremsenseeneseesesenereesensmensenesarsenesanemaseanaareane 177-189

HADİSLERDE UMRENİN YERİ VE ÖNEMİ amiiiiLiği Ark Sür. Dedim "TÜLİN emina maa RANK 190-206

LİBERALİZMİN VE FAŞİZMİN ORTAK "BİYOLOJİK" KÖKENİ

Öğr.Gör.Dr.RagıpERGÜN................... eee maarsamasamananaanmanansın silis 207-218

COVİD-19 SALGINININ EKONOMİK ETKİLERİ

Bashir Khalifa Ahmed ELGHOWAİJL .........eeeeeeeerrremmrmremrmmersenesanresmsansesanmsamaseareanssansanazn 219-237

COVİD 19'UN ÇEVRESEL GÜVENLİK BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Dr.SonayŞAHİN................... ersen esansesensasesareamsemsanesarsaneeamaassaasa san 238-255

TÜRKİYE'DE ASKERİ HARCAMALAR VE EKONOMİK BÜYÜME: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

BanuHAS SinanÇINAR.................................. eee reeereeeesenesenessenrserssaezessseresseseseseserussarsesssın 256-270

LİBYA'DAKİ VAKIF KURUMLARININ KARŞILAŞTIĞI ZORLUKLAR

Manal Ances MiftahIGHAMUSI...................... eee eeemeremerseereesesresenenernirseesesssersessressnessensee 271-279 CİLT 9 - SAYI2- YIL 2022 (| VOLUME 9 -ISSUE2- YEAR 2022 VW

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı. E-120.07.03-1318724

UN LLLLIL LI AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD) EURASIAN JOURNAL OF SOCİAL AND ECONOMIC RESEARCH (EJSER)

OKULLARDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN GRUPLAŞMALARININ OKUL YÖNETİM SÜRECİNE GETİRDİĞİ YANSIMALAR

Arif ZENGİN Doç.Dr.AdemBAYAR......................eeemmerrsemas asra samanın 280-297

ARAPÇADA SIFAT-İ MÜŞEBBEHE VE İSM-İ FAİL İLE İLİŞKİSİ Sibel DOKUYUCU ......meeeeeeeerememeremassa sanan arana anam aaa 298-309

SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İŞE YABANCILAŞMA KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARI Erhan DURAN Doç.Dr.AdemBAYAR........................ eee 310-328

FİNANS VE FİNANSAL HİZMETLERİN GELECEĞİ: METAVERSE

Doç. Dr. Ensar AĞIRMAN © Arş. Gör. Osman Can BARAKALI........ emer 329-346 COVİD-19'LU HASTALARIN DEPRESYON ANKSİYETE VE STRES DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Yılmaz SÜREN... şems ana saamsasamsaaam aa saamaaaaa eaa 347-360 NİL İLE FIRAT'I KAVUŞTURAN ÂLİM: İBN HALLİKÂN, Mahmut Recep KELEŞ, KİTAP İNCELEMESİ Uzm.MehmetDERİ.................................... ersen anassamasasassan sas 361-364

CİLT 9 - SAYI2 - YIL 2022 VOLUME 9 - ISSUE2 - YEAR 2022 IX Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) Eurasian Journal of Researches in Social and Economics (EJRSE)

ISSN:2148-9963 Www.asead.com

— KIRSAL BÖLGELERDE YAŞAYAN ENGELLİ KADINLARIN EKONOMİK AÇIDAN

Öğr. Gör. Dr. Gülten ŞEN!

ÖZET

Engelli kadınlar dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de sosyal ve ekonomik zorluklar yaşamaktadırlar. Kırsal kesimlerde bu zorluklar bölgenin özelliklerine göre artış göstermektedir. Kırsal kesimde yaşayan engelli kadınların yaşadıkları sorunlarla alakalı yeterince araştırma yapılmamıştır. Bu alanda yapılacak çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Kırsal kesimdeki engelli kadınların sosyal ve ekonomik hayata katılımının önündeki engellerin araştırılması ve çözüm üretilmesine kakı sunmak araştırmamızın amacını oluşturmaktadır. Çalışmada, Kütahya ili Emet ilçesi kırsal kesimde hayatını sürdüren engelli kadınlar ve yakınlarıyla birebir görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler bağlamında katılımcıların ekonomik ve toplumsal yaşama katılımları arasındaki ilişki değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kırsal bölgelerde yaşayan engelli kadınların ekonomik ve sosyal durumlarında yaşadıkları olumsuzluklar olduğu tespit edilmiştir. Bireysel ve toplumsal yaşamlarını etkileyen sosyal ve ekonomik konumları açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekonomi, Bölgesel Kalkınma, Engelli Kadın, Kadın Yoksulluğu, Kütahya.

ECONOMIC EXAMİNATİON OF DİSABLED WOMEN LİVİNG İN RURAL

ABSTRACT

Disabled women experience social and economic difficulties in our country as well as all over the world. In rural areas, these difficulties increase according to the characteristics of the region. There has not been enough research on the problems experienced by disabled women living in rural areas. There is a need for further studies in this area. The aim of our research is to investigate the obstacles to the participation of disabled women in the social and economic life in rural areas and to contribute to the production of solutions. In the study, one-to-one interviews wene conducted with disabled women and their relatives living in the rural areas of Kütahya province Emet district. In the context of the interviews, the relationship between the participants' participation in economic and social life was tried to be evaluated. It has been determined that disabled women living in rural areas have negative experiences in their economic and social situations. It has been tried to be evaluated in terms of their social and economic positions that affect their individual and social lives.

Keywords: Economy, Regional Development, Disabled Women, Poverty of Women, Kütahya.

! Kütahya Dumlupınar Ün. Kütahya Sosyal Bil. MYO, ORCID: 0000-0002-2057-359X, gülten.sen(Odpu.edu.tr Araştırma Makalesi/Research Article, Geliş Tarihi/Received:03/02/2022-Kabul Tarihi/Accepted: 11/03/2022

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 178

GİRİŞ

Engellilik; doğuştan ya da sonradan hastalık veya kaza sonucunda fiziksel, ruhsal bozukluğu olan bireyleri tarif etmek için kullanılan bir kavramdır. Engellilik, bir sağlık durumu ile kişisel ve çevresel faktörlerin (örneğin, olumsuz tutumlar, erişilemeyen ulaşım ve kamu binaları ve sınırlı sosyal destekler gibi) bireyler arasındaki etkileşimini ifade etmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu İnsan Hakları Bildirgesi ek 3447 sayılı 1. maddesinde Engellilik "Normal bir kişinin kişisel ya da sosyal yaşantısında kendi kendisine yapması gereken işleri, bedensel veya ruhsal yeteneklerindeki kalıtımsal ya da sonradan olma herhangi bir noksanlık sonucu .yapamayanlar engellidir." olarak tanımlanmıştır (1. Özürlüler Şurası, 1999; 6).

Ülkelerin gelişmişlik düzeyinin belirlenmesinde önemli ölçütlerden biri de ülkedeki engelli bireylerin toplumsal hayatta yer almalarıdır. Engelli bireyler sosyal hayatta farklı olumsuzluklarla karşılaşabilmektedirler. Fiziksel ve psikolojik bu eksiklikler ekonomik ve sosyal hayatta kişilerin zorluklar yaşamasına sebep olmaktadır. Engellilerin hayat standartlarının yükseltilmesi, sosyal hayata katılmalarının sağlanması ve üretken bireyler olarak kendilerini gerçekleştirebilmeleri amaçlanmaktadır. Bu bireylerin sosyal yardımlar ile temel ihtiyaçlarını karşılaması, diğer bireyler gibi bağımsız yaşamalarının sağlanması gerekmektedir. Bu durumun gerçekleşmesi, bu bireylerin her alanda daha yeterli hale getirilmesi ile mümkün olacaktır. Engelli kadınlar da toplumsal cinsiyet rolleri ve beklentiler sebebiyle çifte ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Kırsal alanda yaşamlarını sürdüren kadınlar bölgelerin ekonomik ve sosyal yetersizlikleri nedeniyle benzerlerine göre daha zor şartlarda yaşamaktadırlar. Kırsal alandaki engelli kadınların sosyal, ekonomik ve kültürel alanlardaki rollerinin ve konumlarının kendilerini gerçekleştirebilecekleri bir ortam oluşturma amacı güdülmelidir. Bölgesel kalkınma farklılıkları ile farklı şartlarda yaşayan engelli kadınların benzer imkanlara sahip olması devlet ve sivil toplum kuruluşlarının çabalarıyla giderilmeye çalışılmalıdır. Ülkenin genelinde bir sorun olan kadın yoksulluğu engelli kadınların üzerinde kendini daha fazla hissettirmektedir.

Engelli obireyler, yaşamları boyunca önemli güçlüklerle okarşılaşmaktadırlar. Günümüzde kronik hastalıkların artması ve nüfusun yaşlanması gibi nedenlerle engelli kişilerin sayısı artmaktadır. Engellilik bir insan hakları sorunudur. Engellerinden dolayı şiddet, istismar, ön yargı ve saygısızlık eylemleri de dahil olmak üzere birden fazla hak ihlaline maruz kalması, diğerlerinin yanı sıra yaşa ve cinsiyete dayalı diğer ayrımcılık biçimleriyle de kesişmektedir (https:/www.who.int). Daha önceki dönemlerde engellilik günahkarlık ile kötülüğe bağlı olarak değerlendirilmiştir. Toplumların ve bireylerin yapılan günahlar sebebiyle engelli oldukları ileri sürülmüştür (Erkan, 2003: 31). Diğer bir görüşe göre de engelli kişilerin engelli olma sorumluluğu bu bireylere yüklenmiştir (Şahin, 2002: 72). Bu modelin temelinde engelli bireylerin sınırlı olduğu düşüncesi yer almaktadır. Bu nedenle engelli bireylerin güçlü tarafları dikkate alınmaksızın eksik ya da yetersiz kaldıkları işlevleri dikkate alınmaktadır. Bu modelde toplumun değil engelli bireylerin topluma uyması beklenmektedir (Mackelprang ve Salsgiver, 1999; 214-215). "Sosyal model" görüşüne göre, engellilik sadece tıbbi işlemler ile çözümlenmesini gerektiren bireysel sorun olmaktan ziyade, toplumsal müdahaleler ile başarılı olunabilecek sosyal bir durumdur.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724

Gülten ŞEN | 179

Devletin uyguladığı sosyal modellere göre farklı politikalar uygulamaktadırlar. Günümüzde bu politikaların hedefi, engellilerin karşılaştıkları zorlukların ve maruz kaldıkları ayrımcılığın azaltılması veya ortadan kaldırılması olmaktadır (Schalock, 1997;246). Oluşturulan modellerle engelliliği kişisel engelliliğe nazaran, fiziksel, sosyal ve davranışsal engeller ile kurumsal yapılarla ilişkilendirilmektedir (Imrie, 1997; 264).

Engelli insanların yaşam biçimi sağlık, eğitim, ekonomi ve istihdama eşit erişime sahip olup olmadıklarına bağlıdır. Engelli bireylerin topluma katılmaları ve toplumun aktif üyesi olmaları önünde engeller yer almaktadır. Engellilerin kadın olması halinde bu sorunlar katlanarak artmaktadır. Bu durum engelli kadınların toplum içindeki görünürlüğünü de azaltmaktadır. Toplumsal cinsiyet açısından kadınların üstlendikleri roller ve beklentiler oldukça fazladır. Bu açıdan engelli kadınlar toplum içerisinde daha dezavantajlı bir konumdadırlar (Altuntaş, Doğanay, 2016;316). Yaşamları boyunca engellerle karşılaşan bu kadınlar iş hayatından dışlanmakta, ayrıca ekonomik açıdan da üretken olmadıkları düşünülmektedir (Asch ve Fine, 1988: 10). Bu makalenin amacı, Kütahya ili Emet ilçesi kırsalında yaşayan engelli kadınların genel sosyo-ekonomik profilini o belirleyebilmektir. Bu kadınların toplumdaki ekonomik durumlarını ortaya koyabilmektir. Bu çalışma ile kırsal bölgelerde yaşayan engelli kadınlar konusunda genel bir bakış açısı sergilenmektedir. Çalışmada ilk olarak konu teorik olarak incelenmiş, daha sonra araştırma yöntemi anlatılmıştır. Son olarak araştırma verileri analiz edilerek, sonuç ve öneriler sunulmuştur.

1. ENGELLİLİK VE ENGELLİ KADINLAR

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) engelliliği; noksanlık, özürlülük ve maluliyet olarak yaptığı tanımlarda genel olarak bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerden belirli bir oranda ve sürekli olarak fonksiyon ve görüntü kaybına neden olan organ yokluğu veya bozukluğu sonucu kişinin normal yaşam gereklerine uyamama olarak tanımlamıştır. Dünya üzerinde yaklaşık 1 milyar insanın engelli olduğu tahmin edilmektedir. Bu sayı dünya nüfusu ile karşılaştırıldığında toplam nüfusun neredeyse Yo15*ine karşılık gelmektedir. 2002 yılında gerçekleştirilen "Türkiye Özürlüler Araştırması"nda ülkemizde engelli sayısının toplam nüfusa göre yüzdesi "012.29 olarak hesaplanmıştır. Türkiye"de'engelli erkek oranı "011.10, engelli kadın oranı 9013.45"tir. Engellilik türleri açısından cinsiyet ayrımına göre erkek oranı ise "03.05, kadın oranı ise 902.12, kronik hastalıklar bakımından incelendiğinde ise erkeklerde oran 908.05, kadınlarda oran "011.33 olarak açıklanmıştır (T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü ve T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, 2009: 6).

Engellilik toplum hayatının bir parçasıdır. Bireylerin bir kısmı geçici olarak ya da yaşamın bir noktasında kalıcı olarak bozulan ve yaşlılığa kadar geçen sürede zorluklar yaşayacaktır (Zola, 1989, 67). Purtel'e göre "Engelli bireyler, yaşadıkları toplum ve toplumun yapı ve tutumlarının etkisi ile de engelli insanlardır." (Purtell, 2013: 26). Engelli bireylerin "normal birey" algısı dışında değerlendirildiğinde, toplumla etkileşiminde engeli olmayan bireyler belirleyici durumundadırlar.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 180

Engelli bireyler, toplumsal hayatlarının yanı sıra ekonomik alanda da engelli olmayan bireylerin tercihleri yönünde yer almaktadır. Bu durumlar kanuni düzenlemelerle önlemeye çalışılmaktadır. Aksi halde engelli bireyler ekonomik açıdan muhtaç hale gelmektedirler. Bu durumda bu bireyler muhtaç insan konumunda görüldüğünden işe yaramaz olarak değerlendirilmektedir. Bu da bireylerin fikirlerinin görülmezden gelinmesine sebep olacaktır. Bu bireylerin kendileriyle alakalı konularda başkalarının karar vermesi, onlara rahatsızlık vermektedir. Öz güvenleri, öz saygıları etkilenmekte, depresyon ve farklı psikolojik sorunlar yaşayabilmektedirler (Arıkan, 2002: 12).

Engelli kadınların hayatları da engelli ya da engelsiz diğer bireylere nazaran daha zorlaşmaktadır.Bu kadınlar kamusal ve özel alandaki rollerden dışlanmaktadırlar. Bu açıdan engellilik araştırmaları içerisinde özel bir yeri bulunmaktadır (Goodley, 2011: 34). Yaşantılarının büyük kısmı kendi özel alanlarıyla sınırlandırılmıştır. Bu sebeple toplum içerisinde kendilerine yer bulamamaktadırlar. Sosyal hayatları, eğitim imkanları ve çalışma ortamı dışında yer alan, kendi özel alanları içerisinde yaşamlarını devam ettirmektedirler. Bu durum engelli kadınların ekonomik ve sosyal açıdan üretken bireyler olmasını engelleyici niteliktedir. Bireyler engellerinden dolayı sosyal, ekonomik ve siyasi faaliyetlerin dışında tutulmaktadırlar (Orhan, Özkan, 2020; 1). Toplum baskısını daha yoğun yaşamaktadırlar. Tarih boyunca da bu süreç devam etmiştir (Duman vd. 2017; 6). Ülkelerin engellilere yönelik yapmış oldukları çalışmalar ülkenin "medenileşmiş" olup olmadığı hakkında bilgi vermektedir. Ülkede toplumun her alanında engelli bireylerin fazlaca görülmesi, ülkenin engellilere dair çalışmaların özelliğine ve böylelikle o ülkenin daha fazla medeni olduğun gösterdiği kabul edilmektedir (T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu, 2009: 4).

2. KIRSAL ALANDA YAŞAYAN ENGELLİ KADINLAR

Dünyada engelliler, engelsiz bireylere nazaran daha kötü sağlık, ekonomik ve sosyal koşullarda hayatlarına devam etmektedirler. Ayrıca düşük eğitim seviyesi ve ekonomik şartlar nedeniyle daha yüksek seviyede yoksulluk oranlarına sahiptirler (Altuntaş, Doğanay; 2016, 317).

Kırsal bölgeler, tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile geçimini sürünen, bire bir ilişkilerin olduğu, iş bölümü ile uzmanlaşmanın tam olarak gerçekleşmediği sosyal ortamlarda hayatını sürdüren insan topluluklarını ihtiva etmektedir (Aydemir, 2013: 133). Sosyal hayatta kadınlara belirli roller yüklenilmiştir. Kadınlara, annelik, çocuk yetiştirme, ev işleri, yaşlı bakımı benzeri görevler belirlenmiştir. Kırsal bölgelerde yaşayan kadınlar bu görevlerin yanı sıra hayvan bakımı, tarla işleri ile de uğraşmaktadırlar. Bölgede yaşayan engelli kadınlar verilen bu roller gereği sorunlar yaşamaktadırlar. Bu durum onları daha fazla güçsüzleştirmektedir. Engelli kadınların görevlerini yerine getiremeyeceği kabul edilmektedir. Dünyadaki birçok toplumda kadınların üstündeki bu sorumluluklar kadın-erkek eşitsizliğini ortaya koymaktadır. Bu kadınlar sosyal hayat dışında tutulmaktadır (Özdemir, 2010: 39-40).

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 181

Toplumsal hayatta engelli bireyler ile engelli olmayanlar bireyler arasında bariz şekilde farklılaşmalar devam etmektedir. Engelli bireyler kentte ya da kırsal bölgelerde farklı biçimlerde ötekileştirilmektedir (Nerse,2020;604). Engelli bireyler için kırsal bölgelerde yaşamı sürdürmek oldukça dezavantajlı bir durumdur. Fakat bu kadınların, ekonomik durumları hakkında çok fazla araştırma bulunmamaktadır. Kırsal bölgelerde, belirli hizmetlerin bulunmaması da oldukça önemli bir sorundur. Ayrıca kırsal kesimde ön yargılar ve sosyal engellerin yanı sıra, kişiye yönelik ayrımcılık ve engelliliği nedeniyle toplumsal olarak reddedilme oldukça sık görülmektedir. Genellikle düşük benlik saygısı ile ayrımcılığa ve sosyal dışlanmaya neden olmaktadırlar (Lopez, Lorente, 2003: 62). Bu kadınlar iş gücü piyasasında ilgi göstermelerine rağmen, kırsal kesimde yoksulluk içinde geride kalmışlardır. Bu durum engelli olmayan toplumun bu kadınların potansiyelini görmezden gelmesinden kaynaklanmaktadır (Altuntaş, Doğanay, 2016; 317).

