TİKA'nın Lübnan'da yürüttüğü faaliyetlere ilişkin

Bakanlığımız (Yunus Emre Enstitüsü)'ca;

Lübnan'ın Beyrut şehrinde faaliyetlerini sürdüren Beyrut Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde, yerel okutman kadrosunda istihdam edilen Lübnan Türkmen kökenli 1 personel bulunmaktadır.

Bakanlığımız (Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı)'ca;

Türkiye Bursları için 2010-2026 yılları arasında başvurusu olan öğrencilerden, başvurusunda etnisite olarak Türk ve Türkmen seçeneği bulunan Lübnan uyruklu 109 öğrenci yer almaktadır. Bunlardan 28'i kendi tercihleri doğrultusunda muhtelif üniversite ve bölümlerde burslandırılmıştır. Mezun öğrenci sayısı 2'dir. Ülkemizde hâlihazırda eğitimine devam eden Lübnan Türkmen'i öğrenci sayısı 15'tir.

Ayrıca, Türkiye Mezunlarına yönelik Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından yönetilen Türkiye Mezunları Portalı adlı çevrimiçi portal bulunmaktadır. Ülkemizde Türkiye Bursları programı ile veya kendi imkânlarıyla eğitimini tamamlayıp mezun olmuş Türkiye Mezunları için hazırlanan söz konusu portal kapsamındaki mezunlar, mezuniyetleri sonrası mevcut durumlarına dair bilgileri bu portala girmekte ve bahse konu portal üzerinden mezunların takibi yapılmaktadır.

Burslandırılan Lübnan Türkmen'i öğrenciler arasında hem eğitimlerine başlamadan feragat hem de eğitim sırasında yarım bırakarak burs iptal durumuna düşenlerin osayısının "650 oranında olduğu görülmektedir. e Başkanlık, burslandırmalarda özellikle soydaş ve akraba topluluklardan gelen başvuruları değerlendirirken bu grupları önceliklendirmektedir. Yeni dönem itibarıyla burs miktarlarında güncelleme gerçekleştirilecektir. Türkiye Bursları programı kapsamında burslandırılan her öğrenci için 1 sene zorunlu Türkçe dil eğitimi bulunmakta olup söz konusu eğitim de burs programına dâhildir.

Başkanlık tarafından Orta Doğu'daki soydaşlarımıza yönelik çevrimiçi şekilde ve ücretsiz olarak Türkçe dil kursları verilmektedir. Ayrıca, ortak tarihi ve kültürel bağların vurgulanması ve soydaşlarımızın ülkemize olan müzahirliğinin devam ettirilmesi maksatlarıyla akademik etkinlikler ile gençlik kampı programları düzenlenmektedir. Talep edilmesi durumunda Başkanlık tarafından Orta Doğu'daki soydaşlarımıza yönelik Türkçe dil eğitim materyalleri de temin edilmektedir. Bakanlığımız (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı)'ca;

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) Beyrut Program Koordinasyon Ofisi 2014 yılında açılmış olmakla birlikte, ülkedeki TİKA projeleri 2006 yılına kadar uzanmaktadır. Ayrıca, 2019 yılında Lübnan'ın ikinci en büyük şehri olan Trablusşam'da bir İrtibat Ofisi kurulmuştur. Din, mezhep ve etnik köken hassasiyetinin yüksek olduğu Lübnan'da faaliyetler gerçekleştirilirken herhangi bir ayrım gözetilmemektedir. Ancak, özellikle ülkenin kuzeyinde yer alan Türkmen topluluklara ve Türkmen topluluklarla yaşayan diğer etnik gruplara ayrı bir ihtimam gösterilmektedir.

Lübnan'daki Türk varlığı konusunda (Lübnan'da geçici olarak bulunan Türkler dışında) yapılan çalışmalara göre Lübnan'da; Akkar Türkmenleri, Baalbek (Beka) Türkmenleri, Girit Türkleri (Trablusşam'da), Beyrut'ta yaşayan Türk vatandaşları (başta Mardin'den göçenler) ile Suriyeli Türkmenler ve Çerkezler (Beyrut) olmak üzere beş Türk grubu bulunmaktadır. Lübnan'daki Türk varlığı; Akkar vilayetinde (Kavaşra, Aydamun, El Bire, Meşha ve Halba kasabaları) Miniyeh-Danniyeh vilayetinde (Havvara), Baalbek vilayetinde (Şeymiye, Duris, Nananiye, Addus, Hadidiye ve Al Kaa köyleri), ayrıca Trablusşam'da ve Beyrut'un özellikle güneyinde göze çarpmaktadır. Sayılanlar dışında da Türk varlığının bulunduğu kaza ve köyler bulunmaktadır. İlke olarak, Lübnan'daki Türk varlığı ile her yıl proje ve/veya faaliyet gerçekleştirmeye azami önem gösterilmektedir. Sevindirici bir gelişme olarak 2025 yılında yapılan Lübnan Yerel Seçimleri sonucunda en büyük Türkmen yerleşimi olan Kavaşra ve Aydamun kasabalarının belediye başkanları, hem Türkmen kökenli hem de Türkiye'de üniversite okumuş Türkiye mezunları olmuştur. Bu gelişme ile birlikte Lübnan'daki Türkmenler ile gerçekleştirilen proje ve faaliyetlerin daha da artması beklenmektedir.

