Diyarbakır'ın Dicle ilçesine bağlı Bağlarbaşı Mahallesi'nde yapılması planlanan GES projesine ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 29 Temmuz 2026 tarihinde 7/47208 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 36 gün sonra, 3 Eylül 2026).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Dicle ilçesine bağlı Bağlarbaşı Mahallesi'nde yapılması planlanan GES projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47208, 29 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47208-diyarbakir-in-dicle-ilcesine-bagli-baglarbasi-mahallesi-nde-yapilmasi-planlanan-ges-projes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5ecda3af-098a-4bfa-8952-019fb1f10d2f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 36 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 31 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Diyarbakır ili Dicle ilçesi Bağlarbaşı Mahallesi sınırlarında İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. tarafından yaklaşık 4,5 milyar TL yatırım bedelli, 171,012 MWm / 140 MWe kurulu gücünde ve 200,54 hektarlık Güneş Enerji Santrali (GES) projesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci yürütülmektedir. ÇED raporunda proje alanının Dicle ilçe merkezine yaklaşık 1 kilometre, Yeşilsırt Mahallesi'ne yaklaşık 100 metre mesafede bulunduğu ve çevresinde yerleşim alanlarının bulunduğu belirtilmektedir. Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımlarını artırması enerji arz güvenliği ve iklim politikaları açısından önemli olmakla birlikte, bu yatırımların kamu yararı, planlama ilkeleri ve doğal varlıkların korunması gözetilerek yürütülmesi gerekmektedir. Bu kapsamda enerji yatırımlarının yer seçiminde alternatif sahaların değerlendirilmesi, tarımsal üretim, orman ekosistemleri, mera alanları ve yerleşim alanları üzerindeki etkilerin en aza indirilmesi büyük önem taşımaktadır. ÇED raporunda proje için yer seçimi, alternatif yer değerlendirmeleri, enerji üretim kapasitesi, teknik özellikler, fayda-maliyet analizi, iş akış planı ve proje sürecine ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Projenin Bakanlığınızın enerji planlaması, yenilenebilir enerji politikaları ve kamu yararı yaklaşımı bakımından hangi ölçütler esas alınarak uygun bulunduğunun açıklığa kavuşturulması önemlidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
İSDEMİR Diyarbakır GES Projesi Bakanlığınızın hangi enerji planlaması, yenilenebilir enerji stratejisi veya yatırım programı kapsamında değerlendirilmiştir?
Proje alanının belirlenmesi sürecinde yerleşim alanları, tarım arazileri, orman alanları ve mera alanları üzerinde daha düşük etki oluşturabilecek alternatif sahalar değerlendirilmiş midir? Değerlendirilmiş ise hangi alanlar incelenmiş, hangi gerekçelerle tercih edilmemiştir?
Projenin kurulu gücü ve yıllık elektrik üretim kapasitesi dikkate alındığında, üretilecek elektriğin ne kadarının ulusal şebekeye verileceği ne kadarının yatırımcı şirket tarafından öz tüketim amacıyla kullanılacağı planlanmaktadır?
Proje kapsamında Bakanlığınız veya bağlı kuruluşları tarafından verilmiş ön lisanş, üretim lisansı, bağlantı görüşü, teknik uygunluk görüşü veya benzeri izin ve onaylar nelerdir? Bu süreçlerde herhangi bir koşul veya ilave yükümlülük getirilmiş midir?
ÇED raporunda yer verilen fayda-maliyet analizinde yatırımın ekonomik getirisi ile doğal varlıklar, tarımsal üretim ve kırsal yaşam üzerindeki olası etkiler birlikte değerlendirilmiş midir? Bu değerlendirmede hangi kriterler esas alınmıştır?
Projenin ulusal enerji arz güvenliğine ve Diyarbakır'ın elektrik üretim kapasitesine sağlayacağı katkı ne kadardır? Bu katkıya ilişkin Bakanlığınızın hesaplamaları nelerdir?
Projenin iletim ve dağıtım altyapısına bağlantısı için TEİAŞ ve ilgili dağıtım şirketi tarafından hangi teknik değerlendirmeler yapılmıştır? Bu kapsamda yeni enerji iletim hattı veya trafo yatırımı planlanmakta mıdır?
Proje kapsamında kullanılacak güneş panelleri, invertörler ve diğer ana ekipmanların yerli üretim oranı nedir? Yerli üretimin teşvik edilmesine yönelik herhangi bir şart veya destek mekanizması uygulanacak mıdır?
Projenin işletme süresi sonunda güneş panelleri, invertörler, kablolar ve diğer ekipmanların sökümü ile geri kazanımı veya bertarafına ilişkin hangi yükümlülükler öngörülmektedir? Bu süreç hangi kurum tarafından denetlenecektir?
Bakanlığınız, benzer ölçekli yenilenebilir enerji yatırımlarında yer seçiminin doğal varlıklar, tarım alanları ve yerleşim alanları üzerindeki etkilerini azaltmak amacıyla yeni bir planlama veya mevzuat çalışması yürütmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN'in tarafıma tevcih ettiği 7-47208 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99'uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır.