Kentlerde yaşayan engelli kadınlar iş ve sosyal hayatta kırsal alanlarda yaşayanlardan neredeyse üç kat daha fazla aktif olmaktadır. Kırsal kesimde yaşayan engelli kadınlar, sosyal olarak iş piyasasından bir şekilde koparılarak aile ortamına kapatılmaktadır (Mondejar-Jim&nez vd., 2009; 1117). Kırsal bölgedeki engelli kadınların en önemli istihdam kaynağı tarım sektörüdür. Engelli kadınların kırsal alanda istihdamı edilmesi için destekleyici bir aile ortamı oldukça önemlidir. Yapılan araştırmalarda zihinsel engelli kadınların aktif olma ihtimalinin nispeten düşük olduğu ve aktif olduklarında da istihdam edilme ihtimallerinin oldukça az olduğu görülmektedir. Kırsal alanlarda nüfus merkezleri daha küçük ve daha dağınık, ulaşım ve iletişim altyapıları daha az gelişmiş olduğundan engelli kadınların bilgiye erişimi daha az olmaktadır. Bu, kentsel alanlarda yaşayan engelli kadınlara göre iş gücü ayrımcılığını artırmaktadır. Dolayısıyla, engelli kadınların cinsiyetleri ve engellilikleri nedeniyle maruz kaldıkları çifte iş gücü ayrımcılığına, eğer kadınlar kırsalda yaşıyorsa üçüncü bir ayrımcılığın eklenmesi gerektiği görülmektedir. Kırsal topluluklar daha gelenekseldir. Aileye sosyal açıdan daha fazla önem verilir ve engelliler bu topluluklarda daha fazla korumadan yararlanır. Bu, bireyler açısından pozitif bir durumdur. Ancak bu durum aynı zamanda özerklik derecelerini ve iş gücü piyasasına dahil olmalarını kentsel alanlarda yaşayan engelli kadınlara göre daha fazla sınırlama eğilimindedir. Sonuç olarak, bilgiye erişimin de daha düşük olduğu kırsal alanlarda yaşayan engelli kadınların bir "gizlenmesi" ve kentsel alanlarda belirli bir dereceye kadar ekonomik entegrasyonu çabaları yoğunlaşmaktadır. Bütün bunlar, uzman literatürün Matta etkisi olarak adlandırdığı bir kısır döngü yaratır (https://www.who.int). Son birkaç yılda ülkelerin mevzuatlarının iyileştirilmesinde, mali kaynaklar sağlanmasında ve toplumsal farkındalığın teşvik edilmesinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Birçok faktör engelli kadınların ekonomik entegrasyonunu engellemektedir.

Engelli kadınlar homojen bir grup oluşturmamaktadır. Örneğin, akıl hastası ve zihinsel engelliler, görme, işitme ve konuşma engelliler ve kısıtlılar, hareketlilik veya "tıbbi engelli" kadınlar, farklı türlerde farklı engellerle karşılaşmaktadırlar. Bu durum farklı yollarla üstesinden gelinmeye çalışılmaktadır (RAO, 2004, 2). Engelli kadınlarla yapılan görüşmelerde kırsal bölgelerde çeşitli engellerle karşılaştıklarını, engelli dostu olmayan çevreler, kişisel sınırlamalar ve davranışsal engellerle karşılaştıklarını söylemişlerdir.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı. E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 182

Bu tür engeller de ekonomik yapı içerisinde yer almalarını sınırlandırmaktadır. Bu tür engeller, morallerini ve öz güvenlerini olumsuz yönde etkileyerek onları çalışmaktan caydırmaktadır. Ülkemizde de birçok kırsal bölge engelli dostu değildir. Ulaşım ve tuvaletler gibi engelliler için uygun tesislerin bulunmaması engelli kadınları çalışma faaliyetlerinden vazgeçirmektedir. Kadınlar çalışma hayatında ayrımcılık yükünü taşımaktadır. Engelli olmak da onları doğal olarak piyasadaki fırsatlardan dışlamakta ve olumsuz izlenimleri kabul etmeye zorlayarak, durumu daha kötüleştirmektedir. Engelli olmayanların zihniyetlerine göre çalışma ortamı engelli Kadınlar için daha az önemli görülmektedir. Kırsal kesimdeki kadınlar çalışma hayatına aktif olarak katılmak, ekonomik olarak üretken olmak istiyorlar. Evlerinde ve uygun bölgelerde çalışmalılardır. Çünkü uygun olmayan fiziksel ortamlar engelli kadınları çalışma hayatında engellemeye müsaittir (Bualar, 2011, 849).

3. YÖNTEM

Kütahya, 11.632 km? yüz ölçümüne sahip olan ve 2020 yılı itibarı ile yaklaşık 578.640 nüfusu olan bir İç Ege ilidir. Nüfusu 284.739 erkek ve 293.901 kadından oluşmaktadır. Yüzde olarak ise 9949,21'i erkek, 9550,79'u kadındır. Bu nüfusun 678,3'ü şehirlerde yaşamaktadır. 2021 TÜİK verilerine göre 13 ilçe, 28 belediye, bu belediyelerde 222 mahalle, ayrıca 546 köy bulunmaktadır. Kütahya ili sınırları içinde doğuştan ve yaşlılığa bağlı olmak üzere toplam 10.000"in üzerinde engelli birey yaşamaktadır.

Çalışmamızın evreni Kütahya ilidir. Araştırma örneklemi Kütahya ili Emet ilçesine bağlı köylerdeki toplam 16 engelli kadını kapsamaktadır. Görüşme soruları hazırlanmasında 2012 yılında Tuğba Erem KAYA ve Tecer ATSANKIRSAL'ın "Kadınların Sosyo-Ekonomik Durumları Ve Geleceğe Yönelik Beklentileri (Tral Bölgesi Örneği)" çalışmasındaki anket sorularından, 2019 yılında Zehra KARADAĞ ve Dilek EROĞLU'nun "Kırsal Alanda Yaşayan Engelli Kadınların Toplumsal Hayata Katılımında Toplumsal Cinsiyete Bağlı Etkiler - Bulanık İlçesi Örneği" çalışmasındaki mülakat sorularından yararlanılmıştır. i

Araştırmanın ilk aşamasında Kütahya Sakatlar Derneği ile iletişime geçilmiştir. Daha sonra

Emet İlçesi Sakatlar Derneği ile görüşme yapılmıştır. Emet ilçesi kırsalında 317 engelli bireyin 104"ünün kadın olduğu görülmüştür. 104 engelli kadının listesi alınmıştır. Listede çalışılacak konu ile alakası bulunan kişi ya da kişileri tespit edilmesi hedeflenmiştir. Zihinsel engelli kadınlar da dahil olmak üzere engelli kadınların yakınları veya köy muhtarları ile bire bir iletişime geçilmiştir. Çalışmaya 18 yaş altı kadınlar dahil edilmemiştir. Çalışma sürdürüldükçe kartopu tekniği ile ilerlemiş, çalışmadan istenilen verilere ulaşılmıştır (Yıldırım vd. 2016). Görüşmeler 2021 Aralık ayı içerisinde yapılmıştır. Görüşmeler tahmini süreden daha uzun sürmüştür. Görüşmelerde elde edilen verilere göre 34 engelli kadın seçilmiştir. 16 engelli kadın ve yakını görüşme yapmak istememişlerdir. 2 kadın ve yakını sorulara cevap verememişlerdir. Çalışma diğer 16 kadın ve yakını ile yapılmıştır. Bu kadınlar ile yapılan görüşmeler ile elde edilen bilgiler yeterli olmuştur.

— Alınan cevaplar birbirine oldukça yakın olduğundan verilerde değişiklik olmayacağı anlaşılmıştır.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 183

Araştırmada, Kütahya Emet ilçesi köylerinden örnekleme yöntemiyle seçilen ve görüşmeyi kabul eden 16 engelli kadının sosyal yaşama katılımlarını etkileyen; ekonomik faktörleri belirleme amaçlanmaktadır. Bunun için önceden hazırlanmış sorular kullanılmıştır. Bu form ile engelli kadınların demografik özellikleri ile ekonomik verilerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Kırsal alandaki engelli kadınların ekonomik hayata katılımları ve toplum içerisindeki yerinin analiz edilmesine yönelik veri toplanması amaçlanmıştır (Karadağ, Eroğlu, 2019, 38).

4. YÖNTEM ANALİZİ

Çalışma, Kütahya ili Emet ilçesi kırsal alanda, engelli kadınların sosyo-ekonomik durumuna ilişkin görüşme sonuçlarına dayanmaktadır. Bu kadınların ekonomik açıdan yaşadıkları temel zorlukları ve bu gruba yardımcı olmak için gereken önlemleri vurgulamaktadır (Jimönez, vd. 2008; 1330). Görüşme sonuçları aşağıda çıkartılmıştır.

Tablo 1: Kırsal Kesimde Yaşayan Engelli Kadınların Engel Türlerine Göre Dağılımı

Gruplar F yi Bedensel Engelli 9 56,25 İşitme Konuşma Engelli 3 18,75 Görme Engelli 2 12,50 Kronik Hasatalık 2 12,50 Toplam 16 100

Araştırmaya katılan engelli kadınların 9056,25'i bedensel engelli, 9012,5'i görme engelli, "018,75'i işitme-konuşma engelli, 9012,50'si kronik hastalıklara sahiptir. Tabloya göre görüşmelerde bedensel engellilerin daha fazla olduğu diğer engellilerin neredeyse eşit dağılım gösterdikleri anlaşılmaktadır.

— Tablo 2: Engelli Kadınların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı

Gruplar F Li 18-30 yaş arası 4 25,00 30-45 yaş arası 3 18,75 45-60 yaş arası 5 31,25 60 yaş üzeri 4 25,00 Toplam 16 100

Yaş grubuna göre incelendiğinde dağılımın birbirine yakın olduğu gözlemlenmiştir.

Tablo 3: Engelli Kadınların Eğitim Düzeylerine Göre Dağılımı

Gruplar F Yo Türkiye TÜİK "" Okuryazar değil 2 12,50 34,4

Okuryazar 4 25,00 65,6

İlköğretim 7 43,75 36,2

Orta öğretim 0 0,00 6,40

Lise 2 12,50 7,10

Üniversite 1 6,25 4,28

Toplam 16 100.00 100.00

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

1111111ğğğğğ nn eee aeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeaş i Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 184

Araştırmaya katılan engelli kadınlarda en yüksek eğitim yüzdesi ilkokul mezunu olan bireylerdir. Okuryazarlığı olanlar ikinci, okuryazarlığı olmayanlar ise üçüncü sırada yer almaktadır. TÜİK verilerine göre 2019 yılı Kütahya ili okuryazar oranı 9698,13, Emet ilçesi için oran 698,2'dir. TÜİK'den alınan verilerde engellilerin eğitim durumu, okuryazarlık durumu ve cinsiyete göre dağılımı incelendiğinde Türkiye'de her kategoride engelli erkeklerin eğitim düzeyi kadın engellilere göre daha yüksektir. Emet kırsalında görüşme yaptığımız kadınların eğitim durumları nispeten yüksektir. Lise üstü okuyan kadın uzaktan öğretim veren ön lisans programına devam etmektedir. Eğitim düzeyinin düşüklüğü işsizliğe yol açmaktadır. Dolayısıyla yoksulluğu artırmaktadır. Yoksulluk diğer dönemlerde de kalıcı olmaya yol açabilecektir (Eştürk, Kılıç, 2016;

Kırsal alanda yaşayan kadınların, istihdama katılma, girişimcilik konularında toplumsal konumunu belirleyen unsurlardan biri de eğitimdir. Özellikle engelli kadınlar örgün eğitime katılmaları ve bu eğitimlerini devam ettirebilmelerinde önemli sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bu kadınların eğitimleri sürecinde önündeki engellerini azaltmak için ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ile iş birliği yapılması gerekmektedir (T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2012; 9).

Tablo 4: Engelli Kadınların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı

Gruplar F Ya Türkiye TÜİK W Bekar 6 37,50 34,40

Evli 6 37,50 44,50 Boşanmış İ 6,25 2,50

Eşi Vefat Etmiş 3 18,75 18,20 Ayrı Yaşıyor 0,00 0,80 Toplam 16 100,00 100,00

Araştırma sonuçlarına göre evli ve bekar kadın sayısı eşittir. Kırsal alanda alınan sonuçlar Türkiye ortalamalarına yakındır.

Tablo 5: Engelli Kadınların Aylık Hane Gelir Düzeyine Göre Dağılımı Gruplar F Da

0-1.000 TL arası 6 37,50 1.000-2.500 TL arası 6 37,50 2.500-4.000 TL arası 3 18,75 4.000-6.000 TL arası l 6,25 6.000 TL üzeri 0 0,00 Toplam 16 100,00

Engelli kadınların aylık hane gelir düzeyi 0-1.000 TL ve 1.000-2000 TL olmaktadır. Bu oran TR33 bölgesinde yer alan Kütahya ili Satın alma Gücü Paritesi (SGP) kullanılarak gelire dayalı göreli 5.390 TL yoksulluk sınırının oldukça altındadır. Yoksulluk, maddi olarak yoksulluk anlamı yanında, bireylerin gelişmesi için gerekli olan sağlık, eğitim, ortalama hayat standardı, özgürlük, kendine güvenme, saygı görme gibi durumlardan mahrum kalma şeklinde tanımlanmaktadır. Bu sonuçlarda kırsal alanda hayatlarını sürdüren engelli kadınların düşük gelir düzeyinde olduğu görülmektedir. Bu kadınlar ile yoksulluğun birbirleriyle paralel yapıda olduğu gözlenmektedir.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 185

Görüşmeler Aralık 2021 döneminde yapıldığında asgari ücret net 2 bin 825 lira 90 kuruş olarak belirlenmiştir. Bu halde elde edilen gelirin önemli bir bölümü asgari ücret düzeyi altında ve asgari ücret düzeyindedir. Türkiye'de kırsal bölgede yaşayan kadınların en önemli problemi yoksulluktur. Bu yoksulluğu belirleyen iki özellik bulunmaktadır. Birincisi, kadınların iş gücü piyasasındaki durumu ve eğitim olanaklarından yararlanma halidir (Bulvinic, 1997). Türkiye'de kadın yoksulluğu, kırsalda yaşanması ve bundan kaynaklanan toplumsal ve kültürel yoksunluk, yoksulluk oranını artırmaktadır (Eştürk, Kılıç, 2016; 147).

Tablo 6: Engelli Kadınların Sahip Olduğu Sosyal Güvence Türüne Göre Dağılımı

Gruplar F e SGK İ 6,25 Baba, çocuk veya eş SGK Güvencesi 12 75,00 Yok 3 18,75 Toplam 16 100,00

Verilere göre görüşmelere katılan bir kadın dışında engelli kadınların neredeyse tamamının kendisine ait sosyal güvencesi bulunmamaktadır. En yüksek oranlı grubu baba-çocuk-eş SGK güvencesinden yararlanan grup oluşturmaktadır. Tarım kesiminde kadınlar ücretsiz işçi olarak görülmektedir. Günlük ev işleri ve çocuk bakımı ile uğraşmaktadırlar. Bu kadınlar ev içi tüketime yönelik yaptıkları üretimler ile tarla ve hayvancılık faaliyetleriyle hiçbir gelir elde edememektedirler. Burada karşılıksız bir çalışma ile karşılaşılmaktadır. Yoksul hanelerin dayanağı olan kadın emeğini emeğe dayalı gıda maddelerinin evde üretilmesi, aile bireylerine dikiş ve örgü öğretilmesi, elde edilen sınırlı gelirin idare edilmesi, tasarruf yapılması, oluşturmaktadır (Hattatoğlu, 2002). Kırsal alanda engelli kadın olmak durumu daha zorlaştırmaktadır.

Tablo 8: Engelli Kadınların Gelir Elde Etme Durumları

Gruplar F e Eş — Çocuk-Ebeveyn Maaşı 11 68,75 Engelli Aylığı 2 12,50 Muhtaç Aylığı İ 6,25 Evde Bakım Ücreti 3 18,75 Kendim Çalışıyorum 1 6,25 Hiçbir Gelirim Yok 1 6,25

Toplam 1643 100,00 Genelde engelli kadınların belirli bir gelir elde ettikleri görülmektedir. Burada verilere göre frekans toplamları olan 16'dan daha yüksek çıkmaktadır. Engelli kadınlardan 3'ü maaş dışında evde bakım ücreti de almaktadır. Bir kadın kendisinin bizzat çalıştığını köyde tarım ve hayvancılık ile uğraştığını belirtmiştir. Daha önce engelli maaşı aldığını şimdi ise tedavi ile engellilik oranı düşerek maaşı kesildiğini beyan etmiştir. Bir kadın ise yine engel oranının "640 altında olduğunu ve yaşı dolayısıyla henüz yaşlılık maaşı da alamadığını belirtmiştir.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022,S 177-189

ENEL 111111 RR a1

Tablo 9.: Elde Edilen Gelirin Harcanması

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724

Gülten ŞEN | 186

Gruplar F e Kendim Harcıyorum 4 25,00 Bakan Kişi Alıyor 9 56,25 Ailem İçin Harcıyorum 2 12,50 Söylemek İstemiyorum 1 6,25 Toplam 16 100,00

Görüşmelerde engelli kadınlar elde ettikleri geliri eş, anne-baba, çocuk gibi genelde bakımını üstlenmiş kişilere verdiklerini belirtmişlerdir. Sadece W25'lik bir kısmının kendisinin istek ve arzularına göre harcama yaptığı görülmektedir. İki kişi alınan tutarların aile içinde harcandığını söylemiştir.

Tablo 10: Yatırım İmkânınız Var mı?

Gruplar F Yo Yok 13 81,25 Var 2 12,50 Söylemek İstemiyorum 1 6,25 Toplam 16 100,00

Görüşmelerde kırsal alandaki engelli kadınların herhangi bir yatırım yapamadıkları en yüksek oran olarak belirtilmiştir. Görüşmelerde bir kadın TOKİ kapsamında ev aldığını, bir diğeri ise az da olsa para biriktirdiğini söylemiştir. Bir kişi durumunu belirtmek istememiştir. Tabloya göre bu kadınların ekonomik anlamda hayatlarını devam ettirebilme dışında yatırım amaçlı bir imkana sahip olmadıkları anlaşılmaktadır.

Tablo 12: Ekonomik Durumunuzun Yeterli Olduğunu Düşünüyor musunuz?

Gruplar F Yo Hayır 14 87,50 Evet 1 6,25 Orta 1 6,25 Toplam 16 100,00

Görüşmeye katılan kadınlar ekonomik açıdan yeterli olmadıklarını belirtmişlerdir. Sağlık ve ulaşım konusunda zorluk yaşadıklarını söylemişlerdir. Daha rahat ve konforlu bir hayat yaşamak için yetersiz kaldıklarını belirtmişlerdir.

Engelli kadınların ekonomik durumları hakkında önerileriniz var mıdır?