TİKA tarafından Lübnan'da 2008-2023 yılları arasında gerçekleştirilen kalkınma yardımlarının toplam değeri yaklaşık 38 milyon ABD Dolarıdır. En fazla proje; kültürel mirasın korunması ve restorasyonu, eğitim ve sağlık sektörlerinde (projelerin yaklaşık 650'si) gerçekleştirilmiş olup idari ve sivil altyapının geliştirilmesi, sosyal ihtiyaçların karşılanması, sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesi, tarım ve kırsal kalkınma, enerji, su ve sanitasyon ile acil ve insani yardım alanlarıyla birlikte toplamda 300'ü aşkın proje hayata geçirilmiştir. Sayda Travma ve Rehabilitasyon Hastanesi İnşası ve Tefrişat, o Trablusşam Mevlevihanesi'nin Restorasyonu, Sultan II. Abdülhamid tarafından yaptırılan Trablusşam Saat Kulesi Restorasyonu, Lübnan Dışişleri Bakanlığı Binası Renovasyonu Projesi ve Kuzey Lübnan Aydamun, Kavaşra ve El Bire Beldelerinde Su Projesi, TİKA'nın öne çıkan projeleri olarak sayılmaktadır.

TİKA, Türkmenlere yönelik 50'den fazla proje faaliyet gerçekleştirmiştir. Projeler Akkar bölgesinde yoğunlaşmaktadır. Bunun önemli sebepleri arasında 5.000- 10.000 Türkmen'in bir bölgede bulunması (Kavaşra ve Aydamun kasabaları) ve

Beyrut'tan farklı olarak proje gerçekleştirilebilecek arazinin kolayca tahsis edilebilmesi olarak sıralanabilir. TİKA'nın Lübnan'da Türkmenlere yönelik olarak bugüne kadar gerçekleştirmiş olduğu en büyük projesi 2 aşamadan oluşan "Kuzey Lübnan Aydamun, Kavaşra ve El Bire Beldelerinde Su Projesi" olmuştur. Proje kapsamında, tarımsal sulama hizmetlerinin geliştirilmesi için altyapı yatırımı gerçekleştirilmiştir.

TİKA'nın Lübnan'da Türk varlığına yönelik gerçekleştirdiği projeler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. i N Yer / Vilayet, Yıl Proje Sektör (Kasaba - Köy)

2026 bros Türkmenleri İftar Programı 2026 Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra)(Aydamun) 2026 Lübnan Türkmen Kurumlarının İdari Birimlerin Akkar, (Kavaşra)/

Altyapısının Güçlendirilmesi Projesi Geliştirilmesi (Aydamun)/(Aln Ez Zeit)

Akk Beka'daki Türk 2025 Türkmen Köyleri Arıcılık Projesi Tarım 9 ve ooxa dai Vürkmen yerleşimleri

Bourj El-Barajneh Filistin Kampı Al-2025 İman Okuluna Bilim Laboratuvarı Eğitim Beyrut

Kurulması (Mardinliler) Projesi

2025 Miniyeh Danniyeh Kaymakamlığı dari Birim erin Miniyeh-Danniyeh

Hizmet Altyapısı Geliştirilmesi 2025 | Akkar Ankara Misafirhanesi Projesi Sosyal Altyapı | Akkar, (Aydamun) 2025 Projesi Türkmenleri İftar Programı 2025 Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra)/((Aydamun) 2024 Lübnan Gıda ve Hijyen Yardımı | Acil ve İnsani Yardım | Lübnan Geneli | 2024 | Lübnan Acil Yatak ve Battaniye Yardımı | Acil ve İnsani Yardım (| Lübnan Geneli 2024 bros Türkmenleri İftar Programı 2024 Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra)/((Aydamun)