Bilgilerinizi arz ederim.
Lisanssız elektrik üretim tesislerinin kapasite tahsislerine ilişkin duyurular TEİAŞ tarafından yapılırken, söz konusu kapasitenin tahsis metodolojisi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından belirlenmektedir. Bu kapsamda ISDEMIR Diyarbakır GES projesinin 08/02/2024 tarih ve 12415 sayılı Kurul Kararı kapsamında belirlenen ve tahsis edilen kapasiteden yararlandığı tespit edilmiş olup, anılan proje "Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 5'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi hükmüne istinaden kendilerine ait tüketim aboneliklerinin tüketim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulması planlanan lisanssız elektrik üretim tesisi olarak değerlendirilmektedir. Yenilenebilir kaynaklı lisanssız tesisler gerek yeşil dönüşümün gerçekleştirilebilmesi gerekse yerli/yenilenebilir kaynakların azami düzeyde kullanılarak enerjide bağımlılığın azaltılması hedefinde önemli bir konuma sahiptir. Lisanssız elektrik üretim başvurularında; kurulması planlanan üretim tesisinin kurulacağı sahaya ilişkin kullanım hakkının edinilmesi gerekli olup, kullanım hakkının edinildiğine dair belge, başvuru sahibi tarafından ilgili şebeke işletmecisine başvuru esnasında sunulmaktadır. Ayrıca 21/05/2019 tarih ve 30780 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16/05/2019 tarih ve 8587 sayılı Kurul Kararı ile belirlenen "Lisanssız Üretim Başvurularında Sunulması Gereken Bilgi ve Belgeler Listesi'nin 5'inci maddesi; ¿Çatı uygulaması dışındaki başvurular için;
• Mutlak tarım arazileri,
• Özel ürün arazileri,
• Dikili tarım arazileri,
• Sulu tarım arazileri,
• Çevre arazilerde tarımsal kullanım bütünlüğünü bozan alanları kapsamadığına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı veya söz konusu Bakanlığın il müdürlüklerinden alınacak belge," hükmünü amir olup, lisanssız elektrik üretim başvurularında kurulacak arazinin, yukarıda listelenen arazileri kapsamadığına ilişkin alınacak belgenin zorunlu olduğu ve bu kapsamda lisanssız elektrik üretim tesislerinin tarım arazisi vasfı taşımayan araziler üzerine kurulabileceği değerlendirilmektedir.
Lisanssız elektrik üretim tesislerinin temel amacı, ilişkili tüketim tesislerinin elektrik enerjisi ihtiyacının karşılanması olup, söz konusu tesiste üretilecek elektrik enerjisinin öncelikle ilişkili tüketim tesisi ve tesislerinin elektrik tüketiminin karşılanmasında kullanılması, ihtiyaç fazlası enerjinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde şebekeye verilmesi esastır. Anılan proje bakımından, üretilecek elektriğin ne kadarının öz tüketimde kullanılacağına ve ne kadarının şebekeye verileceğine ilişkin önceden belirlenmiş sabit bir miktar bulunmamakta olup, bu miktarlar tesisin üretim ve tüketim değerlerine bağlı olarak ilgili mevzuatta yer alan mahsuplaşma hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir.
Lisanssız elektrik üretim tesisleri, ön lisans veya üretim lisansı alma zorunluluğuna tabi değildir. Lisanslı veya lisanssız olması fark etmeksizin rüzgâr ve güneş gibi kesintili kaynaklı tesislerinin şebekeye bağlanabilmesi için, kapasite koşulları ve bağlanılabilirlik kriterleri çerçevesinde bağlantı görüşü oluşturulması ve bu tür tesislerin benzeri diğer tesislerle çakışma durumunu analiz etmek üzere teknik değerlendirme yapılması söz konusudur. Lisanssız elektrik üretim tesisleri yerli aksam desteğinden yararlanmamaktadır.
Projenin iletim ve dağıtım sistemine bağlantısına ilişkin teknik değerlendirmeler, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili şebeke işletmecisi tarafından yürütülmektedir. Projenin bağlantısının gerçekleştirileceği şebekenin mevcut durumu, bağlantı kapasitesi, bağlantı koşulları ve ihtiyaç duyulabilecek şebeke yatırımları ilgili şebeke işletmecisi tarafından belirlenmektedir. Bu kapsamda Isdemir Diyarbakır GES projesi için; TEİAŞ tarafından yapılan yük akış analizleri ve ilgili diğer teknik değerlendirmeler neticesinde üretim tesisinin 154 kV, 1272 MCM, ~40 km EIH ile Diyarbakır-3 TM'ye bağlantısı olacak şekilde sistem bağlantı görüşü verilmiş olup, ilgili Şirket ile TEİAŞ arasında bağlantı koşullarını ve Şirketin yükümlülüklerini belirleyen "Sistem Bağlantı Anlaşması" yapılmıştır.
Alpargan BAYRAKTARBakan