Maaşlarımız artırılsın.

Engelli TOKİ binaları yapılsın.

Sağlık hizmetlerine kolay erişim olsun.

Ulaşım kolaylığı

Sosyal aktivitelerimiz olsun.

Verilen destek türleri ve gelirleri arttırılsın.

Vergi indirimleri

Girişimcilik desteği

Ücretsiz ulaşım, sağlık, tedavi, eğitim hizmetleri verilsin.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724

Gülten ŞEN | 187

SONUÇ

Engellilik önceki dönemlerde kişiye özel bir durum olarak düşünülmekteydi. Günümüzde engellilik toplumun bir eksikliği olarak kabul edilmektedir. Engelli bireyler hayatları boyunca engellerle karşılaşmaktadırlar. Engelli kadınlar engelli erkekler ve engelsiz bireylerden daha fazla problem yaşamaktadırlar. Bu durum bulunduğu bölgede birçok eksiklik yaşayan kırsal bölgedeki engelli kadınlar tarafından daha çok hissedilmektedir. Kırsal bölgelerdeki engelli kadınların sosyal ve ekonomik açıdan özgür olmaları oldukça zordur. Bu kadınların toplumun kabul ettiği cinsiyet rollerinden dışlanmaları sebebiyle sorunları daha da artmaktadır. Kütahya ili Emet ilçesi kırsal bölgede yaşayan 16 engelli kadın ile görüşmeler yapılmıştır. Daha önce belirlediğimiz 34 kadından 2'si sorularımıza cevap verememiştir. 16 engelli kadın kendilerini ifade edemeyecekleri, ailesi izin vermediği, cevapların kendilerini zor duruma düşüreceği, engelli maaşları kesileceği ve değersizlik gibi sebeplerle katılmak istememiştir. Görüşmelerde en yüksek oran bedensel engelli bireylerdir. Kadınların eğitim düzeyleri neredeyse Türkiye ortalamalarına yakındır. Gelir düzeyleri en çok 0-2.500 TL arasında yoğunlaşmıştır. Bu tutar yoksulluk sınırı altında ve 2021 yılı asgari ücret düzeyine yakındır. Kadınların kendilerine ait sosyal güvenceleri bulunmamakta ve gelirlerini daha çok eş, çocuk, ebeveyn maaşları oluşturmaktadır. Sosyal devlet gereğince geliri olmayan belirli bir engellilik yüzdesi bulunan kadınlara maaş bağlanmaktadır. Muhtaç aylığı, engelli aylığı ile evde bakım ücreti almaktadırlar. Genelde elde edilen gelirleri kendileri değil beraber yaşadıkları ve bakımını üstlenen bireyler almaktadır. Ekonomik durumlarının da yeterli olmadığını belirtmişlerdir. Yatırım imkanlarının olmadığını ve ekonomik gelirlerinin yetersiz olduğunu ifade etmişledir.

Ülkemizde yoksullukla mücadelede yoksul kesimlerin gelirlerinin ve buna bağlı olarak hayat standartlarının yükseltilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda kamu ve sivil toplum kuruluşları eliyle farklı projeler yapılmaktadır. Şehir merkezinde yaşayan engelli bireylerin ulaşılabilirlik oranlarını yükseltmek amacıyla fiziksel yapıların ve caddelerin uygunluğu üzerinde çalışılmaktadır. Kırsal kesimlerde bu durum daha düşük seviyelerde seyretmekte, ulaşılabilirlik oranı dayanışma yoluyla giderilmeye çalışılmaktadır. Kırsal kesimlerde yaşayan bireylerin geleneksel anlayıştan kaynaklanan daha geri planda tutulma durumlarının giderilmesi için, mutlaka planlı bir eğitime ihtiyaç duyulmaktadır. Anlayışların değişmesi belli bir eğitim sürecini ve ön yargılarla mücadeleyi gerektirmektedir. Ekonomik ve sosyal alanda kırsal kesimdeki bireylerin görünürlüğünün artırılması için kamu ve STK bölgelerin ihtiyaçlarına göre master planlar gerçekleştirmelidir. Sosyal devlet anlayışı ile kamu tarafından desteklenen engelli bireylerin ekonomik olarak sıkıntıları belli oranda giderilmektedir. Bu bireylerin sosyal açıdan da toplumsal faaliyetlere katılabilmeleri ekonomik anlamda daha fazla imkana sahip olmalarını gerektirmektedir. Engelli bireylere bölgenin imkanları ölçüsünde ekonomik faaliyet alanları çeşitlendirilmelidir. Tarımsal ve hizmet sektörü alanında bu bireylere ekonomik vasıflar kazandırılacak çalışmalar yapılmalıdır. Kadınların kullandıkları mal ve hizmetlere sübvansiyon verilmelidir. Kırsal alanda girişimcilikte ve istihdamı artıracak plan ve projelere yer verilmelidir. Kalkınma Ajanslarının destekleriyle yapılacak projeler uygun olacaktır.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı. E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 188

Yoksulluk, çeşitli projeler ve önlemler ile kırsal bölgelerdeki yoksullara yönelik kredi programlarını ön plana çıkartılarak, doğrudan mücadele ile önlenmeye çalışılacaktır. Unutmayalım ki engelli bireylerin toplumsal hayata katılmalarının psikolojik engelleri ile de mücadele edilmelidir. Bu bireylere sadece engelli oldukları için ekonomik faaliyet alanlarında değerlendirildikleri duygusu yaşatılmadan sistemin bir parçası haline getirilmelidirler.

KAYNAKÇA

ALTUNTAŞ, N., Doğanay, G. (2016). Trabzon'da Engelli Kadın Profili KTÜ Siyasal Bilgiler Dergisi, 6— 12,315-340.

ARIKAN, Ç. (2002). Sosyal Model Çerçevesinde Özürlülüğe Yaklaşım., Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 2 (1): 1-11. Asch, A. ve Fine, M. (1988). İntroduction: Beyond Pedestals. Michelle Fine ve Adrienne Asch (der.), Women with Disabilities; Essays in Psychology, Culture and Politics içinde (s. 1-37). Philadelphia: Temple University.

AYDEMİR, C. (2013). Türkiye'de İşgücü Yapısı, İşsizlik ve Kırsal Alan. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27 (1), 115-138.

BUALAR T. (2011). Barriers to employment: voices of physically disabled rural women in Thailand, Development in Practice 21(6): 848-859.

BUVINIC, M. (1997), "Women in Poverty: A New Global Underclass Foreign Policy" No. 108, ss. 38-53 http:/Www.jstor.org/stable/1149088 Erişim Tarihi: 05.03.2016.

DUMAN, N. A., Doğanay, G. (2017), Toplumsal Dışlanma Pratikleri Üzerinden Trabzon'da Engelli Kadınlar, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 20/2, 6-7.

ERKAN, G. (2003). Özürlerle sosyal hizmet uygulamaları, Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (Halk Sağlığı Özel Eki), 25 (4), 34-37,

EREM Kaya, T. & ATSAN, T. (2012). Kırsal Kadınların Sosyo-Ekonomik Durumları Ve Geleceğe Yönelik Beklentileri (Tral Bölgesi Örneği) . Tarım Ekonomisi Dergisi , 18 (1 ve2), 1-11.

EŞTÜRK, Ö. & Kılıç, A. (2016). Türkiye Kırsalında Kadın Yoksulluğu. Ardahan Üniversitesi | İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2 (3), 143-153

GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI (2012), Kırsal Alanda Kadının Güçlendirilmesi Ulusal Eylem Planı (2012-2016), Ankara.

GOODLEY, D. (2011). Disability Studies: An Interdisciplinary Introduction, London: Sage.

LOPEZ, D., Lorente, M. (2003). La discriminaciön de las mujeres discapacitadas en Espana Revista del Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales: Revista del Ministerio de Trabajo e Inmigraciön, ISSN 1137-5868, 45, 2003 Ejemplar dedicado a: Asuntos sociales 61-76.

HATTATOĞLU, D. (2002), "Yoksulluk, Kadın Yoksulluğu ve Bir Başa Çıkma Stratejisi Olarak Ev Eksenli Çalışma, Yoksulluk, Şiddet ve İnsan Hakları", (Ed. Yasemin Özdek), Todaie, İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi, Yayın No.:19, Ankara, ss. 303-316.

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022, S 177-189 şşşğ İİ mmmmmmmmmmmamamaaa0000000000000000000000000000000000000000MJJJMMMMMMMMMNJMMJMMMMMMMMMMMMMMMMNMMMMMMMAMMMŞ Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Gülten ŞEN | 189

KARADAĞ, Z. & EROĞLU, D. (2019). Kırsal Alanda Yaşayan Engelli Kadınların Toplumsal Hayata Katılımında Toplumsal Cinsiyete Bağlı Etkiler - Bulanık İlçesi Örneği . Sosyoloji Dergisi , (39) , 33-52 |

NERSE, S, (2020). Kırsal Alandaki Engellilerin Sorunları ve Etkileşim Farklılıkları, Şarkiyat, 12 | 13: 603-618. |

IMRIE, R. (1997). Rethinking the relationships between disability, rehabilitation, and society, 19- 7, 263-271.

MACKELPRANG, R. ve Salsgiver, R. (1999). Disability: a diversity model approach in human service practice. Canada: Pacific Grove, CA:Brooks/Cole Publishing Company, 20- 215.

MESEGUER, M., Jimenez, J. A. (2009), Impact of social factors on labour discrimination of disabled women, Research in Developmental Disabilities, 30-6, 1115-1123.

ORHAN, S. & Özkan, E. (2020). Engelli Kadın Olmak. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal

Bilimler Dergisi, 22 (1), 1-19.

ÖZÜRLÜLER ŞURASI ÖN KOMİSYON RAPORLARI (1999). Ankara, Erişim Tarihi: 12 Şubat 2022, Http:/İyh.İstabip.Org.Tr/Sirer/Kk/27.Pdf.

ŞAHİN, F. (2002). İnsan hakları ve sosyal hizmet ilişkisi. K. Karataş (Ed.). Değişen Türkiye'de İnsan Hakları Açısından Sosyal Hizmetler (pp. 141-148). SHU Derneği Yayınları: Ankara.

SCHALOCK, R. L. (1997). Ouality of life for people with disabilities: Models, research and practice.

T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI DEVLET DENETLEME KURULU (2009), Denetleme Raporu: T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Faaliyetlerinin Denetimi ile Özürlü Bireyler, Yakınları ve Toplumun Bütün Kesimlerinde Özürlülük Konusunda Toplumsal Bilinç ve Duyarlılık Oluşturulması Amacıyla Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi ve Bu Tür Çalışmaların Düzenli ve Verimli Şekilde Yürütülmesi ve Geliştirilmesi İçin Alınması Gereken Tedbirler, Ankara.

UZER, D. (2019). Kırsal Alanda Engelli Birey Olma (Antalya Örneği), Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Ana Bilim Dalı, Antalya.

YILDIRIM, A., Şimşek, H. (2016), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.

ZOLA,İ. K. (1989). Toward the necessary universalizing of a disability policy. The Milbank Ouarterly, 67: Suppl 2, 2401-428. https://www.who.int/home/search?indexCatalogue-genericsearchindex l&searchOuery—disabilit y&wordsMode-AnyWord

ASEAD CİLT 9 SAYI 2 YIL 2022,S 177-189

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

HU UMAR A A

12:295 OedoDe: USE il 2

& Gönderi

• 11.30'da Amfi 3 de gerçekleşecektir. HüniversitemDPÜ olay e SOSYAL AZ MEMİK YUKSİKOKULU

La Engellere Farklı Bir Bakış

Moderatörler: Doç. Dr. Hakan KARA Dr. Gülten ŞEN

Konuşmacılar

Hatice YAKAR ( Türkiye Sakatlar Derneği Kütahya Şube Başkanı )

( Meliha Girgin Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri Kurucu Müdürü )

( Tahsin Uygun Engelli Yatılı Bakım Merkezi Kurucu Müdürü )

YER: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Sosyal Bilimler MYO Amfi 3

Tarih: 02.12.2021

Saat: 11:30 i Hazırlayan Tasarımcı Cemre Zoynop DAŞ

13:00 : 01 Ara 21

1 Yeniden gönderi 4 Beğeni

Yanıtını gönder (0)

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474546 Sayı: E1200700 1BIETAA 1 1 AK A nl Gediz Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü Sayı :E-12054667-610-474546 27.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

Meslek Yüksekokulumuz bünyesinde konu ile ilgili akademik çalışma bulunmamakta olup, daha önce gerçekleştirilmiş olan ve dezavantajlı öğrencilerin erişilebilirliğini artırmaya yönelik yapılan saha çalışmaları ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

Dr. Öğr. Üyesi Gökhan DAĞILGAN Meslek Yüksekokulu Müdürü

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

TU!kiye BuyUk Millet Meclisi-TU!kiye BuyUk Millet Meclisi m EE YER ağla Viz

ZAYİ NVANY5 3zjapyasşa

BILUY ATNTONI

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724 Sayı E-120.07.03-1318724

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 lal Nİ aldik ri sariyer A VİNE

1901301 AİŞE ea dine nez Lİ TA AİLE TEE AKT YP

ARŞ gets A yel

ByuvS A 4 ei BİESli Yi aya

Türkiye Büyük Millet Meclisi - i Türkiye Büyük Millet Meclisi : Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724

UYARICI YÜZEY KILAVUZ YÜZEY 7 BURADASINIZ BAY WC BAYEN WC ENGELLİ WC back Sli kğ " 2 4" Lr e yaly

1 DANIŞMA R ENGELLİ OTOPARKI

O bir Kiris EM

— "amg e MİŞ AZA VERMLGALURM YAN ATE ARİ ŞA

Sayı E-120.07.03-1818724

Tütkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 muşlu uLi/.la

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 29.11.2025 - 446886 Mel e

Sayı E-120.07.03-1818724 HU LUAN A MN GEDİZ MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ Yönetim ve Organizasyon Bölüm Başkanlığı 2025 AİLE YILI Sayı (o: E-73270991-900-446886 29.11.2025

Konu : Dezavantajlı Öğrenciler

GEDİZ MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜNE

İlgi O: 28.11.2025 tarihli ve E-12054667-900-446450 sayılı yazınız.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 09.09.2011 tarihli ve B.30.0.EÖB-199-5964 sayılı yazısı ile 25.07.2019 tarihli ve 75850160-199-E.54335 sayılı yazısı doğrultusunda, sınav uygulamalarımızda dezavantajlı öğrencilerimize yönelik aşağıdaki düzenlemeler gerçekleştirilmiştir:

" Erişilebilirlik koşullarının sağlanması amacıyla, fiziksel erişimi kolay, tekerlekli sandalye kullanımına uygun masa düzenine sahip 113 no'lu derslik, ilgili öğrencilerimizin sınav salonu olarak tahsis edilmiştir.

" Bedensel engeli nedeniyle sınav evrakını işaretleme imkânı bulunmayan öğrencilerimiz için gerekli destek sağlanmış, bu doğrultuda ek gözetmen görevlendirilmiştir. se 113 no'lu derslikte sınava girmeyeceğini bildiren ancak görme bozukluğu bulunan öğrencilerimiz için ayrıca büyük puntolu sınav evrakları hazırlanmış; sınav sürecinin sağlıklı yürütülmesi için gerekli tüm önlemler alınmıştır.

Ayrıca Ek'te bu uygulamadan yararlanan öğrenci bilgileri de yer almaktadır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Öğr. Gör. Selçuk ASLAN Öğretim Görevlisi

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 475084 b e ei

Sayı E-120.07.03-1818724 Spor Bilimleri Fakültesi Dekanlığı

Sayı .E-28634485-6 10-475084 27.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi'de kayıtlı yazı gereği, ekte gönderilen, Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesinde;

• Tüm Fakülteler, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yabancı Diller Yüksekokulu, Meslek Yüksekokulları tarafından aşağıda açıklaması bulunan (4) numaralı "4- Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin ilgili fakülte ve bölümleri tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları var mıdır?" sorunun cevaplanması istenmektedir.

Bu nedenle, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na gönderilmek üzere, engelli bireylere yönelik Fakültemizde bulunan bilgiler ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. Çetin ÖZDİLEK

Dekan

1. Engelli Öğrenci Listesi

2. Erişilebilirlik Kanıt Belgesi

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

27.02.2026 22:25 Fakültemiz Erişilebilirlik Belgesi Aldı

Spor Bilimleri Fakültesi

Fakültemiz Erişilebilirlik Belgesi Aldı

Ana Sayfa (https://sbf.dpu.edu.ir) / Manşetler (/tr/index/slider) / Fakültemiz Erişilebilirlik Belgesi Aldı

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724 hitps:/sbf.dpu.edu.tr/tr/index/siide/10484/fakültemiz-erisilebilirlik-belgesi-aldi

Fakültemiz Erişilebilirlik Belgesi. Aldı

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474499 Tri AN EE

Sayı: E--120.07.03-1318724

HİZMETE ÖZEL Disiplin İşleri Birimi

Sayı O: E-84501214-610-474499 26.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

REKTÖR YARDIMCISI PROF. DR. İSMAİL YALÇIN

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazınız.

İlgi'de kayıtlı yazınıza istinaden, Üniversitemize yönelik 2020-2026 yılları arasında CİMER üzerinden iletilen engelli bireyler ile erişilebilirlik konulu 10 (on) adet başvuru yapılmıştır. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Yusuf ÇETİN Genel Sekreter Web:http://www.dpu.edu.tr Tel No: 0 274 443 1671

HİZMETE ÖZEL

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474760 Tariki 1202026 110

Sayı: E--120.07.03-1318724 Emet Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı (O: E-79469002-610-474760 27.02.2026

| Konu : Soru Önergeleri

REKTÖR YARDIMCISI PROF. DR. İSMAİL YALÇIN

İlgi'de kayıtlı yazıda yer alan soru önergesinin 4 numaralı sorusu kapsamında; Meslek Yüksekokulumuz bünyesinde 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışma bulunmamakta olup, söz konusu alanlara ilişkin gerçekleştirilen saha uygulamaları yazımız ekinde sunulmuştur. i İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

Dr. Öğr. Üyesi Mesut YAZICI Meslek Yüksekokulu Müdürü

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

EMET MESLEK YÜKSEKOKULU

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

Sayı E-120.07.03-1318724

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

2. Engelli Otopark Alanı

Bu belge,

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

3. Engelli Rampası

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-12007 .03-1318724

4. Engelli WC Lavabo Alanı

Bu belge, Güveni

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724

7. Giriş Trabzan ve Merdiven

PEYMİM k ame ve

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet M. eclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.0703-1313724

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

8. Kat Yerleşim Planı SEE

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

9. Merdiven Çıkan Sandalye Sistemi

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. i EÇğÇÇÇşşğşşğş.. .şy.———ğş—ğğ minnak bp DREAM

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Türkiye Bü Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.0703-1318724

LİN kışı

11. Üst Kat Merdiven Çı işime kiki

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır. Sayı E-120.07.03-1318724

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

12. Koridor saatle sallana mali san aanilamanen matllilamin marne" li Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

, Güven eige

Bub

İğ"—<">,.ğş—————,ş—>—>>ğf/ş j ŞFMMWMZZ İLİ Zi, Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724

2020-2026 Dönemi Engelli Bireylerin Eğitimi, Erişilebilirlik ve Kapsayıcılık Etkinlikleri

1. Empati ve Erişilebilirlik Söyleşi Programı

Tarih: 07.12.2020

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/14309/empati-standi-ile-engelli-bireylerin-gunluk-yaşamlarına-dikkat-çekildi

Açıklama: Engelli bireylerin günlük yaşam deneyimlerine dikkat çekmek amacıyla empati temelli farkındalık etkinliği gerçekleştirilmiştir.

