TMO'nun buğday satışlarında serbest satış uygulamasına geçmesine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Bilici (Yeni Yol), 19 Şubat 2026 tarihinde 7/40843 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 67 gün sonra, 27 Nisan 2026).
Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir). “TMO'nun buğday satışlarında serbest satış uygulamasına geçmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40843, 19 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40843-tmo-nun-bugday-satislarinda-serbest-satis-uygulamasina-gecmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/52370db3-31bc-4443-88be-019c7a5cd1b3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 67 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 61 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olar cevaplandırılmasını arz ederim.
Basına yansıyan haberlere göre, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin buğday satışlarında 2026 için yeni bir politika değişikliği yaparak serbest satış uygulamasına geçileceği duyurulmuştur. Haberlerde, bu yeni dönemde TMO'nun müdahale alımlarının ardından satışların özel sektör aracılığıyla daha geniş bir şekilde gerçekleştirileceği, fiyatların piyasa koşullarına bırakılacağı ve bazı kontrollerin kaldırılacağı ifade edilmektedir. Bu değişikliğin buğday piyasası, üreticilerin gelirleri, girdi maliyetleri, arz-talep dengesi ve gıda güvenliği üzerindeki etkileri konusunda kamuoyunda ciddi soru işaretleri oluşmuştur. Söz konusu uygulamanın tarımsal üreticiden tüketiciye kadar tüm taraflar açısından netlik kazanması gerekmektedir.
Bu bilgilendirme ışığında:
I- TMO tarafından buğdayda "serbest satış" uygulamasına geçilmesine ilişkin alınan kararın dayanağı nedir? Bu karar hangi tarih ve mevzuat çerçevesinde yürürlüğe girmiştir?
SORULAR
Serbest satış uygulaması ile birlikte TMO'nun müdahale alımlarının kapsamı, miktarı ve alım fiyatı politikası nasıl şekillenecektir?
Buğday satışlarında serbestliğe geçilmesinin iç piyasa fiyatları, üretici gelirleri ve stok yönetimi üzerindeki olası etkilerine ilişkin Bakanlığınızın yapmış olduğu etki değerlendirmesi var mıdır? Varsa ana tespitler nelerdir?
Serbest satış uygulamasıyla birlikte TMO'nun stok devir politikası ve arz güvenliğini sağlama mekanizmaları nasıl işletilecektir?
Yeni dönemde özel sektör aracılığıyla gerçekleştirilecek buğday satışlarında fiyat tavanı, şeffaflık ve izlenebilirlik açısından Bakanlığınızın getirdiği veya getireceği sınırlamalar, raporlama ve denetim usulleri nelerdir?
Buğday piyasasında spekülasyon, fiyat dalgalanması ve arz kesintisi risklerini azaltmak için TMO ve Bakanlığınız tarafından uygulanacak önleyici tedbirler nelerdir?
Serbest satış uygulamasının özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler üzerinde yaratacağı fırsat eşitsizliği, bilgi asimetrisi ve rekabet dezavantajını gidermek amacıyla Bakanlığınızın planladığı destek mekanizmaları var mıdır?
Tel, (O: (0312) 4206056-57
E-mail : mustafa.bilici(0tbmm.gov.tr
Adres : TBMM Hakla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) faaliyetlerini başta ana statüsü ve yönetim kurulu kararları olmak üzere ilgili diğer mevzuat doğrultusunda yürütmektedir.
Bu kapsamda yurt içi piyasa koşullarına göre hububat ve bakliyat satış fiyat, usul ve esaslarını belirlemektedir.
TMO, 17.02.2026 itibarıyla satışa açtığı buğdayların belirli bir kısmını Türkiye Ürün İhtisas Borsası üzerinden serbest (tahtada) satışa sunmuştur. Yeni uygulamayla tahsis sistemi kaldırılırken, tüm piyasa aktörlerinin buğdaya kesintisiz erişmesi, piyasada arz rahatlaması, fiyat oluşumunun daha dengeli bir zeminde gerçekleşmesine katkı sağlanması hedeflenmiştir.
TMO'nun tüm stokları serbest satışa açılmamaktadır. Serbest satışa sunulan stoklar tasfiyesi öncelikli olup satışa sunulan miktar arz güvenliğini sıkıntıya sokacak bir miktar değildir.
Ayrıca serbest satış uygulamasıyla stok devir politikası ve arz güvenliği konularında herhangi bir değişiklik söz konusu değildir.
TMO stoklarında hasat dönemine kadar piyasaya kesintisiz ürün arzını sağlayacak hububat bulunmaktadır.
TMO'nun alım politikası ile birlikte uyguladığı serbest satış uygulaması; piyasa istikrarını sağlamaya yönelik olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda; müdahale alımları, üreticiyi koruma amacıyla referans fiyat oluşturma işlevi görecek şekilde planlanmaktadır.
TMO, ürün fiyatlarını açıklarken, üretimin sürdürülebilirliğini ve tüketiciye yansıyan fiyatları dengede tutacak politikalar geliştirmektedir. Bu kapsamda, TMO alım fiyatları belirlenirken üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, önceki yıl alım fiyatları, dünya piyasa fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedarik durumu, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ile üretimin sürdürülebilirliğini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör değerlendirilmektedir.
TMO alım fiyatı piyasa fiyatlarının belirli bir düzeyin altına düşmesini önlemek için belirlenen referans fiyat olup üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Bu şekilde belirlenen alım fiyatlarının, üretici gelirinin korunması, bunu yaparken de piyasa işleyişinin bozulmasının engellenmesi ve piyasa beklentilerinin yönetilmesi amacıyla hasat öncesi ilan edilmesiyle öngörülebilirlik sağlanmaktadır.
Ayrıca buğday piyasasında spekülasyon, aşırı fiyat dalgalanmaları ve arz kesintisi risklerinin azaltılması amacıyla TMO tarafından uygulanabilecek önleyici tedbirler alım politikaları çerçevesinde aşağıda yer almaktadır. e Hasat döneminden önce üreticiyi koruyacak seviyede alım fiyatlarının ilan edilmesi ve alımların zamanında gerçekleştirilmesi, e Müdahale araçlarının öngörülebilir ve şeffaf şekilde kullanılarak piyasa beklentilerinin yönetilmesi, e Lisanslı depoculuk sisteminin etkin kullanımı suretiyle depolama kapasitesinin artırılması ve e Üretici gelir istikrarını sağlayacak alım politikaları ile üretimin sürdürülebilirliğinin teşvik edilmesidir.
İbrahim YUMAKLIBakan