6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen illerde yürütülen yerinde dönüşüm çalışmalarına ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 5 Şubat 2026 tarihinde 7/40519 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 193 gün sonra, 17 Ağustos 2026).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen illerde yürütülen yerinde dönüşüm çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40519, 5 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40519-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-illerde-yurutulen-yerinde-donusum-calismalarin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f6710ffc-c9df-4fc2-a5ee-019c31c36507
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 193 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98"inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sümeyye BOZ Muş Milletvekili
6 Şubat 2023 depremi, yalnızca büyük bir doğal afet değil devletin kentleşme, yapı denetimi, afet yönetimi ve sosyal politika alanlarındaki yıllara yayılan ihmallerinin yarattığı çok boyutlu bir yıkım olmuştur. Bu yıkımın ardından barınma hakkı, depremden etkilenen milyonlarca yurttaş için en temel ve en yakıcı sorun hâline gelmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aradan geçen yaklaşık üç yıla rağmen deprem bölgesinde barınma krizinin kalıcı biçimde çözüldüğü söylenemez. Buna karşın iktidar tarafından kamuoyuna yapılan açıklamalarda "tamamlanan", "teslim edilen" ya da "inşa edilen" konut sayıları üzerinden bir başarı anlatısı kurulmakta; ancak bu konutların kaçında fiili yerleşim sağlandığı, kaçının boş kaldığı, kaç yurttaşın hâlen konteynerlerde yaşamaya zorlandığı sistematik biçimde gizlenmektedir.
Oysa barınma hakkı, yalnızca bir konutun anahtarının verilmesi değildir. Barınma hakkı; altyapısı tamamlanmış, ulaşımı olan, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimi bulunan, insan onuruna uygun yaşam koşullarının fiilen sağlandığı bir yaşam alanını ifade eder. Bugün deprem bölgesinde "teslim edilmiş" olarak açıklanan çok sayıda konutun bu koşulları taşımadığı, bu nedenle yurttaşların bu konutlara taşınamadığı bilinmektedir.
Diğer yandan, konteyner kentlerin geçici bir çözüm olmaktan çıkıp fiilen kalıcı yaşam alanlarına dönüştüğü görülmektedir. Üçüncü yılına giren bir deprem felaketinin ardından on binlerce insanın hâlâ konteynerlerde yaşamaya mahkum edilmesi, açık bir barınma hakkı ihlali olduğu kadar, devletin depremzedelere yönelik sorumluluğunu yerine getirmediğinin de göstergesidir.
Yerinde dönüşüm uygulaması ise iktidar tarafından bir çözüm olarak sunulmuş; ancak artan inşaat maliyetleri, kredi koşulları ve yetersiz destekler nedeniyle birçok ilde ya hiç başlayamamış ya da yarım kalmıştır. Bu tablo, depremzedelere çözüm sunulmadığını; sorumluluğun bireylere yıkıldığını göstermektedir.
Anayasa'nın sosyal devlet ilkesine göre devlet, depremden etkilenen yurttaşların barınma hakkını güvence altına almakla yükümlüdür. Bu yükümlülük ertelenemez, rakamlarla örtülemez ve propaganda diliyle geçiştirilemez. Bu nedenle deprem bölgesindeki barınma tablosunun tüm çıplaklığıyla ortaya konulması ve siyasi sorumluluğun açıkça tartışılması zorunludur.
Bu bağlamda:
SORULAR
6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen 11 ilde, 30 Ocak 2026 tarihi itibarıyla hak sahibi olarak kabul edilen yurttaş sayısı kaçtır ve bu sayı il bazında nedir?
Aynı tarih itibarıyla söz konusu illerde kurası çekilen konut sayısı, anahtarı teslim edilen konut sayısı ve fiilen yerleşim sağlanan konut sayısı kaçtır?
Kurası çekildiği ve anahtarı teslim edildiği hâlde, altyapı eksikliği, ulaşım yetersizliği, iş olanaklarının bulunmaması, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişilememesi gibi nedenlerle fiilen boş kalan konut sayısı kaçtır?
Bu konutlar fiilen kullanılmazken, kamuoyuna "teslim edilmiş" olarak açıklanmasının, deprem bölgesindeki barınma krizini gizlemeye yönelik bir tutum olduğu yönündeki eleştiriler hakkında Bakanlığınızın açık bir değerlendirmesi var mıdır?
Depremden etkilenen 11 ilde hâlen konteyner kentlerde, geçici barınma alanlarında veya prefabrik yapılarda yaşayan yurttaş sayısı kaçtır ve bu sayı il bazında nedir? Hâlen geçici barınma koşullarında yaşayan bu yurttaşların kaçı hak sahibidir, kaçı henüz hak sahibi olarak tanınmamıştır ve kaçı kiracı olduğu için kalıcı konut hakkından yararlanamamaktadır?
Yerinde dönüşüm uygulaması kapsamında yapılan başvuruların toplam sayısı, kabul edilen başvuruların sayısı, inşaatına hiç başlanmayan başvuruların sayısı ve yarım kalan inşaatların sayısı kaçtır?
Yerinde dönüşüm sürecinin, mevcut destek ve kredi koşullarıyla depremzedeler açısından fiilen işlemez hâle geldiği yönündeki eleştiriler karşısında Bakanlığınızca herhangi bir politika değişikliği planlanmakta mıdır?
Depremin üzerinden üç yıl gibi bir süre geçmiş olmasına rağmen on binlerce yurttaşın hâlen konteynerlerde yaşamak zorunda bırakılmasının siyasi sorumluluğu kime aittir? Depremden etkilenen tüm yurttaşların kalıcı, güvenli ve yaşanabilir konutlara fiilen yerleştirilmesine ilişkin, kamuoyuna açıklanmış bağlayıcı bir takvim neden hâlâ bulunmamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR
1) 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen 11 ilde, 30 Ocak 2026 tarihi itibarıyla hak sahibi olarak kabul edilen yurttaş sayısı kaçtır ve bu sayı il bazında nedir?