2. Özel Gereksinimli Bireyler Farkındalık Konferansı

Tarih: 28.10.2021

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/12370/ozel-gereksinimli-bireylerozelinde-farkindalik-ve-bilgilendirme-semineri

Açıklama: Özel gereksinimli bireylerin eğitim süreçleri, toplumsal katılımı ve erişilebilirlik konularında bilgilendirme yapılmıştır.

3. Erişilebilir Kampüs ve Eğitimde Kapsayıcılık Konferansı

Tarih: 18.04.2022

Link: https://&#metmyo.dpu.edu.tr/tr/index/haber/15000/erişilebilir-kampuscalismalari

Açıklama: Kampüs içi fiziksel düzenlemeler ve kapsayıcı eğitim uygulamalarına ilişkin sunum gerçekleştirilmiştir.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - i Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724

1. LUAN EL ARL KANE OB 4- Engelli Bireylerin Yükseköğretime Katılımı Paneli

Tarih: 15.11.2022

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/14009/2023-2024-yili-etkinlikleri

Açıklama: Engelli öğrencilerin yükseköğretime erişimi ve akademik destek süreçleri ele alınmıştır.

5- Toplumsal Katılım ve Engelli Hakları Konferansı

Tarih: 09.03.2023

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/haber/16000/engelli-haklari-ve-toplumsal-katilini

Açıklama: Engelli hakları, eşit erişim ve sosyal yaşama aktif katılım konuları değerlendirilmiştir.

6-3 Aralık Dünya Engelliler Günü Konferansı

Tarih: 03.12.2023

Link: https:/emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/duyuru/12345/3-aralik-dünya-engellilergunur-etkinliği

Açıklama: Dünya Engelliler Günü kapsamında erişilebilirlik ve toplumsal farkındalık temalı etkinlik düzenlenmiştir.

7- Engelli Bireylerde İstihdam ve Eğitim Olanakları Konferansı

Tarih: 22.02.2024

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/haber/17000/engelli-bireylerde-istihdam-ve-egitim

Açıklama: Engelli bireylerin mesleki eğitim ve istihdam olanaklarına ilişkin bilgilendirme yapılmıştır.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

UL LUAN ELA ANL KANE A AB 8- Erişilebilir Gelecek: Engelleri Aşan Toplumlar Konferansı

Tarih: 04.12.2024

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/15478/emet-myoda-erisilebilirgelecek-engelleri-asan-toplumlar-konferansi-düzenlendi

Açıklama: Erişilebilir toplum oluşturma, fiziksel ve dijital erişilebilirlik uygulamaları ele alınmıştır.

9- Engelliler Haftası Kapsayıcılık Etkinliği

Tarih: 12.05.2025

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/duyuru/21406/dünya-engelliler-haftasietkinlikleri

Açıklama: Engelliler Haftası kapsamında kapsayıcı toplum bilincini artırmaya yönelik program düzenlenmiştir.

10- Engelli Sorunları Konulu Konferans

Tarih: 21.05.2025

Link: https://emetmyo.dpu.edu.tr/tr/index/siide/10408/emet-meslekyuksekokulunda-engelli-sorunlari-konulu-konferans-gercekleştirildi

Açıklama: Engelli bireylerin karşılaştıkları toplumsal sorunlar ve çözüm önerileri ele alınmıştır.

Bu belge, Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır.

GERİLME ERİ " Türkiye Büyük Millet Meclisi - N REK Melli Tarih ve Sayı: 26.02.2026 - 474468 aşili et Meclisi Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724 Dumlupınar Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

Sayı :E-52342394-610-474468 | 26.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve B-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi yazı gereği 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları konulu 4 numaralı soru önergesi kapsamında birimimizde dezavantajlı öğrencilere yönelik yürütülen saha uygulamalarına dönük fiziki mekân düzenlemeleri ile ilgili görseller ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Dr. Öğr. Üyesi Samet Giray TUNCA Meslek Yüksekokulu Müdürü

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1813724

ENGELLİ PARK YERİ

BEM ee Ka mini

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

ÇAĞRI BUTONU ale ime Kr e

RAL e serin NE gem e e EN z- ©

ÇAĞRI CİHAZI

ENGELLİ BİLGİLENDİRME TABELASI

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724 çe sey eşe eşe aş,e çee li ta : e:

— YERLEŞİM LİSTESİ o.

Şrşg'eşir

MERDİVENLER

Sa Yeke ğe ağ ep

: 4- ERKEK WC ai, ekle

5- KADIN WC ge, ERE İ de, Tee çeki

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1813724

LERİ

ENGELLİ ZEMİN İŞARETLEME Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

KAYDIRMAZ ZEMİN mezi b e e me eş ma rn m

. lenı İN v m İLk

Türkiye Büyük Millet Meclis: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724

KORKULUK

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724 OÖO—ğ——şRyşy———llllllllllşllıa ŞI pp, Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1313724

HU TURAN KUMA MANN eek yi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1813724

1 KINANIN gere

İİ RL Lİ a.

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474744 zayii, Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1813724 Mühendislik Fakültesi Dekanlığı

Sayı :E-67509685-610-474744 27.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgili yazı gereği, Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesinin Madde 6 ile belirtilen sorunun cevabı Fakültemizden talep edilmiştir. Engelli bireylerin erişilebilirlik, evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri ve dijital erişim konularında yürütülen çalışmalarımız hakkındaki faaliyetlerimize ait cevaplarımız yazımız ekindeki belge ile sunulmuştur.

Doç. Dr. Kadir VARDAR

Dekan a.

Dekan Yardımcısı

RE GERE a a aa a aaa Gİ Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724

Soru Önergesi Madde6: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin Mimarlık, Mühendislik, Güzel Sanatlar ve ilgili fakülteleri tarafindan 2020-2026 döneminde erişilebilirlik, evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri ve dijital erişim konularında yürütülen çalışmalar var mıdır?

Fakültemizde kurulduğu günden beri engelli öğrenciler için erişilebilirlik imkanları gözetilerek önlem ve uyarlamalar yapmaktadır. Mekanda erişebilirlik alanında YÖK başkanı tarafından Turuncu Bayrak belgesi verilmiştir. Farklı zamanlarda çeşitli engelli öğrencilerimiz kurumuzda eğitim almış ve durumlarına özel destek ve çözümler geliştirilmiştir. İlgili dönemde ve mevcut durumda fakültemizin iç mekan fiziki yönlendirme sistemlerinin yapısı aşağıda sunulmuştur. Ayrıca, çeşitli bölümlerde bulunan engelli öğrenciler için gerçekleştirilen özel uygulamalar ve öğrenci ile iletişim için dijital erişim araçlarının kullanımına dönük faaliyetler verilmiştir.

Mühendislik Fakültemizde Dezavantajlı Bireylerin erişebilirliği için yapılan fiziki Mekan ve Eğitim Öğretim Uyarlamaları

Fakültemiz engelli öğrencilerin ihtiyaç duyabileceği her alana her noktadan ulaşabileceği fiziki donanım ve işaretleyiciler gibi tedbirler alınarak düzenlemeler yapılmıştır. Bunun yanında fakültenin krokisi öğrencilerin faydalanabilmesi için Braille alfabesi kullanarak oluşturulmuş metinler içermektedir. Bina içerisindeki fiziki uygulama örnekleri aşağıdaki örnekler ile sunulmuştur.

YÖK Başkam; 7.35)

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Tütkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığı

Tarih:

Sayı E-120.07.03-1818724 mmm vve a na

MAŞ Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724 yi nazan Tül

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724

PLANLARI

YE GRU 1.KISUM TADİLAT ZEMİN KAT

0 TENİ Ka,

ÖRNEK HAZIRLAMA LAB, yi meki? Lİ

Deli

BAYAN WC

SAY WC EAĞULU WE

& TEN eri P enstuloroamu İV Der e vaz UYARICI YOZEY VAY LR DUR âNkvge.

KİEL Aaa "NX ŞİMDİ BURADASINIZ —— ver

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı: E-120.07.03-1818724

Hi TURAN KUNENA LI

Sayı E-120.07.03-1318724

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarih: 17/03/2026 11:40

Başkanlığı see gd, Zis

AKÜLTESİ tMKASİRI : ye ema

Üreme ei şe sn

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.0703-1818724 Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724 Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724

Fakültemiz Endüstri ve Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümlerinde 9680 engel oranı ile tekerlekli sandalye ile eğitime katılan 2 adet öğrencimiz bulunmaktadır. Bunun yanında Bilgisayar Mühendisliği bölümünde görme engelli yabancı uyruklu bir öğrencimiz vardır. Tekerlekli sandalye ile derse ve sınavlara katılan öğrenciler için alt katta bulunan salonlar kullanılmaktadır. Endüstri ve Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünün tüm dersleri mevcut fiziki konumları nedeni ile zaten alt kat salonlardadır. Bilgisayar mühendisliğinde bulunan görme engelli öğrencimiz için yapılan uygulama, dijitalleştirme faaliyetleri ve kanıtları aşağıda sunulmuştur.

Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde eğitim alan Görme Engelli Öğrencimiz için Yapılan Erişilebilirlik Uygulamaları Raporu

Birim: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi — Mühendislik Fakültesi — Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konu: Dezavantajlı öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerine tam katılımı kapsamında yürütülen iyi uygulama örnekleri

1. Giriş

Bölümümüzde kayıtlı görme engelli öğrencimizin eğitim-öğretim faaliyetlerine tam ve etkin katılımını sağlamak amacıyla, 2025-2026 "Akademik Yılı güz döneminden itibaren çeşitli uyarlamalar, fiziki düzenlemeler ve destekleyici uygulamalar hayata geçirilmiştir. Bu raporda söz konusu uygulamalar, süreç adımları ve kanıtlayıcı belgeler sunulmaktadır.

2. Eğitim-Öğretim Süreçlerine Yönelik Yapılan Uyarlamalar 2.1. Öğrencinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi

"e o Öğrenci ile ilk görüşme WhatsApp üzerinden gerçekleştirilmiş olup sınav süreçleri, ders materyallerine erişim ve destek gereksinimleri hakkında bilgi alınmıştır. Öğrenciye özel danışman olarak Bölüm Başkan Yardımcısı atanmıştır.

" Öğrencinin talep ve ihtiyaçlarını içeren WhatsApp yazışma ve ses kaydı kayıtları kanıt olarak sunulmaktadır.

Belge 3 : Sınav salonu fotoğrafları

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

Belge 4 : Öğrenciye Özel Gözetmen Görevlendirme Tablosu (Sarı ile işaretliler)

09:30 Papara Deri m BAaıdaN | cameaa | varan |, Gan | cazın) | caza s o 110 Mitrortar va DAZI 6) G106(25) CAZ | 6204128; < Gk ed a 0 Salo t1$ z İ uv Tek Seç. V ve id Gey pd) z DAŞ) "| Gezip | Date a 0 180) <M C106 (28 ca) | 0285 a a pm DARE caka) | etsy ? TEM TEM EM a0 Says Adi "iğ 0421467) G2044265 İG102425) TEN G0) 3 0 19 77 C-101 (a5) | Getaapğ; | Geta | Geta etin İ" ns C-205(8) " , Ba, e Sem 9 1400 İveiTatıraYörüm Seni) o 25 cam | mes | Daztıs ca) | cazın | vazıs 9 9 1s Tek, Beğ. Ma ra Nİ ri sap | SERA | eanamaş | aeaçesi a a va Mükrcizlemer m DA 2483) | Dazadta, | Cz0işa) | oazasş C-108ç28) | Geznaçzm | caza " ' pe Lojik Tanırım m 242) Ga420) | Daztiaş 6 a a an AM12458) İç. , İN İc rk Tadını N EN Pzr w 5 cay | csastaş | cam ri cr011a0) İatezçimino 8 3 S£ e Siryaller ve Sxirler EZ) cama) | czssraş | öa2tem | Game, cAzaça) | erosom | Dara " , bi 7 basan | uzay e 15:00 049 EO ssl ya Tek Boz. VE eyi sem | sas, GEDEN lAs08 219) END 0 a N Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 475074 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724

HU LUNAR AA A Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanlığı

Sayı O: E-11547524-610-475074 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

REKTÖR YARDIMCISI PROF. DR. İSMAİL YALÇIN

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazı.

İlgi'de kayıtlı yazınız ekinde Uşak Milletvekili Op.Dr. Ali KARAOBA tarafında 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesinde "Güzel Sanatlar ve ilgili fakülteleri tarafından 2020-2026 döneminde erişilebilirlik, evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri ve dijital erişim konularında yürütülen çalışmalar var mıdır?" sorusuna cevaben;

İ-Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinin web sitesinde etkinlikler sekmesinden o ulaşılabilen erişilebilir müze /sergi tasarımı kapsamında sanal sergi galerisi (https://sergi.dpu.edu.tr// mevcut olup izleyiciler buradan sanal galeride açılan sergilere erişim sağlayabilirler.

2- Ayrıca yine aynı Fakülte tarafından hazırlanan ve https://yakupoglu.dpu.edu.tr/ erişim adresinden ulaşılabilen Kütahyalı merhum ressam Ahmet Yakupoğlu'nun eserlerinden oluşan erişilebilir bir sanal galeri mevcuttur.

3. Fakülte bünyesinde engelli bireylere yönelik erişim faaliyetleri planlamaya alınmış olup, görme engelliler için sarı yönlendirme çizgileri fakülte binası içerisinde yenilenmiştir. Ayrıca Fakülte öğretim üyelerinin kapısındaki isimlik ve bilgilendirmeler için Braille alfabesine yönelik çalışmalar başlatılmıştır.

4. Tüm kullanıcılara yönelik olarak da Fakülte binasına ait yönlendirme tasarımları planlamaya alınmış, tasarlanmış ve gerekli yerlere uygulanma aşamasındadır.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. Levent MERCİN

Dekan V.

" E? Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 475076 yüsüye Büyük Ml Mez Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724 Mimarlık Fakültesi Dekanlığı

Sayı :E-38856972-610-475076 27.02.2026

Konu :Soru Önergeleri-7/40139 (Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yalçın)

İlgide kayıtlı yazınız ile bildirilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere; Fakültemiz tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları ile evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri ve dijital erişim konularına ilişkin rapor hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Prof. Dr. Gürsel YANIK

Dekan Ek:Rapor ( 6 sayfa )

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

4-Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin ilgili fakülte ve bölümleri tarafından 2020-2026 döneminde engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım alanlarında yürütülen akademik çalışmalar ve saha uygulamaları var mıdır?

Fakültemiz 2012 yılında resmi olarak kurulmuş olup İç Mimarlık Bölümü 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenci kabulüne başlamıştır. Endüstriyel Tasarım Bölümü bünyesinde geliştirilmiş olan Teknoloji ve İnovasyon Yüksek Lisans Programı 2022-2023 yılından itibaren aktif olarak yürütülmektedir. Bunun yanı sıra Şehir ve Bölge Planlama, Mimarlık ve Endüstriyel Tasarım bölümleri kurulmuş olup henüz lisans öğrencisi bulunmamaktadır. 2025- 2026 eğitim ve öğretim dönemine ilişkin olarak toplam 666 İç Mimarlık Bölümü öğrencisi ile 20 Teknoloji ve İnovasyon Yüksek Lisans Programı öğrencisi bulunmaktadır.

İç Mimarlık Bölümü — Program ve Dersleri:

Mimarlık Fakültesi disiplinleri ve şu an lisans öğrencisi bulunan İç Mimarlık Eğitimi, yalnızca estetik ve mekânsal kurgu üretmeye odaklanan bir disiplin değildir; aksine, insan odaklı tasarım yaklaşımı gereği toplumsal sorumluluk taşıyan çok katmanlı bir alandır. Disiplinin doğası gereği, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım, sosyal katılım ve evrensel tasarım gibi konular iç mimarlık müfredatının ayrılmaz bileşenleri olmak durumundadır. Bu yaklaşımın hem etik hem de mesleki bir gereklilik olarak öne çıkmakta olduğu değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda İç Mimarlık Program Yeterlilikleri şu şekilde tanımlanmıştır (İç Mimarlık Bölümü Program

Yeterlilikleri): l. Mekân tasarımının ilk aşamasından son aşamasına kadar mekân organizasyonu üzerine çalışan ekip içerisinde estetik ve rasyonalitenin sağlanması için görev yapar.

Yeniden işlevlendirilecek yapılar için gereken çözüm ve düzenlemeleri yapar.

Mobilya, Aydınlatma elemanı gibi tefriş elemanları ve Radyatör, Armatür gibi donatı elemanlarının tasarım ve üretimini gerçekleştirebilir.

Mekânın hacimlere bölünmesi ve ince yapının detaylarında tasarımcı olarak görev alır.

Malzeme seçimini yapar ve malzeme geliştirir.

Organizasyonundan sorumlu olduğu mekânın çevresinin düzenlenmesinde yer alır.

Röleve-Restorasyon hizmetlerinde yer alarak; kültürel ve milli değerleri gözetir, yasaların ve temel ilkelerin korunmasına yardımcı olur.

Farklı mekân gereksinimlerine fonksiyonel, estetik ve gerektiğinde ekonomik çözümler sunar.

9. Mekan çözümlerinde ekolojik değerleri gözeterek dünyaya, milli değerleri gözeterek toplumsal yapıya katkıda bulunur.

10. Yapay zekâ, yeni medya, animasyon, mesleki çizim programları gibi teknoloji tabanlı uygulamaları etkin kullanır.

11. Edindiği bilgileri farklı disiplin alanlarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlayabilme ve yeni bilgiler oluşturabilme

12. Güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, nicel ve nitel veriler ile destekleyerek, alanındaki ve alan dışındaki gruplara yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli biçimde aktarabilme

13. Ekip çalışması ve iletişim becerisi geliştirebilme

14. Disiplinler arası etkileşimi kavrayabilme app

İç mimarlık disiplini, farklı yaş gruplarına, bedensel özelliklere, kültürel bağlamlara, sosyoekonomik koşullara ve fiziksel yeterlilik düzeylerine sahip bireyler için kapsayıcı mekânsal çözümler üretmeyi amaçlayan çok katmanlı bir tasarım alanıdır. Erişilebilirlik kavramı bu bağlamda yalnızca engelli bireyler için yapılan teknik düzenlemelerle sınırlı bir yaklaşım olarak ele alınamaz; aksine, tüm kullanıcıların mekânı bağımsız, güvenli, onurlu ve eşit biçimde HEMEN 11111111 Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Say E-120.0703-1813724 deneyimleyebilmesini mümkün kılan bütüncül bir tasarım anlayışını ifade eder. Sosyal eşitlik perspektifi, mekânın yalnızca fiziksel bir çevre değil, aynı zamanda toplumsal katılımın ve kamusal yaşama dâhil olmanın temel araçlarından biri olduğunu kabul eder. Korku ve Mekân, Animasyon ve İç Mekân, Sinema ve Mekân, Mimari Fotoğraf, Fantastik Kurgu ve Kurgusal Mekân, Kurgusal Mekânlarda Karakter Mekân İlişkisi, Bilim Kurgu ve Kurgusal Mekân, Modern Mimarlık Tarihi ve Kuramı, Tasarım, Kültür, Mekân: Çağdaş Müze Yapıları, Araştırma Yöntemleri gibi seçmeli derslerle öğrenciler genel kültürünün yükseltilmesi ve sosyal eşitliğin sağlanması hedeflenmektedir (Ders Bilgi Paketi).

