Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarına ilişkin
Kaynak göster
Yasin Öztürk (İYİ Parti), 5 Mart 2026 tarihinde 7/41663 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 21 gün sonra, 26 Mart 2026).
Yasin Öztürk (İYİ Parti, Denizli). “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41663, 5 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41663-milli-dayanisma-kardeslik-ve-demokrasi-komisyonunun-calismalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a9bf15f4-6013-4471-bae8-019cc32ce177
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 21 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan KURTULMUŞ tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından hazırlanan raporun kabul edilmiş olması, Meclis'in kurumsal sorumluluğu, anayasal sınırlar ve kamu vicdanı bakımından ciddi tartışmaları beraberinde getirmiştir.
TBMM, Devletin temel niteliklerinin korunmasının, Millet Egemenliğinin temsiliyetinin ve demokratik meşruiyetin en üst güvencesidir. Bu nedenle Meclis çatısı altında kabul edilen her rapor; Anayasa'nın değiştirilemez hükümleri, Hukuk Devleti ilkesi, üniter yapı, Milli Bütünlük ve terörle mücadelede ödenen ağır bedellerin hassasiyeti gözetilerek hazırlanmak zorundadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak kabul edilen raporun içeriğine ilişkin kamuoyunda; anayasal sınırların zorlandığı, Devletin temel niteliklerinin dolaylı biçimde tartışmaya açıldığı, terörle mücadelede verilen Şehit ve Gazi fedakârlıklarının yeterince gözetilmediği, raporu hazırlayanlara yönelik hukuki sorumluluğu ortadan kaldırabilecek ifadeler yer aldığı, Meclis'in kurumsal görüşü niteliğinde algı oluşturabilecek düzenlemeler içerdiği yönünde güçlü eleştiriler ve ciddi soru işaretleri ortaya çıkmıştır.
Bir komisyon raporunun kabul edilmesi, yalnızca teknik bir işlem değil, TBMM'nin kurumsal sorumluluğunu doğuran siyasi ve hukuki bir tasarruftur. Bu nedenle raporun hazırlanma süreci, hukuki dayanakları, kabul yöntemi ve doğuracağı sonuçlar hakkında TBMM Başkanlığı'nın açıklama yükümlülüğü bulunmaktadır.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporu hangi usul ve prosedürler izlenerek kabul edilmiştir?
Raporun kabul sürecinde TBMM İçtüzüğü'nün hangi hükümleri uygulanmış, hangi idari ve hukuki denetim mekanizmaları işletilmiştir? yle
Rapor kabul edilmeden önce Anayasa'ya uygunluk ve Hukuk Devleti ilkesi bakımından herhangi bir hukuki inceleme veya değerlendirme yapılmış mıdır?
Rapor içeriğinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin üniter yapısı, Milli Bütünlüğü ve Anayasa'nın değiştirilemez hükümleriyle çelişebilecek herhangi bir öneri veya değerlendirme bulunmakta mıdır?
Söz konusu raporun kabul edilmesi, TBMM'nin kurumsal görüşü veya resmi yaklaşımı olarak yorumlanabilecek midir?
Raporda, terör suçlarından hüküm giymiş kişilerle ilgili kamuoyunda "umut hakkı" olarak tartışılan düzenlemelere ilişkin öneriler yer almakta mıdır?
Raporun; Şehit aileleri, Gaziler ve terör mağdurlarının hassasiyetlerini zedeleyebilecek içerik barındırdığı yönündeki eleştiriler hakkında TBMM Başkanlığı'nın değerlendirmesi nedir?
Raporda, hazırlanmasında görev alanlara hukuki sorumluluk doğmamasına yönelik koruyucu veya dokunulmazlık niteliğinde ifadeler bulunmakta mıdır?
Böyle bir düzenleme mevcut ise; hukuki dayanağı nedir, TBMM İçtüzüğü veya ilgili mevzuatta buna imkân veren bir hüküm bulunmakta mıdır?
Raporun kabul edilmesi sürecinde muhalefet şerhleri sunulmuş mudur? Sunulmuş ise bu şerhlerin kamuoyuna açıklanması yönünde bir tasarruf söz konusu olacak mıdır?
Raporun kabul edilmesinin ardından kamuoyunda oluşan tartışmaların giderilmesi amacıyla TBMM Başkanlığı tarafından herhangi bir inceleme, değerlendirme veya bilgilendirme süreci başlatılmış mıdır?
Komisyon raporlarının kabul edilmesinin TBMM'nin kurumsal sorumluluğunu doğurduğu dikkate alındığında, söz konusu raporun doğurabileceği hukuki ve siyasi sonuçlara ilişkin TBMM Başkanlığı'nın değerlendirmesi nedir?