2023 Tarımsal Urünlerin İşlenmesine Katkı Tarım Akkar, (Aydamun)

Projesi 2023 Kavaşra Tekstil Atölyesi | Sanayi/İstihdam | Akkar, (Kavaşra) 2023 Lübnan Türk Cemiyeti Güneş Enerji Enerji Trablusşam

Sistemi 2023 Duris Türkmen Beldesi Kültürel Destek | Kültürel Hayata Katkı | Baalbek, (Duris) | 2023 Havvara Devlet Ortaokulu Kapasite Eğitim Miniyeh-Danniyeh, (Havvara)

Artırımı Projesi

Vadi Halid İtfaiye Merkezi, Hükümet 2023 Konağı ile Teknik Lisesine Güneş Enerji Enerji Akkar, (El Hichi)

Sistemi Kurulumu

Kavaşra Türkmen Beldesine Kültürel ve

202 ğiti ? Eğitim Amaçlı Donanım Projesi Eğitim Akkar, (Kavaşra) 15T Zeytin Fidanlığ i 2023 SAUZ eytin Fidan iğ ve şehitler Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra) Çeşmesi Renovasyonu Projesi Lübnan Türkmenleri İftar P 2022 Projesi ürkmenleri İftar Yrogramı 2022 Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra)/(Aydamun) Avd Pp N N 2022 y , oyun Su Pompa Güneş Enerji Enerji/Su Akkar, (Aydamun) Projesi K divesi N 2022 avaşra Bele iyesi Su Kuyusu Güneş Enerji/Su Akkar, (Kavaşra) Enerji Sistemi 2022 Lübnan Arıcılık Projesi Tarım Akkar ve Beka daki Türkmen yerleşimleri Tecrübe Paylaşım Programı kapsamında ME 2022 Kavaşra Lisesine Ek Derslik Yapımı Eğitim Akkar, (Kavaşra) 2022 El Bire Saadine öyü Cami aziye Evi Kültürel Hayata Katkı/ Akkar, (Saadine) Güneş Enerji ve Tefrişat Projesi Enerji 2022 Beka Tarımsal Kapasite Artırımı Projesi Tarım Beka daki Türkmen yerleşimleri 2021 Meyve İşleme Atölyesi Güneş Enerji Tarım/Enerji Akkar Sistemi , Ak 'daki 2021 Ramazan Ayı Gıda Yardımı Projesi Acil ve İnsani Yardım Beyrut Akkar ve Beka daki Türkmen yerleşimleri 2021 rablusşam Ramazan Ayı Programı Acil ve İnsani Yardım Trablusşam (Giritli Türkler) 2020 Aydamun Seracılık Projesi Tarım Akkar, (Aydamun) Lübnan Rawda Al İman Okulu çok 2020 Amaçlı Salonu Tadilat ve Tefrişat Projesi | Eğitim Beyrut (Mardinliler) 2020 Lübnan Gıda Yardım Faaliyeti Acil ve İnsani Yardım Beyrut, Akkar ve Beka daki Türkmen yerleşimleri Aydamun Belediye Başkanlığına Bağlı 2019 Şeyhlar Köyü Mar Elias Kilisesi Tadilatı Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Aydamun) ve Tefrişatı 2019 Kavaşra Belediye Başkanlığı Taziye Evi Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra) Talebi 2019 Mardinliler İftar Programı Kültürel Hayata Katkı Beyrut 2018 Kavaşra Lisesi Bakım ve Onarımı i Eğitim | Akkar, (Kavaşra) Lübnan Harissa'da Yaşayan . ; . . , I -Jbeil 2018 Türkmenlere Yardım Acil ve İnsani Yardım Keserwan-)Jbeil, (Harissa) 2017 Kavaşra Köyü Terzihane Kurulumu Sanayi/İstihdam Akkar, (Kavaşra) Projesi Lübnan Ramazan Ayı İftar Programı el 7 Kül B t 201 (Mardinliler) ültürel Hayata Katkı eyru 2016 | Aydamun Camii ve Kültür Merkezi i Kültürel Hayata Katkı i Akkar, (Aydamun) 2016 Aydamon Köyü Halı Dokuma Projesi Sanayi/İstihdam | Akkar, (Aydamun) Kavaşra Lisesine Ekipman Desteği sy 2016 Talebi Eğitim Akkar, (Kavaşra) 2016 Lübnan İftar Programı | Kültürel Hayata Katkı | Baalbek Ramazan Ayı Gıda Yardımı N 2016 (Mardinliler) Acil ve İnsani Yardım Beyrut Avd ürkmen Kövü Türk 2015 y amun Türkmen Köyü Türkçe Sınıfı Eğitim Akkar, (Aydamun) Tefrişatı Kavaşra ve Aydamun Kasabaları İdari Birimleri 2015 Belediye Başkanları Türkiye or armeın Mersin . . Geliştirilmesi Ziyaretlerinin Karşılanması 2015 Kafferbenin Belediyesi Halk Kliniği Sağlık Miniyeh-Danriyeh, Ekipman Desteği (Kafferbenin) Akdeniz Üniversitesi Gençlik Festivaline Ni 2015 Lübnan Türkmen Gençlerinin Katılımı Kültürel Hayata Katkı Antalya Lübnan Akkar, Beka'daki Türkmenlere 2015 ve Arsal Bölgelerinde Bulunan Suriyeli Acil ve İnsani Yardım Akkar / Beka Mültecilere İnsani Yardım N övü Halı Sah 2015 Aydamon Türkmen Köyü Halı Saha Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Aydamun) Yapımı Lübnan Türkmenleri Halk Oyunları 2015 Ekibi Kurulması için Malzeme ve Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Aydamun) Ekipman Desteği Lübnan Aydamon Türkmen Köyü alan 2015 Futbol Kulübüne Malzeme Desteği Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Aydamun) Tü övü P il 2015 Kavaşra ürkmen Köyü Parkı Yenilenme Kültürel Hayata Katkı Akkar, (Kavaşra) Projesi Tikrit Meslek Lisesi Elektrik yl Mi 2015 Laboratuvarı Eğitim Akkar, (Tikrit) Dr. Abdullah Al Rasi Devlet Hastanesi N 2015 Yoğun Bakım Ünitesi Ekipman Temini Sağlık Akkar, (Halba) M , a N Beyrut/Hasbaya, 2014 Lübnan'a Ambulans Hibesi Sağlık (Hebbariye)/Baalbek, (Duris) Kuzey Lübnan Aydamun, Kavaşra ve El Akkar, 2013 Bire Beldelerinde Su Projesi 2. Aşaması Tarımj/Su ve Hıfzıssıhha (Kavaşra)/(Aydamun)/(El Bire) 2010 Kuzey Lübnan Aydamun, Kavaşra ve El Tarım/Su ve Hıfzıssıhha Akkar,