Dolayısıyla erişilebilirlik, mimari engellerin ortadan kaldırılmasının ötesinde, bireylerin mekânsal deneyim aracılığıyla toplumsal hayata katılım hakkının güvence altına alınması anlamına gelir. Bu tasarım yaklaşımı tarihsel olarak bariyerlerin azaltılmasına odaklanmış olsa da güncel kuramsal çerçeveler, evrensel tasarım ve kapsayıcı tasarım ilkeleri doğrultusunda farklılıkları normun bir parçası olarak kabul eden bir paradigma önermektedir. Bu yaklaşım; çocuklar, yaşlılar, geçici yaralanma yaşayan bireyler, nöroçeşitliliğe sahip kullanıcılar ve farklı kültürel pratiklere sahip topluluklar gibi geniş bir kullanıcı yelpazesini tasarım sürecinin merkezine yerleştirir. Böylelikle erişilebilirlik, fiziksel dolaşımın sağlanması kadar algısal erişilebilirliği, bilişsel anlaşılabilirliği ve duyusal konforu da kapsayan çok boyutlu bir çerçevede değerlendirilir. Sosyal Değişim için Tasarım, Homo Ludens Perspektifinden Mekân ve Katılım, İnsan ve Mekân, Mekânsal Algı ve Davranış gibi seçmeli dersler aracılığıyla bu bilinç oluşturulmaya çalışılmaktadır (Ders Bilgi Paketi).

Bu nedenle iç mimarlık eğitiminde fiziksel erişilebilirlik standartları, ergonomi ve antropometri bilgileri yalnızca ölçü ve teknik veri aktarımı olarak değil, etik ve toplumsal sorumluluk boyutuyla birlikte ele almaktadır. Antropometrik veriler, farklı beden tiplerinin ve hareket kabiliyetlerinin mekânsal gereksinimlerini anlamaya imkân tanırken; ergonomi, kullanıcı ile donatı ve mekân arasındaki ilişkiyi güvenlik, konfor ve verimlilik ekseninde optimize etmeyi - hedefler. Kullanıcı deneyimi odaklı tasarım yaklaşımları ise mekânın yalnızca fiziksel işlevselliğini değil, psikolojik ve duygusal etkilerini de analiz ederek, aidiyet ve kapsanma duygusunu güçlendiren çözümler üretmeyi amaçlar. Tasarım Stüdyosu (İ-VD), İç Mekân Tasarımına Giriş 1-2, Tasarım Prensipleri ve Mekân gibi zorunlu derslerde bu hususların tamamı detaylı olarak incelenmektedir (Ders Bilgi Paketi).

İş Sağlığı ve Güvenliği dersi, YÖK tarafından teknik bölümlere önerilmiş bir derstir. İki dönem verilen ders aracılığıyla öğrenci geleceğin mimar adayı olarak kendini, ekibini ve kullanıcılarını koruyacak tedbirleri almayı öğrenmektedir (Ders Bilgi Paketi).

Bireylerin doğa dostu, çevre duyarlılığı ve farkındalığı olan meslek profesyonelleri olarak yetişebilmeleri ve topluma bu bilinçle katkı sunabilmeleri için Biyomimetik Mobilya Tasarımı, Ekolojik Tasarım ve Günlük Yaşam, Fraktal Kozmos: Doğadaki Geometrik Düzenin Tasarımdaki İzleri, Doğadan İlham Alan Tasarımlar, Biyomimikri ve Mekân Tasarımı gibi seçmeli dersler mevcuttur (Ders Bilgi Paketi).

Doktora Tezleri

İç Mimarlık Bölümü'nden Ar. Gör. Dr. Kübra KAYADURAN MAHİR tasarım disiplininin sosyal sorumluluk boyutunu ele alarak, sosyal sorumluluk odaklı tasarım yaklaşımlarının İç Mimarlık eğitiminde nasıl ele alınabileceği sorusuna odaklanan "İç Mimarlık Eğitiminde Sosyal Sorumlu Tasarım: Müfredat İçin Öneriler" başlıklı doktora tezini 2025 yılında tamamlamıştır (Doktora Tezi).

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Akademik Bildiriler:

Bilimsel bilginin yaygınlaşması, bilimsel kalitenin arttırılması, disiplinlerarası iş birliği ve toplumsal çözüm üretimine katkı sunulması, ulusal ve uluslararası tanınırlığın güçlendirilmesi, eleştirel düşünce ve akademik kültürün gelişimi gibi amaçlarla sempozyum, kongre gibi akademik etkinliklerde sunum ve bildiri faaliyetleri gösterilmektedir: e Konya Teknik Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi ev sahipliğinde 21-22 Kasım 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen Evrensel Tasarımda Çocuk, Kent, Mekân konulu 6. Ulusal Engelleştirilenler Sempozyumu'na İç Mimarlık Bölümü'nden Ar. Gör. Dr. Kübra KAYADURAN MAHİR, "Çocuk Katılımı ve Mekân Tasarımı: Ders Modeli Önerisi" başlıklı bildiri ile katılım sağlamıştır (UKEM2025 Instagram Paylaşımı).

"e EDUCONGRESS 2022 (INTERNATİONAL EDUCATIOON CONGRESS) kapsamında Dr. Öğretim Üyesi Ahsen ÖZTÜRK tarafından engelli öğrencileri ve evrensel öğrenme tasarımını konu alan "Empowering Students with Disabilities for Inclusive STEM Education: Supporting the Universal Design for Learning with the Design Thinking Approach" bildirisi yayınlanmıştır (EDUCONGRESS 2022).

Diğer uygulamalar (teknik geziler, çalıştaylar, yarışmalar, festival ve seminer gibi etkinlikler):

İç Mimarlık disiplinin doğası gereği, erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım, sosyal katılım, evrensel tasarım konuları öğrencilerine yönelik gerçekleştirilen teknik geziler, çalıştaylar, yarışmalar, festival ve seminer gibi etkinliklerin de kapsamında yer alabilmektedir. Bu doğrultuda engelli bireylerin eğitimi ve mekânsal deneyimleri konusunda farkındalık geliştirerek erişilebilirlik ve kapsayıcı tasarım anlayışının güçlenmesine katkı sağlar. Bu tür organizasyonlar, öğrencilerin evrensel tasarım ilkelerini uygulamalı olarak deneyimlemelerine ve sosyal katılımı destekleyen, herkes için erişilebilir mekânlar üretmelerine zemin hazırlar. Aynı zamanda disiplinlerarası etkileşim ve toplumsal duyarlılık bilinci kazandırarak daha adil ve kapsayıcı bir tasarım kültürünün oluşmasına katkıda bulunur. Bu bağlamda aşağıdaki örnekler sunulmaktadır:

" 2025 yılında Engelsiz Öğrenci Birimi ile İç Mimarlık Bölümü iş birliğinde Engelsiz Hobi Atölyesi'nde Rüya ve Kâbus Temalı Seramik Atölyesi düzenlenmiştir (Rüya ve Kâbus Temalı Seramik Atölyesi).

"e 2024 yılında Fakültemiz ve Engelsiz Öğrenci Birimi iş birliğinde öğrencilerimize yönelik Hobi Etkinliği gerçekleştirilmiştir (Hobi Etkinliği). e Yabancı ve Türk öğrencilerin dil kabiliyetlerini geliştirmek, diksiyonlarını ilerletmek ve çeşitli dillerde temel mesleki terimleri öğrenmeleri için 2024-2025 Güz Dönemi süresince Konuşma Kulübü Etkinliği gerçekleştirilmiştir. e Tüketim çılgınlığını azaltmak ve israfı önlemek amacıyla fazla eşyaların paylaşıldığı "Sosyal Mağaza" etkinliği 2018-2020 arasında her yıl ve sonrasında aralıklarla düzenlenmiştir.

• Kütahya İlinde gerçekleştirilen tasarım ve mimarlık odaklı inovatif aktivitelerin yetersizliği nedeniyle, gerekli fuar/tören/sergi gibi yerlere ziyaretler gerçekleştirmeyi ve üniversitemizde bu minvalde etkinlikler gerçekleştirerek kentin kültür algısını yükseltmeyi hedefleyen Tasarım ve İnovasyon Topluluğu 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı başında kurulmuş faaliyetlerini sürdürmektedir (Tasarım ve İnovasyon Topluluğu). o 12-23 Mayıs 2025 tarihlerinde İç Mimarlık Bölümü ve fakültemiz Tasarım ve İnovasyon Topluluğu tarafından Gençlik ve Tasarım Festivali düzenlenmiş, festival kapsamında atölye çalışmaları gerçekleştirilmiş, sergiler düzenlenmiş, yarışmalar yapılmış, yurt içinden ve yurt dışından çok sayıda akademisyen ve İLİ İLİ a Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı. E-120.07.03-1818724 meslek profesyonelleri online ve yüzyüze sunumlar gerçekleştirmiştir (Gençlik ve Tasarım Festivali). 12-23 Mayıs 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen "Gençlik ve Tasarım Festivali" kapsamında "Ekoloji Atölyesi: Kompost ve Tasarım" etkinliği (22.05.2025 tarihinde gerçekleşmiştir. ( 12.05.2025-13.05.2025 tarihlerinde Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Mimarlık Fakültesinde, Tasarım ve İnovasyon Topluluğu tarafından "Mimaride Malzeme Günleri" adlı etkinlik gerçekleştirilmiştir (Mimaride Malzeme Günleri). o 1, Mimarlık Festivali bünyesinde piyasa çalışanlarını, öğrencileri ve akademisyenleri bir arada buluşturacak etkinlikler yapmak amacıyla 7-10 Ekim 2024 tarihlerinde Kütahya Mimarlar Odası İş Birliği ile 1. Kütahya Mimarlık Festivali düzenlenmiştir (1. Mimarlık Festivali).

Öğrencileri meslek hayatlarına hazırlamak ve kariyerlerinin gelişmesine destek olmak amacıyla Fakültemizce düzenlenen çeşitli mentorluk edici etkinlikler, seminer ve festivaller bulunmakta ve Mimarlık Fakültesi Web Sayfasında paylaşılmaktadır: Ar-ge, Tasarım Süreçleri ve Yönetişim Becerileri Konulu Söyleşi, İç Mimarlık Öğrencilerine AR-GE ve Tasarım Merkezlerinde İç Mimar İstihdamı İçin Gereklilikler Semineri, Erasmust Eylemleri ve Proje Çeşitleri Eğitimi, Mesleki bilginin gerçek hayatla bütünleşmesi, toplumun daha sağlıklı, güvenli ve konforlu mekânlarda yaşamasına katkıda bulunulması, kültürel mirasın korunmasına katkı sunulması, üniversite-sektör-toplum iş birliğinin güçlenmesi, sürdürülebilirlik ve toplumsal sorumluluk bilincinin güçlendirilmesi gibi amaçlarla öğrenciler için teknik geziler, çalıştaylar ve atölyeler düzenlenmektedir. Ayrıca bu teknik geziler, mesleki öğrenme amaçlı etkinlikler olmasının yanı sıra ilgili dersi alan tüm öğrenciler için erişilebilir biçimde planlanmakta (fiziksel erişim, ulaşım, ekonomik erişim) olup bu bağlamda sosyal katılım da sağlanmaktadır. Bu kapsamda örneğin Uygulama Stüdyosu dersinde, dersin doğası gereği, teorik bilginin sahada karşılığının görülmesi büyük önem taşıdığı için, öğrencilerin uygulama süreçlerini görerek öğrenmeleri amacıyla Şehir Hastanesi şantiyesine teknik gezi düzenlenmiştir. Diğer etkinliklere ilişkin Mimarlık Fakültesi ile Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Web Sayfalarında paylaşımlar bulunmaktadır (Mimarlık Fakültesi Web Sayfası), (Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Web Sayfası). Ayrıca diğer teknik gezi ve çalıştay örnekleri de şunlardır: (Datça Çalıştay-Teknik Gezi), (Datça-Assos teknik gezi-çalıştay).

Öğrencilerimizin çeşitli ulusal ve uluslararası yarışmalara, sanatsal ve bilimsel etkinliklere, spor müsabakalarına katılımları teşvik edilmiş tüm bu aktiviteler için gereken destek kendilerine verilmiştir (izin, gri pasaport, mentörlük, atölye kullanım imkânı, akademisyenlerin desteği ve mentorluğu gibi) (Mimarlık Fakültesi Web Sayfası). Böylece yaratıcılık, üretkenlik, işbirliği ve sosyal sorumluluk bilincinin güçlendirilerek toplumun genel niteliğini yükseltilmesine katkı sunulmaktadır. Bununla birlikte, iç mimarlık öğrencilerinin kapsayıcı ve erişilebilir tasarım yaklaşımlarını daha geniş kitlelerle paylaşmalarına ve bu alandaki farkındalığı artırmalarına olanak tanır. Aynı zamanda engelli bireylerin mekânsal ihtiyaçlarını gözeten projelerin görünürlük kazanmasını sağlayarak toplumsal duyarlılığı ve sosyal katılımı desteklenmektedir. o Modoko ve Schnitzer gibi tasarım yarışmaları üniversitemiz öğrencilerine özel olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla başarılı olan öğrencilerimiz belirlenen para ödüllerinin de sahibi olarak eğitim hayatlarına hem başarı hem de maddi destek ekleme olanağı bulmuşlardır.

" Fakültemizin Endüstriyel Tasarım ve İç Mimarlık Bölümleri ile Schnitzer firmasının ortak organizasyonu olan ahşap mobilya ayağı Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1313724 konulu Schnitzer Tasarım Yarışması için Üniversitemizde ödül töreni düzenlenmiştir (Schnitzer Tasarım Yarışması).

" Modokove DPÜ Mimarlık Fakültesi Mobilya Tasarım Yarışması ve öncesinde teknik gezi gerçekleştirilmiştir. Konuya ilişkin afiş aşağıda yer almaktadır (Modoko Yarışması). o 7. Uluslararası Değişik Doğal Taş Tasarım Yarışması kapsamında, İç Mimarlık Bölümü öğrencilerimizden oluşan ekip doğal taşı merkeze alan yaratıcı bir tasarım geliştirmiş, geliştirilen tasarım, 30. MARBLE İzmir Uluslararası Doğaltaş ve Teknolojileri Fuar/ 2025'in açılış gününde sergilenmeye değer bulunan finalist projeler arasında yer almış, jüri değerlendirmesi sonucunda ekip, "Firma Özel Ödülü"ne layık görülmüştür

(Marble İzmir Fuarı'ndan Firma Özel Ödülü). o 15. Ulusal Mobilya Tasarım Yarışması kapsamında, İç Mimarlık Bölümü öğrencilerimizden oluşan ekip İhracatçı Birliği Büyük Ödülü'nü almıştır (İhracatçı Birliği Büyük Ödülü).

© 14.Ulusal Mobilya Tasarım Yarışması'nda İç Mimarlık Bölümü öğrencilerinden iki ödül alınmıştır (14. Ulusa! Tasarım Yarışması Ödülleri). e Ayrıca dezavantajlı öğrencilerin bulunması durumunda akademik, sosyal veya psikolojik destekler, idari ve akademik personel tarafından sağlanmaktadır.

Katılımcılığı içeren Bilimsel Araştırma Projeleri: o Fakültemiz Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğretim üyelerinin de yer aldığı "Katılımlı ve Kapsayıcı Yerel Yönetim Projesi" kapsamında Safranbolu Belediyesi ve Sürdürülebilir Kentsel ve Kırsal Kalkınma Platformu (SUDA) iş birliği ile "Diyalog Çalıştayı" ve "Sürdürülebilir ve Yenilikçi Kent Safranbolu Konferansı" 19- 20 Ocak 2024 tarihinde Safranbolu'da gerçekleşmiştir (Sürdürülebilir ve Yenilikçi Kent Safranbolu Konferansı). o Kütahya Dumlupınar Üniversitesi tarafından desteklenen 2023-30 Proje Numaralı "Ritüel ve Rutinlerden Rota ve Ritimlere - Sürdürülebilir Miras Markalaşması Yolunda Çok Katmanlı ve Çok Yönlü Bir Tarihi Kırsal Peyzajı, Toplumda ve Mekânda Keşfetmek ve Tasarlamak: Ayazini (Afyonkarahisar)" projesi gerçekleştirilmiştir (Ritüel ve Rutinlerden Rota ve Ritimlere Projesi). Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724

6-Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin Mimarlık, Mühendislik, Güzel Sanatlar ve ilgili fakülteleri tarafından 2020-2026 döneminde erişilebilirlik, evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri ve dijital erişim konularında yürütülen çalışmalar var mıdır?

Fiziki Mekân Düzenlemeleri (erişilebilirlik, evrensel tasarım, yönlendirme sistemleri):

" Fakültemize ait bağımsız bir blok veya bina bulunmamakla birlikte toplamda 23 ofis, 5 atölye, 2 sınıf, 1 bilgisayar laboratuvarı ve 1 amfi ile hizmet verilmektedir. Fakültemiz bünyesinde şu ana kadar engelli öğrencimiz bulunmamış ve şu an da bulunmamaktadır. Bu bağlamda fakültemiz bünyesindeki alanlarda fiziki mekân düzenlemeleri kapsamında rampalar, asansörler, kaymaz yüzeyler, geniş kapılar, otomatik kapı sistemleri, erişilebilir tuvaletler, merdiven duvarlarına metal tutunma kolları, bina girişi tutunma barları, bina girişlerinde fotosel kapılar, engelli otopark yerleri bulunmaktadır.

Dijital Erişim:

" Fakültemiz, mimarlık, tasarm ve planlama alanlarında toplumla etkileşimi güçlendirmeye yönelik festival, çalıştay, seminer vd. etkinlikler düzenlemektedir. Böylece hem akademik personel, hem öğrenciler hem de toplumun farklı kesimleri, sosyal ve kültürel bir ortamda bir araya gelerek etkileşim içine girmekte ve çeşitli üretimler gerçekleştirmektedir. Kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcileriyle iş birlikleri geliştirilerek toplumsal faydaya yönelik projeler yürütülmektedir. Mimarlık Fakültesi ve Şehir ve Bölge Planlama Bölümümüz web siteleri ile İç Mimarlık Bölümü ve Rektörlüğün ortak olarak kullandığı Instagram hesabı güncel tutulmaktadır: https://mimarlik.dpu.edu.tr/tr https://sehirbolge.dpu.edu.t/tr O((Mmstagram hesabı). Bununla birlikte öğrenci memnuniyetine yönelik olarak danışmanlık sistemi güçlendirilmekte, erişilebilirlik ve iletişim kanalları iyileştirilmektedir.

