Adana Çukobirlik Genel Müdürlük Binası için alınan yıkım kararına ilişkin

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

Bakan -Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat Merve ÇAKMAK Tel: 410 14 48

Fak<41IR 74 63 e.nnsta' merve çakmak/e<h onv tr elektronik aö* www e<h oov tr

SAYIN AYYÜCE TÜRKEŞ TAŞ'IN 1İYos2s TBMM 7/40525 ESAS SAYILI ol ML YAZILI SORU ÖNERGESİNE

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Kentler yalnızca yapılaşma alanları değil; emekle, üretimle, toplumsal ilişkilerle ve ortak hafızayla kurulan yaşayan organizmalardır. Bir kentin kimliği; siluetinde yükselen yapılar kadar, o yapıların temsil ettiği değerlerle, taşıdığı anılarla ve kuşaklar arasında kurduğu bağlarla şekillenir. Bu nedenle kent belleğini oluşturan simge yapıların korunması, yalnızca mimari bir tercih değil; kültürel, toplumsal ve kamusal bir sorumluluktur.

Adana kent tarımı ve üretim tarihinin en önemli kurumsal yapılarından biri olan Çukobirlik Genel Müdürlük Binası, yalnızca bir betonarme yapı değil; binlerce üreticinin emeğini, alın terini ve kooperatifçilik geleneğini temsil eden güçlü bir kamusal simgedir. 1974-1976 yılları arasında projelendirilen, 1976—1978 yıllarında inşa edilen ve uzun yıllar boyunca Adana'nın kent siluetini belirleyen bu yapı; Türkiye'de modem dönem çok katlı betonarme mimarlığın nitelikli örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Söz konusu yapı, 2019 yılında Türkiye Modem Mimarlık Mirasını Belgeleme ve Koruma Çalışma Grubu DoCoMoMo Türkiye tarafından modem mimarlık mirası envanterine dahil edilmiş; böylece yalnızca yerel değil, ulusal ve uluslararası ölçekte korunması gereken bir kültür varlığı olarak bilimsel ve akademik düzeyde tescillenmiştir.

Adana'nın her yerinden görülebilen bu yapı şehir için temsil ettiği değerlerle uzun yıllar boyunca bir simge olarak kabul edilmiştir. Ancak geçtiğimiz günlerde Adana Çukobirlik Genel Müdürlük Binasının yıkımı yönünde bir karar alınmıştır.

Çukobirlik binası yerinde dönüşüm esas alınarak tarım müzesi, kültür-sanat merkezi, öğrenci yurdu, sosyal donatı alanı olarak yeniden konumlandırılabilirdi. Fakat alınan yıkım kararı, kentin kimliğine, hafızasına ve kamusal mekân bilincine yönelik onarılamaz bir kopuşa, gelecek kuşaklara aktarılması gereken ortak bir mirasın inkârına ve kamunun üretimle, emekle ve tarımla kurduğu tarihsel bağın silinmesine hizmet etmektedir.

Bu nedenle Çukobirlik binasına ilişkin yıkım kararı, yalnızca Adana için değil; Türkiye'de kamusal mirasın nasıl ele alındığına dair kaygı verici bir örnek oluşturmaktadır.

Bu bağlamda;

1. Adana Çukobirlik Genel Müdürlük Binası için alınan yıkım kararının dayandığı teknik, hukuki ve idari gerekçeler nelerdir?

2. Yapının 2019 yılında DoCoMoMo Türkiye modern mimarlık mirası envanterine alınmış olması, yıkım sürecinde neden dikkate alınmamaktadır?

3. Yıkım kararı öncesinde yapının güçlendirilmesi, restorasyonu veya yerinde dönüşümüne ilişkin herhangi bir bilimsel rapor ya da alternatif proje hazırlanmış mıdır?

4. Yıkım kararına ilişkin süreçte ilgili meslek odalarının, üniversitelerin ve sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınmış mıdır?

5. Adana Çukobirlik Genel Müdürlük Binası yerine Adliye Lojmanı yapılacağı iddiası doğru mudur?

6. Çukobirlik yerleşkesinin kamusal yarar esaslı bir dönüşümle (tarım müzesi, kültür-sanat merkezi, sosyal donatı alanı vb.) yeniden işlevlendirilmesi yönünde Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?

7. Yıkım kararının Adana'nın kent belleği, kültürel mirası ve kamusal mekân sürekliliği üzerindeki etkilerine ilişkin bir düzenleyici etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?

CEVAPLAR

Önergedeki hususlara ilişkin bilgilerin Adalet Bakanlığı'ndan edinilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.