TBMM Başkanlığı, komisyon raporlarının Anayasal sınırlar içinde kalmasını sağlamak amacıyla hangi denetim ve kontrol mekanizmalarını işletmektedir?
Kabul edilen raporun Meclis'in kurumsal itibarı ve demokratik meşruiyeti açısından doğurabileceği tartışmalar hakkında TBMM Başkanlığı"nın değerlendirmesi nedir?
TBMM Başkanlığı, raporun içeriği nedeniyle kamu vicdanında ortaya çıkan tartışmaların giderilmesi amacıyla yeni bir inceleme, değerlendirme veya revizyon süreci başlatmayı düşünmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
Sayı : Z-43452547-120.07.03-4825684/ 24022026
Konu : Soru Önergesi
Sayın Yasin ÖZTÜRK Denizli Milletvekili
İlgi (O: 05.03.2026 tarihli ve 7/41663 esas numaralı yazılı soru önergeniz. Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarına ilişkin ilgi önergenizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır.
Bilgilerinizi rica ederim.
LAZ
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili
CEVAPLAR:
Cevap 1., 2. ve 3.- 05.08.2025 tarihinde çalışmalarına başlayan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun hazırladığı Rapor, Komisyonun 18.02.2026 tarihli 21'inci toplantısında nitelikli çoğunlukla (47 kabul, 2 ret, 1 çekimser) kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) temsil edilen tüm partilere yapılan davet üzerine yüzde 95'e yakın bir temsiliyetle oluşan Komisyonun Çalışma Usul ve Esasları'nın 6'ncı maddesi uyarınca kanun teklifi hazırlanmasına ilişkin kararların üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile alınacağı belirtilerek yüksek temsiliyet ve uzlaşı anlayışı Rapor'un kabul sürecinde de aranmıştır. Rapor'un yazım süreci TBMM Başkanının koordinesinde siyasi parti gruplarının temsilcileriyle yapılan istişareler neticesinde, siyasi partilerce Komisyona sunulan raporlarda yer alan hususların değerlendirilmesi suretiyle olgunlaşmış ve Rapor'da yer alan önerilerde uzlaşılmıştır.
Cevaplar 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13. ve 14.- Rapor TBMM internet sitesinde yayınlanmış olup, Rapor'un "Komisyonun Temel Hedefleri" başlıklı 2'nci bölümünün ikinci paragrafında yer aldığı üzere Komisyon; Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesini, temel anayasal ilkelerini, demokratik işleyişini ve üniter devlet yapısını esas alan bir anlayışla çalışmalarını sürdürmüştür. Türkiye'nin üniler devlet yapısı, toprak bütünlüğü, Türkçe'nin resmi dil statüsü ve laik Cumhuriyet ilkesi ortak temel değerlerdir. Milletimizin tamamını kucaklayan, terörün sebep ve sonuçlarını ortaya koyan, toplumsal barış ve huzur için terörle mücadele kararlılığından taviz verilmeden, hukukun üstünlüğü ilkesinden sapılmadan ve milli güvenlik kaygıları göz ardı edilmeden çerçeve metin hazırlanmıştır.
Rapor'un "Komisyon Çalışmaları" başlıklı 1'inci bölümünün on ikinci paragrafında, er biri ayrı bir ailenin ocağına düşen şehitlerimizin, her biri bir ömrü feda eden gazilerimizin acısı her daim taze olduğu, canları pahasına bu vatanı savunan tüm kahramanların, sürecin manevi mimarları olduğu ifade edilerek, Komisyonun bu istikamette atacağı her adımda, onların emanetine sadakatle bağlı kalacağı ilan edilmiştir.
Dolayısıyla Rapor'un içeriğinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin üniter yapısı, milli bütünlüğü ve Anayasa'nın değiştirilemez hükümleri ile çelişebilecek herhangi bir husus bulunmamaktadır. Komisyon çalışmaları ve Rapor yazımında şehit aileleri ile gazilerimizin emanetlerine sadakatle bağlı kalınmıştır.
Komisyon üyeleri, Komisyonun Rapor'un takdimi ve oylanması gündemli 18.02.2026 tarihli 21'inci toplantısında Rapor hakkında ilave değerlendirmelerde bulunmuş, söz konusu değerlendirmelerin yer aldığı tam toplantı tutanağı Rapor'a eklenmiştir.
TBMM'nin çatısı altında hazırlanan ve kamuoyunun bilgisi dâhilinde ilerletilen süreçte ortaya çıkan öneri ve değerlendirmeleri içeren Komisyon Raporu, yasa çalışmalarında esas alınmak üzere siyasi partilerin ve kamuoyunun takdirine sunulmuştur.