" Lisansüstü düzeyde yürütülen çalışmalar, fakültemizin araştırma kapasitesine önemli katkı sağlamaktadır. Teknoloji ve İnovasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans programından şu ana kadar 5 öğrenci mezun olmuştur. Bu program ile Endüstride ihtiyaç duyulan lisansüstü eğitim ihtiyacı yapay zekâ ve benzeri günümüz güncel konuları ile karşılanmaktadır. Bu sayede Üniversite sanayi işbirliği etkin bir şekilde sağlanmaktadır (Teknoloji ve İnovasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans programı).

" Kütahya İlinde gerçekleştirilen tasarım ve mimarlık odaklı inovatif aktivitelerin yetersizliği nedeniyle, gerekli fuar/tören/sergi gibi yerlere ziyaretler gerçekleştirmeyi ve üniversitemizde bu minvalde etkinlikler gerçekleştirerek kentin kültür algısını yükseltmeyi hedefleyen Tasarım ve İnovasyon Topluluğu 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı başında kurulmuş ve faaliyetlerini sürdürmektedir. Topluluğa sosyal medya üzerinden erişim sağlanabilmektedir (Tasarım ve İnovasyon Topluluğu).

"e Engelli bireylerin eğitimi, erişilebilirlik (Geştalt İlkeleri), evrensel tasarım ilkeleri, yönlendirme sistemleri (Geştalt İlkeleri) ve dijital erişim ve bununla bağlantılı UX ve UI konularını (Dijital Arayüz Tasarımı) konuları "Mimarlık ve Üretim" dersi ve "Endüstri Devrimi sonrası Sanat ve Tasarım Akımları" içerisindeki bazı haftalarda işlenmektedir (Ders Bilgi Paketi).

"* Erişilebilirlik, kapsayıcı tasarım ve sosyal katılım (co-design, participaratory design olarak-katılımcı tasarım veya ortak-tasarım yaklaşımı olarak) konularını "Tasarım Odaklı Düşünme Yaklaşımı" dersinde verilen Mobilya Tasarımı projelerinde, bir araştırma yöntemi olarak anlatılmakta ve yapılan projeye göre gerektiğinde bu doğrultuda geri bildirim verilmektedir (Ders Bilgi Paketi).

" Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 02.03.2026 - 475290 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724 Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Sayı (o: E-60532621-610-475290 02.03.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

REKTÖR YARDIMCISI PROF. DR. İSMAİL YALÇIN

İlgi'de kayıtlı yazı gereği, Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali KARAOBA tarafından verilen 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere, Birimimiz ve Zafer Kalkınma Ajansı tarafından fonlanan proje bilgileri yazımız ekinde sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Doç. Dr. Zeynep HİÇDURMAZ

Koordinatör Ek:Proje Bilgileri

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724

1. BAP Hızlı Destek Projesi Proje Başlığı Dumlupınar Üniversitesi Açık Hava Bitki Müzesi ve Tıbbi Aromatik Bitki Bahçesi Proje No 2020 - 19 Projeyi yürüten Fakülte / Bölüm / Bilim Dalı / Ana Bilim Dalı Fen-Edebiyat Fakültesi / Biyoloji Bölümü / Fen Bilimleri / Proje Türü Hızlı Destek Projesi Proje Durumu Proje tamamlandı Başlama Tarihi - Bitiş Tarihi 16-10-2020 / 16-10-2021 (Tamamlandığı Tarih: 01-02-2022) Proje Personelleri

Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Nüket Akanıl BİNGÖL, Araştırmacı Dr. Öğr. Üyesi Betül AKIN, Araştırmacı Arş. Gör. Dr. Ece Gökçe Çakır DİNDAR, Araştırmacı Öğr. Gör. İlke ALTINPULLUK

Proje Çıktısı

Bitkilere ait oluşturulacak olan bilgiler, Türkçe ve İngilizce metin halinde ve engelli öğrencilerimizin de faydalanacağı şekilde sesli Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanacaktır. Kitap içinde karekodlar okutularak bu açıklamalara erişim mümkün olabilecektir. Kitap basıma hazırlık aşamasındadır.

2. BAP Dış Kaynaklı Projeleri Destekleme Projesi (DİKAP) Asıl Kurum: Zafer Kalkınma Ajansı Proje Başlığı

Taş ve Gümüş Takıya Dönüşüyor Engeller Kalkıyor

Proje No

2020 - 28

Projeyi yürüten Fakülte / Bölüm / Bilim Dalı / Ana Bilim Dalı

Güzel Sanatlar Fakültesi / E| Sanatları Tasarımı ve Üretimi / Güzel Sanatlar / Proje Türü

Dış Kaynaklı Projeleri Destekleme Projesi

Proje Durumu

Proje tamamlandı

Başlama Tarihi - Bitiş Tarihi

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

27-10-2020 / 20-01-2023 (Tamamlandığı Tarih: 22-05-2023)

Proje Personelleri

Proje Yürütücüsü Doç. Dr. Haldun ŞEKERCİ, Araştırmacı Öğr. Gör. Muhammet Tahir İYİOĞLU, Araştırmacı Öğr. Gör. Gökhan AKCA

Proje Çıktısı

İstihdama dönük engelli bireylere kurs verilip projenin ortağı olan belediye aracılığıyla engelli istihdamı sağlanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - İ . 3 Tütkiye Büyük Millet Meclisi Tarih ve Sayı: 25.02.2026 - 474308 Beşiği

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1313724 Personel Daire Başkanlığı

Sayı (O: E-95593697-900-474308 25.02.2026

Konu : Soru Önergesi

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazınız.

İlgi'de kayıtlı yazınız incelenmiş olup, 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine ilişkin Başkanlığımızdan talep edilen bilgiler Ek'te gönderilmiştir.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Yusuf ÇETİN Genel Sekreter Ek:Tablo (1 Sayfa)

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

ENGELLİ PERSONEL SAYISI SIRA NO YILI İDARİ PERSONEL SAYISI AKADEMİK PERSONEL SAYISI 1 2020 18 2 2021 20 3 2022 22 il i 4 2023 22 ENGELLİ AKADEMİK PERSONELİMİZ 5 2024 22 BULUNMAMAKTADIR 5 2025 22 7 2026 22

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474365 eşli Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1313724

ITIL İL Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü

Sayı O: E-92354791-610-474365 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri-7/40139

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474241 sayılı yazınız.

İlgi'de kayıtlı yazıda iletmiş olduğunuz sorulardan birimimiz ile ilgili olan sorunun (14) cevabı Ek'te sunulmuş olup bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Öğr. Gör. Mustafa Çağrı DEMİR

Koordinatör Ek:Cevap Sayfası (1 Sayfa) Bu belge, güvenli ciektronik imza ile imzalanmıştır.

Web:http:/www.dpu.edu.tr

No: 0274 4 38) İğ

" Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Dijital Dönüşüm Ofisi Koordinatörlüğü tarafından yürütülen Ana Sayfa Erişilebilirlik Çalışması kapsamında, üniversite ana sayfasının WCAG 2.1 standartlarına uyumlu hâle getirilmesi için kapsamlı teknik iyileştirmeler gerçekleştirilmektedir. Çalışmanın temel amacı, ekran okuyucu ve yardımcı teknoloji kullanan bireylerin site içeriğine sorunsuz ve anlamlı bir şekilde erişebilmesini sağlamaktır.

Bu doğrultuda, ilk aşamada sayfa dilinin hem arama motorları hem de ekran okuyucular tarafından doğru algılanması için dinamik dil özniteliği (lang) yapılandırılmıştır. Görsel içeriklerin tamamına açıklayıcı alternatif metinler (alt text) eklenmiş; logo ve slider gibi isimsiz bağlantılar ise "Aria-label" tanımlamalarıyla erişilebilir hâle getirilmiştir. İnternet sayfasındaki tanıtım videosuna altyazı desteği (WebVTT) eklenerek işitme engelli kullanıcılar için de kapsayıcılık sağlanmıştır. Navigasyon menüsü; klavye odağı, odak görünürlüğü ve ok tuşlarıyla kontrol edilebilme özellikleriyle tamamen kullanıcı dostu bir yapıya kavuşturulmuştur. Az gören kullanıcılar için mobil cihazlardaki yakınlaştırma kısıtlamaları kaldırılarak sayfa içeriğinin ölçeklendirilebilirliği artırılmıştır. Ayrıca, SEO çalışmaları kapsamında robots.txt ve dinamik sitemap yapılandırmaları tamamlanarak sitenin dijital görünürlüğü güçlendirilmiştir.

Kurumsal İletişim Koordinatörlüğünün paydaş olarak kullanıcı deneyimini test edeceği bu proje ile üniversitemizin dijital platformlarının evrensel erişilebilirlik ilkeleri doğrultusunda herkes için eşit ve saygın bir kullanıcı deneyimi sunması hedeflenmektedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tarih ve Sayı: 27.02.2026 - 474868 eyi o, şii aşkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724

İl LA AAA AA Lİ Dijital Dönüşüm ve Yazılım Ofisi Koordinatörlüğü

Sayı O: E-51309473-610-474868 27.02.2026

Konu : Soru Önergeleri- 7/40139 (Rektör Yardımcılığı-3)

İlgi O: 25.02.2026 tarihli ve E-36844094-610-474261 sayılı yazınız.

İlgi'de kayıtlı yazınız gereğince 7/40139 esas numaralı yazılı soru önergesine cevap verilmek üzere, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Üniversitemizden istenen bilgilerden Koordinatörlüğümüz tarafından (14) numaralı sorunun cevabına ilişkin yazımız ekinde gönderilen teknik rapora ilaveten gerekli açıklamalar aşağıda belirtilmektedir.

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi ana sayfasında erişilebilirliğin geliştirilmesi çalışması Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 460774 numarasıyla kayıtlı yazısına istinaden planlanmış ve şubat ayı içerisinde ilk iş paketi tamamlanmış ve sonuç olarak erişilebilirlik skoru artırılmıştır. Yapılan erişilebilirlik iyileştirmeleri ve gerçekleştirilen teknik analizler sonucunda kurum ana sayfasının, WCAG 2.2 rehberi doğrultusunda erişilebilirlik gereksinimlerinin büyük ölçüde karşılandığı ve A4 uygunluk seviyesine yüksek derecede uyum sağladığı değerlendirilmiştir. Erişilebilirlik, süreklilik gerektiren bir süreç olduğundan site üzerinde düzenli test ve iyileştirme çalışmalarının devam ettirilmesi gerekmektedir.

Bu iş paketiyle yapılanlar;

Görme Engelli Kullanıcılar Açısından Değerlendirme

"Web sitesinin erişilebilirliğini artırmaya yönelik gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında görme engelli kullanıcıların içeriklere ekran okuyucu teknolojileri aracılığıyla erişebilmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda sayfa içerisinde yer alan görsellere alternatif metinler eklenmiş, daha önce erişilebilir adı bulunmayan logo ve çeşitli bağlantı öğeleri aria-label tanımlamaları ile anlamlandırılmıştır. Sayfa dilinin dinamik olarak güncellenmesi sağlanarak ekran okuyucuların içerikleri doğru telaffuz kurallarıyla okuması mümkün hale getirilmiştir. Ana navigasyon yapısı klavye kullanımına uygun hale getirilmiş, kullanıcıların yalnızca klavye aracılığıyla menüler arasında gezinebilmeleri sağlanmıştır. Odak göstergesinin görünürlüğü artırılarak kullanıcının sayfa üzerindeki konumunu takip etmesi kolaylaştırılmıştır. Ayrıca mobil cihazlarda büyütme işlemini engelleyen kısıtlamalar kaldırılarak düşük görme yetisine sahip kullanıcıların içerikleri ölçeklendirebilmesi sağlanmıştır. Slider, video ve sosyal medya bileşenlerinin erişilebilir isimlendirmelerle desteklenmesi sonucunda ekran okuyucu uyumluluğu önemli ölçüde geliştirilmiştir.

İşitme Engelli Kullanıcılar Açısından Değerlendirme İşitme engelli kullanıcıların multimedya içeriklere erişimini sağlamak amacıyla ana sayfada yer alan tanıtım videosuna altyazı desteği eklenmiştir. WebVTT formatında hazırlanan altyazılar sayesinde video

Web:http://www.dpu.edu.tr

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1818724 içerisindeki konuşmaların metinsel olarak takip edilebilmesi mümkün hale gelmiştir. VW uNnuNnaANu Nası alı erişilebilir ad tanımlanarak yardımcı teknolojilerin medya içeriğini doğru şekilde tanımlaması sağlanmıştır.

Bu düzenlemeler sonucunda sesli içeriklerin yalnızca işitsel kanala bağımlı olması engellenmiş ve işitme engelli kullanıcıların bilgiye eşit erişimi desteklenmiştir. Gelecek geliştirmeler kapsamında, yalnızca ses içeren medya içerikleri için metin transkriptlerinin sağlanması ve canlı yayın bulunması durumunda gerçek zamanlı altyazı çözümlerinin değerlendirilmesi erişilebilirlik seviyesini daha da artıracaktır.

Motor (Hareket Kısıtlılığı Olan) Kullanıcılar Açısından Değerlendirme

Motor beceri kısıtlılığı bulunan kullanıcıların siteyi fare kullanmadan da etkin biçimde kullanabilmesi amacıyla arayüz bileşenleri klavye erişimine uygun hale getirilmiştir. Kullanıcıların Tab ve ShifttTab tuşları ile sayfa öğeleri arasında ilerleyebilmesi, Enter ve yön tuşları ile menüleri kontrol edebilmesi sağlanmıştır. Menü açılma ve kapanma davranışları klavye etkileşimlerine uygun şekilde yeniden düzenlenmiştir.

Odak göstergesinin belirgin hale getirilmesi, kullanıcıların aktif öğeyi kolaylıkla takip edebilmesini sağlamış ve gezinme sürecindeki belirsizlikleri azaltmıştır. Ayrıca dokunmatik cihazlarda kullanıcı etkileşimini kolaylaştıran düzenlemeler sayesinde farklı giriş yöntemleriyle kullanım desteklenmiştir. Bu iyileştirmeler motor engelli kullanıcıların siteyi bağımsız şekilde kullanabilmesine katkı sağlamaktadır.

Bilişsel ve Öğrenme Güçlüğü Olan Kullanıcılar Açısından Değerlendirme

Bilişsel erişilebilirliği desteklemek amacıyla başlık ve etiketlerin anlamlı ve açıklayıcı olması sağlanmış, navigasyon yapısı tutarlı hale getirilmiştir. Bağlantıların amacını açık biçimde ifade eden erişilebilir o isimlendirmeler kullanılarak kullanıcıların sayfa içerisinde yönlerini kaybetmeden ilerleyebilmesi hedeflenmiştir.

Sayfa yapısının öngörülebilir olması, menü davranışlarının tutarlı çalışması ve içerik ilişkilerinin semantik olarak tanımlanması kullanıcıların bilgiyi daha kolay anlamasına yardımcı olmaktadır. Dil tanımlamasının doğru yapılması da yardımcı teknolojilerin içerikleri doğru bağlamda sunmasını sağlayarak bilişsel yükün azaltılmasına katkıda bulunmaktadır.

Sonraki iş paketlerinde;

Ana sayfamızdaki dinamik içeriklerdeki ve alt sayfalardaki erişilebilirlik iyileştirmeleri yapılması planlanmaktadır.

Çalışmalarımız ile ilgili hazırlanan teknik rapor ekte sunulmuştur. Koordinatörlüğümüzün cevaplaması beklenen soruda sosyal medya hesaplarıyla ilgili bölüm de bulunmaktadır ancak kuruma âit sosyal medya hesaplarının yönetimi koordinatörlüğümüz tarafından yapılmadığından sorunun bu kısmına cevap verilememiştir.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Öğr. Gör. Şahin SAĞLAM

Koordinatör Ek:Teknik Rapor (21 sayfa)

Web:http://www.dpu.edu.tr

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi | Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1313724

Ana Sayfa Web Erişilebilirlik İyileştirme ve Performans

Değerlendirme Teknik Raporu

Kapsam: www.dpu.edu.tr — Ana Sayfa

Değerlendirme Aracı: Google Chrome Lighthouse Referans Standart: WCAG 2.2 (AA Seviyesi) Son Test Tarihi: 26.02.2026

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724 0. Ön Bilgiler

WCAG2Z.İ (Web Content Accessibility Guidelines 2.2)

Bu çalışma, web sayfasının WCAG 2.2 AA başarı kriterlerine uyum seviyesini değerlendirmek ve yapılan teknik iyileştirmelerin etkisini ölçmek amacıyla hazırlanmıştır.

WCAG2.2, Web içeriklerinin engelli bireyler dahil tüm kullanıcılar tarafından erişilebilir olmasını sağlamak amacıyla hazırlanan en güncel uluslararası standarttır. World Wide Web

Consortium (W3C) bünyesindeki Web Accessibility Initiative (WAT) tarafından yayımlanmıştır.

WCAG 2.2"in Temel Yapısı

WCAG 2.2 dört temel ilke üzerine kuruludur. Bu ilkeler POUR prensibi olarak bilinir.

Algılanabilir: Kullanıcılar içeriği algılayabilmelidir. Örnek: Görsellere alternatif metin (alt text), yeterli renk kontrast, video için altyazı.

Çalıştırılabilir: Arayüz klavye dahil farklı yöntemlerle kullanılabilir olmalıdır. Örnek: Klavye ile gezinme, Odak (focus) görünürlüğü, zaman kısıtlamalarının kontrol edilebilir olması. Anlaşılabilir: İçerik ve arayüz öngörülebilir ve anlaşılır olmalıdır. Örnek: Dil tanımı (lang attribute), Tutarlı navigasyon, Açık ve anlamlı başlıklar.

Sağlam: İçerik yardımcı teknolojilerle uyumlu olmalıdır. Örnek: Doğru HTML semantik yapısı, ARTA kullanımının doğru uygulanması, Ekran okuyucu uyumluluğu.

WCAG 2."'deki Önemli Yenilikler

WCAG2.2,2.V'e ek olarak 9 yeni başarı kriteri getirir. Öne çıkanlar:

24.11 Focus Appearance (AA)

Odak göstergesinin minimum kalınlık ve kontrast şartlarını sağlaması gerekir.

2.4.12 Focus Not Obscured (AA)

Odaklanan öğe başka bir içerik tarafından kapatılmamalıdır (örneğin sabit header altında kalmamalı).

2.5.8 Target Size (Minimum) (AA)

Dokunmatik cihazlarda tıklanabilir alanlar minimum boyut gereksinimini karşılamalıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

URL LL TL 3.3.7 Redundant Entry (A)

Kullanıcıdan aynı bilginin tekrar tekrar girilmesi istenmemelidir.

3.3.8 Accessible Authentication (AA)

Kimlik doğrulama süreçleri bilişsel engelli kullanıcılar için erişilebilir olmalıdır.

