Antalya-Konya karayolunun yağışlar sonrası su altında kalan bir bölümüne ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü *nün 96'ncı maddeleri gereğince Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir Uraloğlu tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Antalya ile Konya'yı bağlayan devlet yolunun Eynif ve Gembos ovaları üzerinden geçen bölümü, 2026 Şubat ayında yoğun yağışların ardından su altında kalmış, yol platformu ve çevresi göllenmiş, trafiğe kapanmıştır. Basında yer alan haberlere göre Başlar/İbradı hattında su derinliği yer yer 2—4 metreye ulaşmış, yolun yaklaşık 2 km'lik kesimi tamamen sular altından kalmıştır.

Söz konusu alan jeolojik olarak eski göl tortuları ve alüvyal havzalar üzerinde yer almakta; karstik polye (kapalı karstik ova) yapısı nedeniyle yağışta su birikmesi doğal bir süreçtir. Cumhuriyet dönemi topoğrafya haritaları ve 1988 Milli Eğitim Bakanlığı öğretmen haritalarında Eynif ve Gembos ovaları kışın su tutan, yazın kuruyan alanlar olarak gösterilmiş; MTA jeoloji haritaları bölgenin geçmişte göl barındıran havza sisteminin uzantısı olduğunu göstermektedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Yol projesi için 13 Aralık 2017'de ÇED başvurusu yapılmış, 31 Temmuz 2018'de "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmiştir. Ancak alanın taşkın ve mevsimsel göllenmeye açık olduğu teknik raporlarda ve TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi değerlendirmelerinde vurgulanmıştır. DSİ tarafından "sulak alan değildir" raporu düzenlendiği iddiaları da basına yansımıştır. Yol ve altyapı tasarımında düdenler ve doğal drenaj sistemleri dikkate alınmadığı göllenmenin doğal sürecin yanında mühendislik hatasıyla da artmış olabileceği iddialar arasındadır.

Yaşanan olay yalnızca olağanüstü yağış olarak açıklanamayacak kadar ciddidir. Güzergâh seçimi, taşkın alanı yönetimi, proje-ihale-denetim ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından ciddi soru işaretleri ortaya çıkmıştır.

Bu çerçevede aşağıdaki soruların yanıtlanması önem arz etmektedir:

SORULAR

1. Eynif ve Gembos ovalarından geçen yol kesimi hangi resmi proje adı ve numarası ile yürütülmüştür? Projenin toplam uzunluğu, etapları ve her etabın başlangıç bitiş kilometreleri nelerdir?

2. Projeyi uygulama dâhil hazırlayan kurum ve firmalar hangileridir? Proje müellifleri, müşavirlik hizmetleri ve proje kontrol birimleri kimlerdir?

3. İhale hangi tarihte ve hangi yöntemle yapılmıştır? Her etap için yüklenici firmalar, sözleşme bedelleri, süreleri ve iş artışları nelerdir?

4. Yapım sürecinde idare adına kontrol teşkilatı kimlerden oluşmuştur? Kontrol ve denetim raporlarının tarihleri ve temel bulguları nelerdir?

5. Geçici kabul ve kesin kabul işlemleri hangi tarihlerde yapılmıştır? Kabul komisyonlarında görev alan yetkililer kimlerdir?

6. Yolun göllenmeye maruz kalan kesimi için havza sınırları, akım yolları, yağışakış dönüşümü, karstik drenaj gibi hangi hidrolojik ve hidrolik modelleme yöntemleri uygulanmıştır?

7. Tasarımda esas alınan taşkın tekerrür periyodu nedir? İklim değişikliği senaryoları ve yağış şiddet artışı dikkate alınmış mıdır?

8. Ova tabanındaki kesimlerde maksimum su kotu nasıl hesaplanmıştır? Bu kot, yol platform kotu ve dolgu yüksekliklerinde nasıl uygulanmıştır?

9. Göllenmenin yaşandığı kesimdeki menfez, buz, drenaj kanalı ve köprülerin sayısı, kapasitesi ve tasarım debileri nelerdir? Son olayda hangi yapılar yetersiz kalmıştır?

10. Karstik sistem ve düdenlerin su tahliyesine etkisi için özel etüt yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?

11. Olay sonrası yol platformunda tespit edilen hasarlar nelerdir? Onarım maliyeti ne kadardır?

12. 13 Aralık 2017'de yapılan ÇED başvurusu kapsamında sunulan dosya, teknik olmayan özet ve ekler nelerdir?

13. 31 Temmuz 2018'de verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararının gerekçesi nedir? Karara dayalı kurum görüşleri DSİ, Orman ve Su İşleri ve ilgili bölge müdürlükleri, il müdürlüğü yazıları nelerdir?

14. Basında yer alan iddiaya göre DSİ "Buranın sulak alan olmadığı"na dair rapor hazırlanmıştır. Böyle bir rapor var mıdır? Varsa tarihi, sayısı, içeriği ve bilimsel yöntemi nedir?

15. Proje alanının "Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında olmadığı" yönündeki görüş hangi kurum tarafından, hangi tarih ve sayıyla verilmiştir? Taşkın ovası ve mevsimsel göllenme ihtimali bu görüşte nasıl değerlendirilmiştir?

16. Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün projenin ÇED kapsamı dışında sayıldığına dair önceki yazışmalarının dayanağı nedir? Yeni güzergâh veya etap değişikliklerini kapsıyor mu?

17. Güzergâh seçimi yapılırken 1/25.000 topoğrafya paftaları, taşkın envanteri, geçmiş taşkın kayıtları ve arazi kullanım verileri dikkate alınmış mıdır? Hangi raporlar hazırlanmıştır?

18. Eynif-Gembos hattının geçmişte su tuttuğuna ilişkin yerel gözlem ve kurumsal kayıtlar güzergâh seçiminde değerlendirilmiş midir? Sonuçları nelerdir?

19. Proje ve ÇED sürecinde taşkın alanı, taşkın yatağı tanımı kullanılmış mıdır? Kullanıldıysa sınırlar nasıl belirlenmiştir, kullanılmadıysa gerekçesi nedir?

20. Yolun kapanması ve ulaşım aksaması nedeniyle oluşan ekonomik kayıp alternatif güzergâh maliyetleri, gecikme, taşıma maliyeti, bakım-onarım için Bakanlığınızca bir etki analizi yapılmış mıdır?

21. Proje, ihale ve denetim zincirinde ihmal veya kusur tespiti yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi idari işlemler başlatılmıştır?

22. Benzer göllenme ve taşkın olaylarının tekrarlanmaması için kısa, orta ve uzun vadede hangi mühendislik önlemleri planlanmaktadır?

23. Olay sonrası bağımsız akademik veya mesleki kuruluşlardan bilimsel değerlendirme raporu istenmiş midir, istenmediyse istenecek midir?

24. Suyun ne zaman çekileceğini öngörüyorsunuz? Bu öngörü neye dayanıyor?

25. Bu bölgedeki yolların kullanımını iptal etmeyi düşünüyor musunuz? İptal edilecekse yeni güzergâh ne zaman hazır olacak?

26. Doğal su havzasında kalan her iki yol için planlama nedir? Orayı eski haline getirmeyi planlıyor musunuz?

27. Yaşanan olayla ilgili soruşturma başlatmayı düşünüyor musunuz?