2) Aynı tarih itibarıyla söz konusu illerde kurası çekilen konut sayısı, anahtarı teslim edilen konut sayısı ve fiilen yerleşim sağlanan konut sayısı kaçtır?
3) Kurası çekildiği ve anahtarı teslim edildiği hâlde, altyapı eksikliği, ulaşım yetersizliği, iş olanaklarının bulunmaması, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişilememesi gibi nedenlerle fiilen boş kalan konut sayısı kaçtır?
4) Bu konutlar fiilen kullanılmazken, kamuoyuna "teslim edilmiş" olarak açıklanmasının, deprem bölgesindeki barınma krizini gizlemeye yönelik bir tutum olduğu yönündeki eleştiriler hakkında Bakanlığınızın açık bir değerlendirmesi var mıdır?
5) Depremden etkilenen 11 ilde hâlen konteyner kentlerde, geçici barınma alanlarında veya prefabrik yapılarda yaşayan yurttaş sayısı kaçtır ve bu sayı il bazında nedir?
6) Hâlen geçici barınma koşullarında yaşayan bu yurttaşların kaçı hak sahibidir, kaçı henüz hak sahibi olarak tanınmamıştır ve kaçı kiracı olduğu için kalıcı konut hakkından yararlanamamaktadır?
7) Yerinde dönüşüm uygulaması kapsamında yapılan başvuruların toplam sayısı, kabul edilen başvuruların sayısı, inşaatına hiç başlanmayan başvuruların sayısı ve yarım kalan inşaatların sayısı kaçtır?
8) Yerinde dönüşüm sürecinin, mevcut destek ve kredi koşullarıyla depremzedeler açısından fiilen işlemez hâle geldiği yönündeki eleştiriler karşısında Bakanlığınızca herhangi bir politika değişikliği planlanmakta mıdır?
9) Depremin üzerinden üç yıl gibi bir süre geçmiş olmasına rağmen on binlerce yurttaşın hâlen konteynerlerde yaşamak zorunda bırakılmasının siyasi sorumluluğu kime aittir?
10) Depremden etkilenen tüm yurttaşların kalıcı, güvenli ve yaşanabilir konutlara fiülen yerleştirilmesine ilişkin, kamuoyuna açıklanmış bağlayıcı bir takvim neden hâlâ bulunmamaktadır?
CEVAP
06.02.2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremler nedeniyle deprem felaketinden etkilenen il ve ilçe merkezlerinde yıkılan veya hasar gören yapı ve alanların, yeniden inşa ve ihya edilmesine yönelik uygulamalar, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. işbirliği ile Kentsel Dönüşüm Başkanlığımız koordinasyonunda yürütülmüş olup; bu kapsamda, deprem bölgesinde yürütülen proje ve yapım faaliyetlerine ilişkin olarak, 455 bin 357 adet bağımsız birimin dağıtım işlemleri tamamlanmıştır.
Diğer taraftan, 7269 sayılı Kanun kapsamında orta hasar ve üzeri hasarlı olarak tespit edilen yapıların maliklerince yerinde yeniden yapımına yönelik işlemler, 7452 sayılı Kanun'un Ek 1'inci maddesi kapsamında yürütülmekte olup; hasarlı yapıların yerinde yeniden yapımına yönelik iş ve işlemlerde kullanılmak üzere hak sahiplerine verilecek nakdi veya ayni hibe ile yapım kredisine ilişkin usul ve esaslar 05.10.2023 tarihli ve 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiştir.
7452 sayılı Kanun'un Ek 1'inci maddesi kapsamında yapılacak yeni yapıların bulunduğu parsellerin maliki olan gerçek veya tüzel kişilere hibe ve yapım kredisi verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği 05/10/2023 tarihli ve 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında değişiklik yapılmasına dair 30/06/2025 tarihli ve 10019 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 01/07/2025 tarihli ve 32943 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş ve mezkur karar ile 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 4'üncü maddesinin ikinci fıkrası ve 6'ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında hibe ve kredi başvurusunda bulunulabilmesi için en geç 30/6/2025 tarihinde yapım ruhsatı düzenlenmiş olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Vatandaşın kontrolü dışında, idarelerden kaynaklı gecikmeler nedeniyle oluşabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına, 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına eklenen Geçici 1'inci madde kapsamında "30/4/2025 tarihi itibarıyla, imar plan revizyonu, imar uygulaması veya rezerv yapı alanı sınır revizyonu sebebiyle, imar hakkının tasarrufuna hazır olamayan parseller" için ilave süre tanınarak söz konusu son ruhsat tarihleri 31/8/2025 olarak belirlenmiştir.
Bu kapsamda, 7452 sayılı Kanun'un ek 1'inci maddesi uyarınca yürütülen "Yerinde Dönüşüm Projesi" kapsamında hibe ve kredi başvurusunda bulunulabilmesi için ruhsat süreleri sona ermiş, belirlenen süreler içerisinde yaklaşık 131 bin bağımsız bölüm için yapı ruhsatı düzenlenmiş olup mevzuatta belirlenen tarihlerden önce yapı ruhsatı düzenlenen ve büyük çoğunluğu için yapım sözleşmeleri zaten akdedilmiş olan taşınmazlarda hibe ve kredi ödemelerine 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca devam edilmektedir. 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi olan ve 7452 sayılı Kanun kapsamındaki desteklerden faydalanmayan hak sahiplerinin 7269 sayılı Kanun uyarınca Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından kendilerine tahsis edilecek konutları teslim almaları mümkündür.