Uyum Seviyeleri

WCAG 2.2 üç farklı uygunluk seviyesi tanımlar:

Seviye Açıklama

A Jğinel erişilebilirlik gereksinimleri yi Ri AA Orta seviye yon tribe 4 için genellikle zorunlu şeriye, AAA İleri seviye erişilebilirlik ii e RNA |

Kamu kurumları ve üniversiteler i için genellikle WCAGZ. ) AA seviyesi hedeflenir

Önemi " Engelli bireylerin dijital hizmetlere eşit erişimini sağlar. e Kamu kurumları için yasal uyum gerekliliği oluşturur.

" SEO ve teknik kaliteyi dolaylı olarak iyileştirir.

"e Kullanıcı deneyimini artırır.

Google Chrome Lighthouse

Web sayfalarının kalite analizini yapan açık kaynaklı bir denetim (audit) aracıdır. Google tarafından geliştirilmiştir ve Chrome tarayıcısının geliştirici araçları (DevTools) içinde yerleşik olarak bulunur. Lighthouse, bir web sayfasını analiz ederek aşağıdaki alanlarda puanlama ve teknik öneriler sunar:

1. Performance (Performans) o Sayfa yüklenme süresi o Largest Contentful Paint (LCP) o First Contentful Paint (FCP) o Cumulative Layout Shift (CLS)

2. Accessibility (Erişilebilirlik) o WCAG kriterlerine uyum o Altmetin (alt attribute) kontrolü o ARIA kullanımı o Kontrast oranı o Klavye erişilebilirliği

3. Best Practices (En İyi Uygulamalar) o Güvenlik kontrolleri o Modern web API kullanımı o Konsol hataları

4. SEO o robots.txt kontrolü o Sitemap erişimi o Meta etiket doğruluğu o Mobil uyumluluk

Nasıl Çalışır?

" Sayfayı otomatik olarak tarar.

" HTML, CSS ve JavaScript yapısını analiz eder.

" Performans metriklerini ölçer.

"e WCAG kurallarına göre erişilebilirlik testleri yapar. " Her kategori için puan üretir.

" Hata ve iyileştirme önerilerini listeler.

Neden Önemlidir?

" Kamu kurumları için erişilebilirlik mevzuatına uyum kontrolü sağlar.

" SEO ve teknik kaliteyi ölçülebilir hale getirir. e Performans sorunlarını erken tespit eder.

"e o Geliştirme sonrası iyileşmenin sayısal olarak kanıtlanmasını sağlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1318724

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

1. Giriş

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen ve kurumumuz Evrak Tarih ve Sayısı: 14.01.2026-460774 olan "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi Bilgilendirme Toplantısı" konulu yazıya istinaden ilgili toplantıya katılım sağlanmış ve konu hakkında bilgi edinilmiştir. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 7 nci maddesi ve 21/6/2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve bu genelgeye dayanılarak (o hazırlanan "WEB SİTELERİ VE MOBİL UYGULAMALARIN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ GENELGESİ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE" "sine istinaden gerekli erişilebilirliği geliştirme çalışmaları şubat ayı başında dpu.edu.tr ana sayfamızı içerecek şekilde başlatılmış ve yine aynı yönergeye istinaden kurum içinde bir inceleme komisyonu (Evrak Tarih ve Sayısı: 10.02.2026-469111) kurulmuş ve bir personelimiz bu komisyonda görevlendirilmiştir.

2. Lighthouse Skor Karşılaştırması (Öncesi / Sonrası)

2.1 Sayısal Değişim Tablosu

Kategori Öncesi Sonrası (25.02.2026) Değişim İyileşme "e Performans. (O Şi | e İMO, Erişilebilirlik 16/26 pi 25126 Ni 9 | 456 e > "En iyi uygulamalar ii 2/4 i ir İ 4/4 N .* 2 . : Yo100 artış SEO 7 2/6 | | | 66 | W 74200 itiş

Not: Erişilebilirlik kategorisinde 16'dan 25'e yükselme sağlanmış olup 9 puanlık artış (9056 iyileşme) gerçekleşmiştir.

3. WCAG2.1 Kapsamında Yapılan İyileştirmeler

3.1 Algılanabilirlik (Perceivable) 1.1.1 Non-text Content (A) " Tüm statik görsellere alternatif metin eklendi.

• İkon ve sosyal medya bağlantıları erişilebilir hale getirildi.

1.4.4 Resize Text (AA)

"e Zoom engellemesi kaldırıldı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

" Mobilde büyütme aktif hale getirildi.

3.2 Çalıştırılabilirlik (Operable) 2.1.1 Keyboard (A)

Menü klavye ile kullanılabilir hale getirildi.

Tab, ShifttTab, ok tuşları desteği sağlandı.

2.4.7 Focus Visible (AA)

Odak görünürlüğü güçlendirildi.

2.4.11 Focus Appearance (AA) — (WCAG 2.2 Yeni)

Focus göstergesi kontrastlı ve belirgin hale getirildi.

2.4.12 Focus Not Obscured (AA) — (WCAG 2.2 Yeni)

Odaklanan öğelerin sticky header altında kalmaması sağlandı. 2.5.8 Target Size (Minimum) (AA) — (WCAG 2.2 Yeni) " Dokunmatik cihazlarda tıklanabilir alanların minimum boyut gereksinimi sağlandı. 3.3 Anlaşılabilirlik (Understandable) 3.1.1 Language of Page (A) " o <htmllang-""> özniteliği dinamik hale getirildi (BCP-47 uyumlu). 3.3.2 Labels or Instructions (A) " Form alanları ve bağlantılar anlamlı şekilde etiketlendi. 3.4 Sağlamlık (Robust) 4.1.2 Name, Role, Value (A) " Logo, slider ve video öğelerine aria-label eklendi.

" ARTA tanımlamaları doğrulandı.

4. WCAG2.2 Yeni Kriterlerine Göre Değerlendirme

" WCAGZ2.2ile gelen yeni kriterler incelenmiştir:

Kriter Durum 2.4.11 Focus Appearance Uyumlu 2.4.12 Focus Not Obscured Uyumlu 2.5.8 Target Size Uyumlu 3.3.7 Redundant Entry Uygulanabilir değil (form tekrarı yok) 3.3.8 Accessible Authentication Ana sayfa kapsamında değil

" Ana sayfa özelinde WCAG2.2 AA seviyesine uyum sağlanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724

3. SEO ve Teknik Standartlar

Bu başlıkta yapılanlar; robots.txt düzeltildi, Dinamik XML sitemap eklendi, En iyi uygulamalar kategorisi tam puan aldı.

6. Performans Değerlendirmesi

Performans metriğinde değişim gözlenmemiştir. Bu alan erişilebilirlik kapsamı dışında olup ayrı optimizasyon gerektirir. Bunlar; Görsel optimizasyon, Lazy loading, Cache/CDN, Sunucu yanıt süresi iyileştirmesi. Gerekli çalışmalar bu alanda da yapılarak ana sayfa performansının artırılması planlanmaktadır.

7. Sonuç ve Değerlendirme

Yapılan çalışmalar neticesinde erişilebilirlik skoru ve web sayfası arama motorları bilinirliği artırılmıştır. Çalışmalar henüz tamamlanmamıştır, ancak 01-Şubat-2026 tarihindeki Google Lighthouse uygulaması erişilebilirlik skoru, geliştirme çalışmaları neticesinde 25- Şubat-2026 tarihinde yapılan test sonucunda "656 oranında artmış olarak görülmüştür. Erişilebilirlik skoru 25/26'ya yükseltilmiştir. Ana sayfa WCAG 2.2 AA seviyesine büyük ölçüde uyumludur ve Lighthouse testlerinde yüksek erişilebilirlik skoru elde edilmiştir. Ama kesin bir AA seviyesi beyanı için bir takım kullanıcı testlerinin yapılması gerekmektedir (Manuel denetim, Klavye-only test, Screen reader test, Kontrast hesaplamalarının elle doğrulanması vb), bu testler inceleme komisyonu tarafından yapıldıktan sonra komisyon raporuna göre seviye ve erişilebilirlik logosu verilip verilmeyeceği belirlenecektir. Yine yapılan çalışmalar neticesinde SEO ve en iyi uygulamalar kategorilerinde tam puan elde edilmiştir.

Ana sayfa erişilebilirlik uyumu yüksek seviyeye ulaşmış olup dinamik içerikler ve alt sayfalar için çalışmalar planlı şekilde devam etmektedir.

Mevcut durumda elde edilen skor bize şunu göstermektedir:

Büyük teknik erişilebilirlik hataları giderilmiştir.

Temel WCAG A kriterlerinin çoğu sağlanmıştır.

" AA seviyesine oldukça yakın bir yapı mevcuttur.

" Sistem büyük ölçüde erişilebilirdir.

Yapılan iyileştirmelerden sonra alınan 26 Şubat tarihli Google Lighthouse ana sayfa tarama raporu ekte verilmiştir.

Ek 1. 26-02-2026 tarihli Lighthouse eklentisi ana sayfa tarama sonuçları Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Tütkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı

Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724 a https://Www.dpu.edu.tr/

O 0/1 25/26 4/4 6/6

Performans o Erişilebilirlik En İyi SEO Uygulamalar â 9-49 50-89 90-109

Performans

TEŞHİS

Resim öğelerinin açıkça belirtilmiş width ve height değerleri yok A

Düzen kaymalarını azaltıp CLS'yi iyileştirmek için görsel öğelerde genişliği ve yüksekliği açıkça belirtilmiş şekilde ayarlayın. Resim boyutlarını nasıl belirleyeceğinizi öğrenin. (Puanlanmamış)

URL N ea m MM Sa an bal aa mn em anam e san van m man sam img ..etkinlik/yarisma.jpg (www.dpu.edu.tr) img ..etkinlik/etkinlik jpg (www.dpu.edu.tr) | img ..etkinlik/etkinlik jpg (Www.dpu.edu.ir) | img ..etkinlik/etkinlik jpg (www.dpu.edu.ir) img ...mages/android.png (efdpu.edu.tr) i img ...mages/app-store.png (ef.dpu.edu.tr) |

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi 26.02.2 12: . Başkanlığı 9261231 siman Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1313724 Erişilebilirlik

Bu kontroller, web uygulamanızın erişilebilirliğini iyileştirme fırsatlarını öne çıkarır. Otomatik algılama, sorunların yalnızca bir alt kümesini algılayabilir ve web uygulamanızın erişilebilirliğini garanti etmez. Bu nedenle, manuel test yapmanız da önerilir.

KONTRAST

A Arkaplan ve ön plan renkleri yeterli kontrast oranına sahip değil. a

Birçok kullanıcı, düşük kontrastlı metni okumakta zorlanır veya okuyamaz. Yeterli renk kontrastını nasıl sağlayacağınızı öğrenin.

Başarısız Öğeler a#menu1.duy menu.duyuru arrow ht.title a#menu2.duy, menu.duyuru arrow İ ht.title a#menu3.duy menu.duyuru arrow İ h?.title httitle div.haber detay div.haber bilgi div.haber detay 1 div.haber, bilgi div.haber detay div.haber. bilgi div.haber detay div.haber, bilgi |

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1813724 Başarısız Öğeler HU, ULA AR AA A div.genislet div.genislet div.genislet div.genislet i div.genislet hf.title i div | div#bugün div div#bugün div div#bugün div div#bugün div div#bugün div#bugün input.foot-arama

Bu fırsatlar, içeriğinizin daha rahat okunmasına olanak tanır.

EN IYI UYGULAMALAR

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi . , a, a, a, N . a, A Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1318724

© ARIA rolleri yalnızca uyumlu öğelerde kullanılıyor 1) NA AA 0 A

Birçok HTML öğesine yalnızca belirli ARIA rolleri atanabilir. ARIA rollerinin izin verilmeyen yerlerde kullanılması web sayfasının erişilebilirliğini engelleyebilir. ARIA rolleri hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

Başarısız Öğeler

İ | i video#myVideo © Özdeş bağlantılar aynı amaca sahiptir. a

Aynı hedefe sahip bağlantıların açıklaması da aynı olmalıdır. Bu, kullanıcıların bağlantının amacını anlamasına ve onu takip edip etmeyeceğine karar vermesine yardımcı olur. Özdeş bağlantılar hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|)

Başarısız Öğeler a##menu3.duy menu.duyuru, arrow

Bu öğeler, erişilebilirlikle ilgili yaygın en iyi uygulamaları öne çıkarır.

MANUEL OLARAK KONTROL EDİLECEK EK ÖĞELER (10) Gizle

© Interactive controls are keyboard focusable A

Custom interactive controls are keyboard focusable and display a focus indicator. Learn how to make custom controls focusable, (Puanlanmamış|

© Interactive elements indicate their purpose and state a Interactive elements, such as links and buttons, should indicate their state and be distinguishable from non-interactive elements. Learn how to decorate interactive elements with affordance hints. (Puanlanmamış)

Ö The page hasalogical tab order A

Tabbing through the page follows the visual layout. Users cannot focus elements that are offscreen. Learn more about logical tab ordering. (Puanlanmamış|)

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1813724

© Visual order on the page follows DOM order 3 LULU AA

DOM order matches the visual order, improving navigation for assistive technology. Learn more about DOM and visual ordering. (Puanlanmamış)

Ö User focus is not accidentally trapped in a region A

A user can tab into and out of any control or region without accidentally trapping their focus. Learn how to avoid focuş

İraps. |Puanlanmamı

© The user's focus is directed to new content added to the page a

If new content, such as a dialog, is added to the page, the user's focus is directed to it. Learn how to direct focus to new content, (Puanlanmamış)

© HTMLS landmark elements are used to improve navigation a

Landmark elements (<main>, <nav>, etc.) are used to improve the keyboard navigation of the page for assistive technology. Learn more about landmark elements. (Puanlanmamış|

© Offscreen content is hidden from assistive technology A

Offscreen content is hidden with display: none or aria-hidden-true. Learn how to properly hide offscreen content.

(Puanlanmamış|

© Custom controls have associated labels a

Custom interactive controls have associated labels, provided by aria-label or aria-labelledby. Learn more about custom controls and labels, (Puanlanmamış)

© Custom controls have ARIA roles a

Custom interactive controls have appropriate ARIA roles. Learn how to add roles to custom controls. (Puanlanmamış)

Bu öğeler, otomatik test aracının kapsamında yer almayan alanları ele alır. Erişilebilirlik incelemesi gerçekleştirme hakkında daha fazla bilgiyi rehberimizde bulabilirsiniz. larla-*)J özellikleri rolleriyle eşleşiyor

Her ARIA role, belirli bir aria-* özellik alt kümesini destekler. Bunların eşleşmemesi aria-* özelliklerini geçersiz kılar. ARIA özelliklerini rolleriyle nasıl eşleştireceğinizi öğrenin.

Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Tarih: 17/03/2026 11:40

Sayı E-120.07.03-1318724

Dokümanın <body> kısmında (aria-hidden-"true"J mevcut değil 1 ALAN A EV A

Ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler, aria-hiddens"true" öğesi dokümanın <body> kısmında ayarlandığında tutarsız çalışır. aria-hidden öğesinin doküman gövdesini nasıl etkilediğini öğrenin.

(rolej öğelerinin rolleri, gereken tümfaria-*J özelliklerine sahip A

Bazı ARIA rolleri, öğenin durumunu ekran okuyuculara açıklayan gerekli özelliklere sahiptir. Roller ve gerekli özellikler hakkında daha fazla bilgi edinin.

(roleJ değerleri geçerli A

ARIA rollerinin amaçlanan erişilebilirlik işlevlerini gerçekleştirebilmesi için geçerli değerlere sahip olması gerekir. Geçerli ARIA rolleri hakkında daha fazla bilgi edinin. larla-*J özelliklerinin geçerli değerleri var A

Ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler geçersiz değerlere sahip ARIA özelliklerini yorumlayamaz. ARJA özellikleri için

• geçerli değerler hakkında daha fazla bilgi edinin. larla-*J özellikleri geçerli ve yanlış yazılmamış NA

Ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler geçersiz adlara sahip ARIA özelliklerini yorumlayamaz. Geçerli ARJA özellikleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Resim öğelerinin (alt) özellikleri var A

Bilgilendirme amaçlı öğelerin hedefi, kısa ve açıklayıcı alternatif metinler olmalıdır. Dekoratif öğeler boş bir alt özelliğiyle yok sayılabilir. alt özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Giriş düğmelerinde ayırt edilebilir metin var. A

Giriş düğmelerine fark edilebilir ve erişilebilir metin eklemeniz, ekran okuyucu kullanıcılarının giriş düğmesinin amacını anlamalarına yardımcı olabilir. Giriş düğmeleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Form öğelerinin ilişkili etiketleri var a

Etiketler, form kontrollerinin ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler tarafından düzgün bir şekilde duyurulmasını sağlar. Form öğesi etiketleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

(user-scalable-"no"J, <meta name-"viewport"> öğesinde kullanılmamış ve (maximum-scale) özelliği 5'ten küçük değil. a

Yakınlaştırmanın devre dışı bırakılması, az gören ve bir web sayfasının içeriğini düzgün bir şekilde görebilmek için ekran büyütme özelliğinden yararlanan kullanıcılar için sorun teşkil eder. Görüntü alanı meta etiketi hakkında daha fazla bilgi Türkiye Büyük Millet Meclisi -

Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarih: 17/03/2026 11:40 edinin, Sayı E-120.07.03-1818724

ARIA özellikleri, öğenin rolü için belirtilen şekilde kullanılıyor A

Bazı ARIA özelliklerine yalnızca bir öğede belirli koşullarda izin verilir. Koşullu AR!A özellikleri hakkında daha fazla bilgi edinin. larla-hidden-"true"J öğelerinde odaklanabilir alt öğe bulunmuyor A (aria-hidden-"true"J öğesi içindeki odaklanabilir alt öğeler, bu etkileşimli öğelerin ekran okuyucu gibi yardımcı teknolojilerin kullanıcılarına sunulmasını engeller. aria-hidden öğesinin odaklanılabilir öğeleri nasıl etkilediğini öğrenin.

Öğeler yalnızca izin verilen ARIA özelliklerini kullanıyor a ARIA özelliklerinin, yasaklanan rollerde kullanılması yardımcı teknolojilerin kullanıcılarına önemli bilgilerin iletilmemesine neden olabilir. Yasaklanmış ARIA rolleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Doküman geçerli bir <title> öğesi içeriyor A

Başlık, ekran okuyucu kullanıcılarına sayfayla ilgili genel bir fikir verir ve arama motoru kullanıcılarının bir sayfanın aramalarıyla ilgili olup olmadığını belirlemeleri açısından son derece önemlidir. Doküman başlıkları hakkında daha fazla bilgi edinin.

<frame> veya <iframe> öğesi bir başlığa sahip A

Ekran okuyucu kullanıcıları, çerçevelerin içeriklerinin açıklanması için çerçeve başlıklarından yararlanır. Çerçeve başlıkları hakkında daha fazla bilgi edinin.

<html> öğesi (Jang) özelliği içeriyor A Sayfa bir lang özelliği belirtmezse ekran okuyucu, sayfanın kullanıcı ekran okuyucuyu kurarken seçtiği varsayılan dilde olduğunu varsayan. Sayfa aslında varsayılan dilde değilse ekran okuyucu, sayfanın metnini doğru bir şekilde duyurmayabilir. lang özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin.

