Atmacacılık kültüründe önemli yeri olan kızıl sırtlı örümcek kuşuna yönelik yasak kararına ilişkin
Kaynak göster
Uğur Bayraktutan (CHP), 9 Şubat 2026 tarihinde 7/40313 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 161 gün sonra, 20 Temmuz 2026).
Uğur Bayraktutan (CHP, Artvin). “Atmacacılık kültüründe önemli yeri olan kızıl sırtlı örümcek kuşuna yönelik yasak kararına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40313, 9 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40313-atmacacilik-kulturunde-onemli-yeri-olan-kizil-sirtli-orumcek-kusuna-yonelik-yasak-kararina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d6bcf980-2647-47ce-b04e-019c50fb1fd8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 161 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İBRAHİM UMAKL
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde özellikle Artvin ve Rize hattında yüzyıll$ atmacacılık geleneği, bölge halkı açısından yalnızca bir av faaljyg kimliğin ve yerel yaşam biçiminin önemli bir parçasıdır. rdürülen değil; kültürel
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son dönemde, atmacacılık kültüründe çok önemli bir yere sahip olan kızıl sırtlı örümcek kuşuna yönelik getirilen yasak kararı nedeniyle geleneğin sürdürülebilirliğinin ciddi biçimde tehdit altında olduğu belirtilmektedir.
Atmacacılıkla uğraşanlar ve ilgili dernek temsilcileri, söz konusu düzenlemenin sahadaki gerçeklikten uzak olduğunu ve atmacacıların doğaya zarar veren değil, tam tersine yaban hayatının korunmasına katkı sunan yerel aktörler olduğunu savunmaktadır.
Dernekler, yasağın kültürel mirasa zarar verdiğini, genç kuşakların bu geleneği öğrenme imkânını ortadan kaldırdığını ve düzenlemenin sahadaki uygulamalarla örtüşmediğini dile getirmektedir.
Atmacacılık; doğaya saygı, denge ve kültürel aktarım esaslarıyla nesilden nesile aktarılan bir değerdir. Bu nedenle alınan kararın yeniden değerlendirilerek iptal edilmesi hususunda gerekli çalışmaların başlatılması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Kızıl sırtlı örümcek kuşunun Türkiye'de ve özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki popülasyon durumuna ilişkin Bakanlığınızın elindeki güncel sayısal veriler nelerdir?
Getirilen yasağın, atmacacılık geleneği üzerindeki sosyo-kültürel etkilerine ilişkin herhangi bir etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?
Atmacacılığın kültürel boyutu dikkate alınarak, kontrollü, izne dayalı veya bilimsel gözetim altında uygulanabilecek alternatif düzenleme modelleri Bakanlığınız gündeminde midir?
Bölgedeki atmacacılar dernekleri, yerel idareler ve akademik kurumlarla bu konuda herhangi ortak bir değerlendirme süreci yürütülmüş müdür?
Hem biyolojik çeşitliliğin korunması hem de kültürel mirasın yaşatılması amacıyla, Bakanlığınızın ortak bir koruma-yaşatma modeli geliştirmeye yönelik çalışması var mıdır?
İlgili çekinceler ve talepler doğrultusunda kararın yeniden değerlendirilerek iptal edilmesi hususunda gerekli çalışmalar ne zaman başlatılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde ilkbahar ve yaz aylarında bütün bölgelerde görülme olasılığı yüksek olan kızıl sırtlı örümcekkuşunun geniş kapsamlı bir ulusal sayım verisi bulunmamaktadır. Türün küresel statüsü IUCN Kırmızı Liste (LC) kategorisindedir.
Kızıl sırtlı örümcekkuşuna ait ülkemizde bulunan 4 kuş halkalama istasyonunda çalışmalar yürütülmektedir. 2015-2024 yılları arasında halkalama istasyonlarına göre kayıtlar incelendiğinde;
Aras Halkalama İstasyonu'nda 2015 yılında 128, 2016 yılında 239, 2017 yılında 275, 2018 yılında 183, 2019 yılında 231, 2020 yılında 307, 2021 yılında 318, 2022 yılında 319, 2023 yılında 220 ve 2024 yılında 281 olmak üzere toplam 2.501 kayıt gerçekleştirilmiştir.
