Diyarbakır'ın Sur ilçesine bağlı Kervanpınar köyünde yapılacağı iddia edilen GES projesine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Elektrik Piyasası Kanunu'nda Temmuz 2022'de yürürlüğe giren değişikliklerle, elektrik depolama tesisi kurmayı taahhüt eden firmalara, ihale ve yarışma yapılmadan, ölçüm zorunluluğunun dahi istenmeyeceği rüzgâr enerji santralleri ve güneş enerji santralleri (RES/GES) kurmaları için önlisans verileceği hükme bağlanmıştır. DEM Parti Kars Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit'in bir soru önergesine 21 Şubat 2025 tarihinde Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı'nın verdiği yanıta göre bu düzenleme kapsamında "RES ve GES önlisansı kapsamında birbirinden farklı yaklaşık 1.500 şirket tarafından 5.968 adet başvuru yapılmış"tır. Tek şartı, elektrik depolama tesisi kurma taahhüdü olan bu enerji lisansı kampanyasından faydalanmak isteyen; İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya başta olmak üzere çeşitli batı illerinden pek çok firma güneşlenme süresi uzun olan Diyarbakır ve Urfa'ya gözünü dikmiş; bu kapsamda Türk Telekom, İskenderun Demir ve Çelik AŞ (İsdemir), VBZ İnşaat, Çamlıca HES Elektrik Üretim AŞ, Varen İnşaat gibi firmaların Diyarbakır'ın Ergani, Dicle, Çınar, Çermik; Kulp gibi ilçelerinde kuracakları GES projeleri için arazi kiraladıkları ve peş peşe ÇED olumlu raporları aldıkları basına yansımıştı. Ankara'dan peynir ekmek gibi dağıtılan bu enerji lisansları için "lisans alana ÇED bedava" yaklaşımıyla proje yapılmak istenen alanlarda; halkın görüşü alınmadığı, projenin yerel ekosistem ve geçim kaynakları üzerindeki olumsuz etkisinin hesaba katılmadığı ve Diyarbakır Sur'da yaşanan son örnekte proje alanının 1. derece arkeolojik SİT alanı olmasının bile önemi kalmadığını göstermiştir.

Yukarıda anılan düzenleme kapsamında Zenkar Nak. İnş. Tem. Güv. Tar. Ve Pet. Ür. Ltd. Şti. de ZENKAR-I Güneş Enerji Santrali projesi için Diyarbakır Sur ilçesi Kervanpınar köyünü seçmişti. Kervanpınar köyü sakinleri, yaşam alanlarını ve geleceklerini tehdit eden bu projeye karşı itirazlarını defalarca dile getirmiş; 600 dönümlük arazilerinin 230 dönümüne yayılacak olan bu GES projesinin hemen yanı başındaki evlerine ve mezarlıklarına zarar vereceğini, mera alanlarının işgal edilmesiyle de tek geçim kaynakları olan hayvancılığın da bitme noktasına geleceğini ifade etmişlerdir. Halkın bu hayati uyarılarına rağmen bu proje için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇED Olumlu kararı vermiştir. Ancak Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu tarafından yapılan açıklamalara göre, projenin uygulanmak istendiği alanın aslında Gırap Bajar Yerleşim Ören Yeri adıyla 1. derece arkeolojik SİT alanı olarak tescillenmiş, ancak SİT ve tampon bölge sınırları projeyi

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

" koruyacak şekilde kasıtlı olarak kaydırılmış, bilirkişi raporlarının proje sahasında tarihi mozaik kalıntıları tespit etmesine rağmen Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü bu verileri görmezden gelerek sınırları kağıt üzerinde değiştirmiştir.

25 Şubat 2026'da yurttaşların; arkeolojik SİT alanı ile mera alanlarını korumak amacıyla ZENKAR-I GES projesine karşı başlattığı direniş karşısında olağanüstü güvenlik önlemleri alınmış, köy yüzlerce asker tarafından ablukaya alınmış, köyün giriş-çıkışı ile meralara, tarlalara ve kimi evlere keyfi şekilde ulaşım kapatılmıştır.

Bu bağlamda:

SORULAR

1. 5 Temmuz 2022 tarihinde yürürlüğe giren ve ölçüm zorunluluğu dahi istenmeyen yasa değişikliği kapsamında ve dadece elektrik depolama tesisi kurma taahhüdü vererek başvuru yapan 1.500 şirketin 5.968 adet başvurusu içinde kaç tanesi mera ve tarım alanlarını kapsamaktadır? Kaçı korunması gereken kültür ve tabiat varlıkları alanı üzerinde projelendirilmiştir?

2. Bu başvurulardan kaç şirketin kaç projesine önlisans verilmiştir? Bu şirketlerin kuruluş illeri/bölgeleri ile yatırım illeri/bölgeleri nerelerdir?

3. İhale ve yarışma yapılmaksızın verilen lisansların, Kervanpınar gibi arkeolojik sit alanları üzerinde yol açtığı hukuki uyuşmazlıklar nasıl çözülecektir?

4. Batı illerindeki firmaların güneşlenme süresi avantajı nedeniyle Diyarbakır ve Urfa meralarına yönelmesiyle oluşan yerel halk mağduriyetleri için bir önleminiz var mıdır?

5. Bu projelerin yerel ekosistem ve geçim kaynakları üzerindeki etkisi nasıl hesaplanmıştır?