<html> öğesi, (lang) özelliği için geçerli bir değere sahip ' A

Geçerli bir BCP 47 language belirtilmesi, ekran okuyucuların metni düzgün bir şekilde duyurmasına yardımcı olur. Lang özelliğini nasıl kullanacağınızı öğrenin.

Bağlantıların ayırt edilebilir adları var a

Ayırt edilebilir, benzersiz ve odaklanılabilir bağlantı metni (ve bağlantı olarak kullanıldığında resimler için alternatif metin), ekran okuyucu kullanıcılarına daha iyi bir gezinme deneyimi sunar. Bağlantıları nasıl erişilebilir hale getireceğinizi öğrenin,

Listeler yalnızca <1i> öğelerini ve komut dosyası destekleyen öğeleri (<script> ve <template>) içeriyor. A Türkiye Büyük Millet Meclisi - 26.02.2026 12:31 about'blank Heşiledğ Tarih: 17/03/2026 11:40 ie. N iz 5 SE EL iri ö BUR ER Ni Sayı: E-120.07.03-1818724 Ekran okuyucular listeleri duyurmak için belirli bir yöntem kullanır. Liste yapısının gerektiği gibi olmasını sağlan UL ULH EKLE LE ARA AAKA KANI BERE okuyucu çıkışının düzgün olmasına yardımcı olur. Düzgün liste yapısı hakkında daha fazla bilgi edinin.

Liste öğeleri (<1i>), <ul>, <ol> veya <menu> üst öğelerinde yer alıyor A

Ekran okuyucuların liste öğelerini (<1i>) düzgün bir şekilde okuyabilmesi için liste öğelerinin, üst <ul>, <ol> veya <menu> öğesinde yer alması gerekir. Düzgün liste yapısı hakkında daha fazla bilgi edinin.

Hiçbir öğe 0'dan büyük (tabindexJ değeri içermiyor A

0'dan büyük bir değer, açık bir gezinme sıralamasını belirtir. Bu durum teknik olarak geçerli olsa da yardımcı teknolojilerden yararlanan kullanıcıların genellikle sinir bozucu deneyimler yaşamalarına neden olur. tabindex özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Dokunma hedefleri, yeterli boyut ve boşluğa sahip. a Yeterli boyut ve boşluğa sahip dokunma hedefleri, küçük kontrol düğmelerini kullanmakta sorun yaşayan kullanıcıların hedefleri etkinleştirmesine yardımcı olur. Dokunma hedefleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

Başlık öğeleri sırayla azalan düzende sıralanmış görüntülenir a

Düzey atlamayan gerektiği gibi sıralanmış başlıklar sayfanın anlamsal yapısını iletir. Böylece, yardımcı teknolojiler kullanılırken gezinmeyi ve anlaşılmayı kolaylaştırır. Başlık sıralaması hakkında daha fazla bilgi edinin.

Dokümanda ana belirgin işaret var. A

Bir tane ana belirgin işaret, ekran okuyucu kullanıcılarının web sayfasında gezinmesine yardımcı olur. Önemli noktalar hakkında daha fazla bilgi edinin.

Desteği sonlandırılmış ARIA rolleri kullanılmadı Na

Yardımcı teknolojiler, desteği sonlandırılmış ARIA rollerini doğru bir şekilde işlemeyebilir. Desteği sonlandırılan ARIA rolleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

GEÇERLİ DEĞİL (32) Gizle

© faccesskeyj değerleri benzersiz A

Erişim anahtarları, kullanıcıların sayfanın bir bölümüne hızlıca odaklanmalarını sağlar. Gezinmenin düzgün bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için her bir erişim anahtarının benzersiz olması gerekir. Erişim anahtarları hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|)

(© button, link Ve menuitem öğelerinin erişilebilir özellikli adları var. A

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi 26.02.2026 12:31 about'blank Başlrği Tarih: 17/03/2026 11:40 vie epi Beli 5 lu Sayı: E-120.07.03-1318724 Bir öğenin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular tarafından genel adla okunur ve öğe, ekran ok şi 1/ Hin u18UHUANAMA KN SEBLA yararlanan kullanıcılar için kullanılamaz hale gelir. Komut öğelerini nasıl daha erişilebilir hale getireceğinizi öğrenin.

(Puanlanmamış)

Ö role-"dialog" veya role-"alertdialog" içeren öğelerin erişilebilir özellikli adları var.

Erişilebilir özellikli adları olmayan ARIA iletişim öğeleri, ekran okuyucu kullanıcılarının bu öğelerin amacını ayın t etmesini engelleyebilir. ARIA iletişim öğelerinin nasıl daha erişilebilir hale getirileceğini öğrenin. (Puanlanmamış) © ARIA giriş alanları erişilebilir özellikli ada sahip A

Bir giriş alanının erişilebilir özellikli bir adı yoksa ekran okuyucular bu alanı genel adla okuyacağı için bu, ekran okuyucular dan yararlanan kullanıcılar için yararlı olmaz, Giriş alanı etiketleri hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© ARIA meter öğelerinin erişilebilir özellikli adları var a) Ölçüm öğesinin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular tarafından genel adla okunur, dolayısıyla ekran okuyuculardan yararlananlar için kullanışsız olur. meter öğelerini nasıl adlandıracağınızı öğrenin. (Puanlanmamış) © ARA progressbar öğelerinin erişilebilir özellikli adları var A progressbar öğesinin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular tarafından genel adla okunur, dolayısıyla ekran okuyuculardan yararlananlar için kullanışsız olur. progressbar öğelerini nasıl etiketleyeceğinizi öğrenin. (Puanlanmamış)

ARIA (rolej sahibi olup alt öğelerin belirli bir (roleJ içermesini gerektiren öğelerde gerekli alt öğelerin hepsi bulunuyor.

Bazı ARIA üst rollerinin amaçlanan erişilebilirlik işlevlerini ger çekleştirebilmek için belirli alt rolleri içermesi gerekir. Roller ve gerekli alt öğeler hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© (rolej öğeleri gerekli üst öğelerinin içinde bulunuyor A Bazı ARIA alt rollerinin amaçlanan erişilebilirlik işlevlerini gerektiği gibi gerçekleştirebilmesi için belirli üst rollerin içinde bulunması gerekir. ARIA rolleri ve gerekli üst öğe hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© rolestext özelliğine sahip öğelerin odaklanılabilir alt öğeleri yok. . A İşaretlemeyle bölünmüş bir metin düğümünün etrafına role-text eklenmesi, VoiceOver'ın bunu tek bir ifade olarak değerlendirmesini sağlar ancak öğenin odaklanılabilir alt öğeleri duyurulmaz. role-text özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|)

© ARIA açma/kapatma alanları erişilebilir özellikli ada sahip A

Bir açma/kapatma alanının erişilebilir özellikli bir adı yoksa ekran okuyucular bu alanı genel adla okuyacağı için bu, ekran okuyuculardan yararlanan kullanıcılar için yararlı olmaz. Açma/kapatma alanları hakkında daha fazla bilgi edinin. Tütkiye Büyük Millet Meclisi -

26.02.2026 12:31 about'blank Başlrği Millet Meclisi i i Tarih: 17/03/2026 11:40 Puanlanmamı Sayı: E.-12007.03-1818724

4? ARIA tooltip öğelerinin erişilebilir özellikli adları var A

İpucu öğesinin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular tarafından genel adla okunur, dolayısıyla ekran okuyuculardan yararlananlar için kullanışsız olur. tooltip öğelerini nasıl adlandıracağınızı öğrenin. (Puanlanmamış|

© ARİA treeitem öğelerinin erişilebilir özellikli adları var A treeitem öğesinin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular tarafından genel adla okunur, dolayısıyla ekran okuyuculardan yararlananlar için kullanışsız olur. treeitem öğelerini etiketleme hakkında daha fazla bilgi edinin.

© Düğmeler erişilebilir bir ada sahip a

Düğmelerin erişilebilir özellikli adı olmadığında ekran okuyucular bu düğmeyi yalnızca "düğme" olarak okur. Bu da, ekran okuyuculardan yararlanan kullanıcılar için yararlı olmaz. Düğmeleri nasıl daha erişilebilir yapabileceğinizi öğrenin.

Puanlanmamı

& Sayfa bir başlık, atlama bağlantısı veya önemli nokta bölgesi içeriyor NA

Tekrar eden içeriği atlamanın yollarını eklemek, klavye kullanıcılarının sayfada daha verimli bir şekilde gezinmesini sağlar. Atlama blokları hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|

43 <dli> öğeleri yalnızca gerektiği gibi sıralanmış <dt> ve <dd> gruplarını, <script>, <template> veya <div> öğelerini içeriyor. A

Tanım listeleri gerektiği gibi işaretlenmediğinde ekran okuyucular kafa karışıklığına yol açan veya yanlış çıkışlar sunabilir. Tanımlama listelerini nasıl doğru yapılandıracağınızı öğrenin. (Puanlanmamış)

© Tanımlistesi öğeleri <di> öğeleri arasına yerleştirilmiş A

Tanım listesi öğelerinin (<dt> ve <dd>) ekran okuyucular tarafından düzgün bir şekilde duyurulabilmesi için üst <d1> öğesinin içine yerleştirilmesi gerekir. Tanımlama listelerini nasıl doğru yapılandıracağınızı öğrenin. (Puanlanmamış|

© ARA kimlikleri benzersiz a

ARIA kimliğinin değeri benzersiz olmalıdır. Bunun nedeni, yardımcı teknolojilerin farkına varmadan diğer örnekleri atlamasını önlemektir. Yinelenen ARIA kimliklerini nasıl düzelteceğinizi öğrenin. (Puanlanmamış|

& Hiçbirform alanının birden fazla etiketi yok N

Birden çok etikete sahip form alanları etiketlerin ilkini, sonuncusunu veya tümünü kullanan ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler tarafından karışıklık yaratacak şekilde okunabilir. Form etiketlerini nasıl kullanacağınızı öğrenin. (Puanlanmamış)

(ğ <html> öğesi, (lang) özelliğiyle aynı temel dile sahip bir (xm1:1angJ özelliği içeriyor. A

Tütkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi 26.02.2026 12:31 about'blank Dadak et Meclisi " Tarih: 17/03/2026 11:40 Sayı: E-120.07.03-1818724 Web sayfası tutarlı bir dil belirtmiyorsa ekran okuyucu, sayfadaki metni doğru bir şekilde duyurmayabilir. Lang yı LL "ul hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|

(© <input type-"image"> öğelerinin (alt) metni var Bir resim <input> düğmesi olarak kullanıldığında alternatif metin sağlamak, ekran okuyucu kullanıcılarının düğmenin amacını anlamalarına yardımcı olabilir. Giriş resmi alternatif metni hakkında bilgi edinin. (Puanlanmamış) © Bağlantılar, renkten bağımsız olarak ayırt edilebilir. a

Birçok kullanıcı, düşük kontrastlı metni okumakta zorlanır veya okuyamaz. Ayırt edilebilen bağlantı metinleri, az gören kullanıcıların deneyimini iyileştirir. Bağlantıları nasıl ayırt edilebilir hale getireceğinizi öğrenin. (Puanlanmamış|

© Doküman <meta http-eguiv-"refresh"> öğesini kullanmıyor Aa

Kullanıcılar bir sayfanın otomatik olarak yenileneceğini düşünmez ve bu işlem yeniden sayfanın üst tarafına odaklanılmasına neden olur. Bu durum, can sıkıcı veya kafa karışıklığına yol açan bir deneyime yol açabilir. Yenileme meta etiketi hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© <object> öğelerinin alternatif metni var

Ekran okuyucular metin dışı içeriği çeviremez. <object> öğelerine alternatif metin eklemek, ekran okuyucuların ilgili öğenin ne anlama geldiğini kullanıcılara söylemesine yardımcı olur. object öğeleri için alternatif metinler hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© <select> öğelerinin ilişkili <label> öğeleri var. a

Etkili etiket içermeyen <form> öğeleri, ekran okuyucu kullanıcılarının can sıkıcı deneyimler yaşamasına neden olabilir. select öğesi hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|

© Atlama bağlantılarına odaklanılabiliyor.

Atlama bağlantısı eklemek, kullanıcıların zaman kazanmak için ana içeriğe atlamasına yardımcı olabilir. Atlama bağlantıları hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© <table> öğesinde olup (headers) özelliğini kullanan hücreler, aynı tablodaki tablo hücrelerine atıfta bulunuyor. AN Ekran okuyucuların tablolarda daha kolay gezinmeyi sağlayan özellikleri vardır. (headers) özelliğini kullanan <td> hücrelerinin yalnızca aynı tablodaki diğer hücrelere atıfta bulunmasını sağlamak, ekran okuyucu kullanıcılarına daha iyi bir deneyim sunabilir. headers özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© <th> öğelerinin velrole-"columnheader"/"rowheader"J içeren öğelerin açıkladıkları veri hücreleri var. A

Ekran okuyucuların tablolarda daha kolay gezinmeyi sağlayan özellikleri vardır. Tablo başlıklarının her zaman bazı hücre kümelerine atıfta bulunmasını sağlamak, ekran okuyucu kullanıcılarına daha iyi bir deneyim sunabilir. Tablo başlıkları Tütkiye Büyük Millet Meclisi -

Tütkiye Büyük Millet Meclisi Tarih: 17/03/2026 11:40 hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış| N Sayı: E-120.07.03-1318724

© (langj özellikleri geçerli bir değere sahip A

Öğelerde geçerli bir BCP 47 language belirtilmesi, ekran okuyucunun metni doğru telaffuz etmesini sağlar. lang, özelliğini nasıl kullanacağınızı öğrenin, (Puanlanmamış)

© <video> öğelerinde (kinds"captions"Jiçeren bir <track> öğesi bulunuyor A

Bir videoda altyazının yer alması işitme engelli ve işitme zorluğuna sahip kullanıcıların videonun bilgilerine daha kolay erişmelerini sağlar. Video altyazıları hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış) i

© Tablolar, özet özelliğinde ve <caption> öğesinde farklı içeriğe sahip. A

Özet özelliği, tablo yapısını tanımlarken <caption>, ekranda görünen başlığı içermelidir. Tablo işaretlemesinin doğru yapılması, ekran okuyucu kullanıcılarına yardımcı olur. Özet ve başlık hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

© Tüm <heading> öğeleri içerik barındırıyor. A

İçeriği olmayan veya metnine erişilemeyen başlıklar, ekran okuyucu kullanıcılarının sayfanın yapısındaki bilgilere erişmesini engeller. Başlıklar hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|

© Resim öğelerinde gereksiz metin olan (a1t) özellikleri yok, N

Bilgilendirme amaçlı öğelerin hedefi, kısa ve açıklayıcı alternatif metinler olmalıdır. Bağlantının veya resmin yanındaki metinle tamamen aynı olan alternatif metin, iki kez okunacağı için ekran okuyucu kullanıcıları açısından kafa karıştırıcı olabilir. a1t özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin, (Puanlanmamış|

© JavaScript kitaplıkları algılandı N

Sayfadaki tüm JavaScript kitaplıkları kullanıcı arabirimleri algılandı. Bu JavaScript kitaplığı belirleme teşhis denetlemesi hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış|

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi PN N . e AA sa sam ss a > Bi EL Ok BE pm — emen e Tarik: 17/03/2026 11:40 Sayı E-120.07.03-1818724 Ad Sürüm LR ALL jGuery 17.1 jGuery Mobile

Kullanıcıların giriş alanlarına yapıştırmalarına izin verir a

Giriş yapıştırmanın engellenmesi kullanıcı deneyimi açısından kötü bir uygulamadır ve şifre yöneticilerini engelleyerek güvenliği zayıflatır.Kullanıcı dostu giriş alanları hakkında daha fazla bilgi edinin.

Resimleri doğru en boy oranıyla görüntülüyor a

Resim görüntüleme boyutları doğal en boy oranıyla eşleşmelidir. Resim en boy oranı hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çözünürlüğü uygun olan resimleri sunar A

Resmin doğal boyutları, resmin netliğini en üst düzeye çıkarmak için görüntü boyutu ve piksel oranı ile orantılı olmalıdır. Nasıl uyumlu resimler sağlayabileceğinizi öğrenin,

Sayfa HTML DOCTYPE içeriyor A

SEO

Bu kontroller, sayfanızın temel arama motoru optimizasyonu tavsiyesine uymasını sağlar. Burada Lighthouse'un puan vermediği ve Önemli Web

Verileri'ndeki performansınız da dahil arama sıralamanızı etkileyebilecek birçok ek faktör vardır. Google Arama'nın Temel Özellikleri hakkında daha fazla bilgi edinin.

MANUEL OLARAK KONTROL EDİLECEK EK ÖĞELER (1) Gizle

© Yapılandırılmış veriler geçerli

Yapılandırılmış verileri doğrulamak için Yapılandırılmış Veri Test Aracı'nı çalıştırın. Yapılandırılmış veriler hakkında daha fazla bilgi edinin. (Puanlanmamış)

Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi

Tarih: 17/03/2026 11:40

SEO ile ilgili diğer en iyi uygulamaları kontrol etmek için sitenizde bu ek doğrulayıcıları çalıştırın.

— Sayı E-120.07.03-1818724

Doküman geçerli bir <title> öğesi içeriyor A

Başlık, ekran okuyucu kullanıcılarına sayfayla ilgili genel bir fikir verir ve arama motoru kullanıcılarının bir sayfanın aramalarıyla ilgili olup olmadığını belirlemeleri açısından son derece önemlidir. Doküman başlıkları hakkında daha fazla bilgi edinin,

Doküman meta tanım içeriyor A

Sayfa içeriğini kısa ve öz bir şekilde özetlemek amacıyla arama sonuçlarına meta tanımlar eklenebilir. Meta tanım hakkında daha fazla bilgi edinin.

Bağlantılar açıklayıcı metin içeriyor N

Açıklayıcı bağlantı metni, arama motorlarının içeriğinizi anlamasına yardımcı olur. Bağlantıları daha erişilebilir hale getirmeyi öğrenin.

Bağlantılar taranabilir A

Arama motorları, web sitelerini taramak için bağlantılarda href özelliklerini kullanabilir. Sitenin daha fazlâ sayfasının keşfedilebilmesi için bağlantı öğelerinin href özelliğinin uygun hedefe bağlantı verdiğinden emin olun. Bağlantıları nasıl taranabilir hale getireceğinizi öğrenin, robots.txt dosyası geçerli ai robots.txt dosyanız yanlış biçimlendirilmişse, tarayıcılar web sitenizin nasıl taranmasını veya dizine eklenmesini istediğinizi anlayamayabilir. Robots.txt hakkında daha fazla bilgi edinin.

Resim öğelerinin (alt) özellikleri var A

Bilgilendirme amaçlı öğelerin hedefi, kısa ve açıklayıcı alternatif metinler olmalıdır. Dekoratif öğeler boş bir alt özelliğiyle yok sayılabilir. alt özelliği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Y Captured at 26 Şub 2026 12:30 NM Emülasyonlu Masaüstü with IM Tek sayfalık oturum GMT*3 Lighthouse 13.0.1 AM Belirli bir noktada anlık görüntü NM Özel kısıtlamalar MM Using Chromium 143.0.0.0 with devtoolis

Generated by Lighthouse 13.0.1 | Sorun bildir.