Boğazkent Halkalama İstasyonu'nda 2015 ve 2016 yıllarında kayıt bulunmamakta olup 2017 yılında 2, 2018 yılında 0, 2019 yılında 1, 2020 yılında 33, 2021 yılında 26, 2022 yılında 18, 2023 yılında 8 ve 2024 yılında 11 kayıt yapılmış, toplam sayı 99 olmuştur.
Cernek Halkalama İstasyonu'nda 2015 yılında 264, 2016 yılında 274, 2017 yılında 151, 2018 yılında 218, 2019 yılında 192, 2020 yılında 107, 2021 yılında 166, 2022 yılında 140, 2023 yılında 153 ve 2024 yılında 202 kayıt gerçekleştirilmiş olup toplam 1.867 kayda ulaşılmıştır.
Eymir Halkalama İstasyonu'nda 2015-2018 yıllarında kayıt bulunmazken 2019 yılında 7, 2020 yılında 0, 2021 yılında 6, 2022 yılında 11, 2023 yılında 55 ve 2024 yılında 14 kayıt yapılmış olup toplam 93 kayıt gerçekleşmiştir.
Kızıl sırtlı örümcekkuşunun atmacacılık faaliyetlerinde kullanımına ilişkin olarak Bakanlığımız tarafından yeni bir yasaklama kararı tesis edilmemiş olup Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararında atmacacılık kapsamında avlanmasına izin verilen kızıl sırtlı örümcekkuşunun Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) uyarınca kesin koruma altında bulunan türlerden (EK- Il Liste) olması nedeniyle, söz konusu MAK kararında bu türün avlanmasına izin verilen düzenlemelerinin iptaline Danıştay Onuncu Dairesince verilen karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere tesis edilmiştir. İlgili Danıştay kararı hakkında yargılama süreci henüz kesinleşmemiş olup dosya temyiz aşamasında bulunmaktadır.
Atmacacılık faaliyetinin kültürel boyutu Bakanlığımızca dikkate alınmakta olup konu uluslararası yükümlülükler ve ulusal mevzuat çerçevesinde değerlendirilmektedir. Taraf olduğumuz Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) kapsamında; ilgili türün doğal yayılış alanındaki popülasyonunun tehlikeye düşürülmemesi kaydıyla, belirli yaban hayvanı ve bitki türlerinin sıkı gözetim altında, seçici ve sınırlı ölçüde ve az sayıda olmak üzere yakalanmasına, bulundurulmasına veya diğer makul kullanımına izin verilmesine yönelik istisnai uygulamalara imkân tanınmıştır. Ülkemizde uzun yıllardır belirli yörelerde sürdürülen geleneksel atmacacılık faaliyeti, söz konusu istisnai hükümler kapsamında değerlendirilmektedir.
Atmacacılık faaliyetlerine ilişkin olarak paydaşların görüşleri alınmış olup ilgili dernek temsilcileri ile Bakanlığımız birimlerinin katılımıyla değerlendirme yapılmıştır. Sürecin hukuki boyutu ve kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalar ele alınmıştır.
Bakanlığımız tarafından, biyolojik çeşitliliğin korunması ile kültürel mirasın yaşatılması dengesini gözeten bir yaklaşım uzun süredir uygulanmaktadır. Bu kapsamda, Geleneksel TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Atmacacılık Esas ve Usulleri ilk olarak 2002 yılından itibaren yürürlüğe konulmuş; atmacacılık faaliyeti sınırlı sayı, sıkı denetim, yakalama-kullanma-doğaya salma esasına dayalı bir sistem çerçevesinde yürütülmüştür. Mevcut uygulamada, kullanılan kuşların belirli süre sonunda tekrar doğal ortamına bırakılması esası benimsenerek, türlerin popülasyonları üzerinde kalıcı bir baskı oluşmasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
Yargı süreci devam etmekte olup nihai karar sonrasında mevzuat çerçevesinde gerekli işlemler tesis edilecektir.
İbrahim YUMAKLIBakan