Manisa'nın Akhisar ilçesinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin kültürel miras üzerindeki olası etkilerine ilişkin

| Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanı Sn. Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. 10.02.2026

Manisa'nın Akhisar ilçesine bağlı Sazoba, Beyoba ve Akselendi kırsal mahalleleri ile Saruhanlı ilçesine bağlı Kemiklidere, Kumkuyucak ve Lütfiye kırsal mahalleleri komşu mahalleler olup, yalnızca doğal ve tarımsal nitelikleriyle değil, aynı zamanda kültürel ve tarihsel mirasıyla da ön plana çıkmaktadır.

Bölge, Horosan Erenlerinden Arap Tekke Dede ve Koca Bektaş Dede türbelerine ev sahipliği yapmakta, Alevi-Bektaşi inanç geleneği açısından önemli bir ocak merkezi niteliği taşımaktadır.

Bununla birlikte bölgenin, İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından sırasıyla; 17.10.2014 tarih 4406 numaralı karar ile "Kumkuyucak mahallesi 1. ve 3. Derece Arkeolojik sit alanına,

SORULAR

1. 05.2024 tarihli 726 sayılı toplantı 20079 numaralı karar ile "Kemiklidere Antik yerleşim sahası ve Tümülüsü" ile 1. ve 3. Derece Arkeolojik sit alanına,

2. 08.2024 tarihli 737 sayılı toplantı 20455 numaralı karar ile "Göztepe Tümüslüleri" ile 1. Derece Arkeolojik sit alanına,

3. 09.2025 tarihli 798 sayılı toplantı 22963 numaralı karar ile "Lütfiye mahallesi 1. ve 3. Derece Arkeolojik sit alanına,

4. 12.2025 tarihli 811 sayılı toplantı 23473 numaralı karar ile "Kemiklidere-Beyoba Nekropolü 1. ve 3. Derece Arkeolojik sit alanına, sahip olduğu tescillenmiş, koruma statüsüne alınmıştır.

   Bölgede bir süredir altın madeni aramak isteyen şirketlerin girişimleri halkın direnci ve yargı kararlarıyla engellenmiştir. Fakat şirketlerin bölgeye olan ısrarı Şubat 2026 itibariyle yeniden başlamıştır.

   Madencilik faaliyetlerinde sondaj, kazı ve ağır iş makinelerinin kullanılacak olması; bu sit alanlarının ve kültürel varlıkların fiziksel bütünlüğü, arkeolojik dokusu ve koruma statüsü açısından geri dönüşü olmayan zararlar doğurması potansiyeline sahiptir.

   Ayrıca kültür varlıklarıyla çevrili alanlarda yürütülecek her türlü faaliyet, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında özel izin, denetim ve bilimsel gözetim gerektirmektedir.

   Bu bağlamda, söz konusu madencilik faaliyetlerinin kültürel miras üzerindeki olası etkilerinin, koruma ilkeleri ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi; inanç mekânları ve arkeolojik alanların korunması açısından zorunlu görülmektedir.

   . Bakanlığınız, söz konusu bölgede Şubat 2026 itibarıyla yeniden başlatılan altın madeni arama faaliyetlerinden haberdar mıdır?

5. Bakanlığınızın bu faaliyetlerden haberdar olmaması halinde, 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanlarıyla çevrili bir bölgede yürütülen bu çalışmaların Bakanlığınıza bildirilmesini sağlayacak izleme ve bildirim mekanizmaları neden işlememiştir?

6. . Bakanlığınız İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna bu bölgede maden arama faaliyetleri için özel izin başvurusu yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonucu nedir?

7. Bu bölgede yürütülen maden arama faaliyetleri için Bakanlığınızca verilmiş herhangi bir izin, uygunluk ya da olumlu görüş bulunmakta mıdır?

8. Bakanlığınıza özel izin başvurusu yapılmadan bu bölgede altın arama faaliyetleri nasıl başlayabilmiştir?

9. Bakanlığınız ilgili bölgedeki kültürel varlıkları korumaya yönelik hangi önlemleri almaktadır?

10. Bölgedeki arkeolojik ve kültürel mirasın korunması amacıyla Bakanlığınız acil koruma veya maden arama faaliyetlerini durdurma kararı alacak mıdır?

11. Bakanlığınız bahsi geçen bölgede maden arama faaliyetleri yürüten şirketi kültür varlıklarını koruma kapsamında denetleyecek midir?

12. Maden arama faaliyetlerinin, Arap Tekke Dede ve Koca Bektaş Dede türbeleri gibi inanç mekânlarının korunması açısından risk oluşturup oluşturmadığı Bakanlığınızca incelenecek midir?

13. Bakanlığınız, bu olay özelinde ortaya çıkan durumun, kültürel mirasın korunmasına ilişkin mevcut denetim ve bildirim sistemlerinde bir zafiyet olup olmadığını tespit etmek üzere bir idari inceleme başlatacak mıdır?