Görme engelli bireylerin sağlık kuruluşlarına ve hizmetlerine erişimine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Sağlık Bakanı Sayın Kemal Memişoğlu tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Op. Dr. Ali KARAOBA Sağlık hizmetleri, vatandaşlarımızın yaşam hakkı ve insan onuruyla doğrudan ilişkili en temel kamu hizmetlerinin başında gelmektedir. Ancak körler ve görme engelli vatandaşlarımız açısından Türkiye'de hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri ve diğer sağlık kuruluşlarının önemli bir bölümünün erişilebilir olmaktan uzak olduğu yönünde tarafıma çok sayıda bilgi, şikâyet ve talep ulaşmaktadır. Fiziksel erişim sorunlarının yanı sıra, bilgilendirme, yönlendirme ve sağlık hizmetinin sunumu sırasında görme engelli bireylerin ihtiyaçlarını dikkate alan düzenlemelerin yetersizliği, bu yurttaşlarımızı sağlık hizmetlerinden bağımsız ve eşit biçimde yararlanamaz hâle getirmektedir.

Körler ve görme engelli bireyler, hastanelerde randevu alma, polikliniklere ulaşma, tetkik süreçlerini takip etme, ilaç kullanım bilgilerini öğrenme ve yönlendirmeleri anlayabilme konularında ciddi zorluklar yaşadığı gibi Bakanlığın bu alandaki gelişmeler için ayırdığı bütçe ve insan kaynağıdır yeterli görülmemektedir. Bilgilendirme panolarının, yönlendirme levhalarının ve dijital sistemlerin büyük ölçüde görsel unsurlara dayanması; Braille alfabeli materyallerin, sesli yönlendirme sistemlerinin ve erişilebilir dijital uygulamaların sınırlı olması, bu bireyleri çoğu zaman bir refakatçiye bağımlı hâle getirmektedir. Oysa sağlık hizmetine erişim, refakatçi zorunluluğuna mahkum edilemeyecek kadar temel bir haktır. Körler ve görme engelli bireyler için erişilebilirlik yalnızca rampalar veya fiziksel düzenlemelerle sınırlı değildir. Bilginin erişilebilir formatta sunulması, yön bulmayı kolaylaştıran dokunsal yüzeyler, sesli yönlendirme sistemleri, ilaç ve tedavi bilgilerine erişilebilirlik ve bu alanda eğitim almış sağlık personeli, kapsayıcı bir sağlık politikasının vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu bağlamda,

SORULAR

1. Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri ve diğer sağlık kuruluşlarında körler ve görme engelli bireyler için Braille alfabesi ile bilgilendirme panoları, sesli yönlendirme sistemleri, dokunsal yüzeyler veya benzeri erişilebilirlik uygulamaları hangi düzeydedir? Bu uygulamaların bulunduğu sağlık kuruluşları tüm sağlık kuruluşları arasında yüzde kaçtır?

2. Körler ve görme engelli bireylerin hastane içinde bağımsız hareket edebilmesini sağlayacak yönlendirme sistemleri ve düzenlemeler bulunmakta mıdır? Bu konuda Bakanlığınızın belirlediği asgari erişilebilirlik standartları nelerdir ve bu standartlar ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar sonucunda mı belirlenmiştir?

3. Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık kuruluşlarında görev yapan hekim, hemşire ve idari personel arasında, körler ve görme engelli bireylerle iletişim ve hizmet sunumu konusunda eğitim almış personel sayısı kaçtır? Bu personele yönelik düzenli hizmet içi eğitim programları yürütülmekte midir?

4. Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS), e-Nabız uygulaması ve Sağlık Bakanlığı'nın resmi internet siteleri, görme engelli bireylerin erişimine uygun olarak ekran okuyucu uyumu, sesli yönlendirme ve erişilebilir tasarım kriterlerini karşılamakta mıdır?

5. Körler ve görme engelli bireylerin ilaç kullanımı, tedavi süreçleri ve tıbbi bilgilere erişimini kolaylaştırmak amacıyla Braille etiketleme, sesli bilgilendirme veya benzeri uygulamalara ilişkin Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı çalışmalar bulunmakta mıdır?

6. Körler ve görme engelli vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerine eşit, bağımsız ve onurlu biçimde erişimini sağlamak amacıyla Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli somut hedefler, bütçe ve uygulama takvimi içeren bir eylem planı bulunmakta mıdır?

7. Tarafınıza CİMER aracılığıyla ulaşan; körler ve görme engelli vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerine erişime ilişkin şikâyet ve talepleri ne ölçüde değerlendirilmiştir? Son beş yılda bu kapsamdaki başvuru sayısı kaçtır?