Bire Beldelerinde Su Projesi 1. Aşaması

(Kavaşra)/(Aydamun)/(El Bire)

Günümüze kadar yapılan tüm acil ve insani yardım projeleri ya doğrudan

Türkmen topluluklara yönelik olmuş ya da Lübnan geneline yapılan yardımlarda mutlaka Türkmen topluluklara yer verilmiştir. Lübnan genelinde yapılan acil ve insani yardımların çoğunluğu Türkmen topluluklara yöneliktir. TİKA'nın Türkmenlere yönelik gerçekleştirdiği eğitim faaliyetleri yoğunluklu olarak inşa ve eğitim malzemeleri hibesi şeklinde gerçekleşmektedir. Bu kapsamda; Bourj El-Barajneh Filistin Kampı Al-İman Okuluna Bilim Laboratuvarı Kurulması Projesi (Mardinlilere), Havvara Devlet Ortaokulu Kapasite Artırımı Projesi, Kavaşra Türkmen Beldesine Kültürel ve Eğitim Amaçlı Donanım Projesi, Tecrübe Paylaşım Programı kapsamında Kavaşra Lisesine Ek Derslik Yapımı, Lübnan Rawda Al İman Okulu çok Amaçlı Salonu Tadilat ve Tefrişat Projesi (Mardinlilere), Kavaşra Lisesi Bakım ve Onarımı, Kavaşra Lisesine Ekipman Desteği Talebi, Aydamun Türkmen Köyü Türkçe Sınıfı Tefrişatı ve Tikrit Meslek Lisesi Elektrik Laboratuvarı Projesi gibi çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

TİKA Beyrut Program Koordinasyon Ofisinde çalışan 4 asistanın tamamı Türkiye Mezunu olup ?si Lübnanlı Türklerdendir. Personel seçiminde özellikle Türkmen kökenli olmasına ya da Türkiye'ye müzahir gruplardan olmasına önem gösterilmekte olup diğer taraftan Lübnan'daki çeşitlilik de göz önünde bulundurulmaktadır.

Mehmet Nuri ERSOYBakan