22 Mart 2026 tarihinde Şanlıurfa'da meydana gelen yoğun yağış nedeniyle yaşanan su baskınlarına ilişkin

CHP

T.B.M.M.

Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

GUMHURİYET HALK PARTİSİ Gap Başkanlığı

21 Mart 2026 tarihinde Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından Şanlıurfa için kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış uyarısı yapılmıştır. Buna rağmen 22 Mart 2026 tarihinde Şanlıurfa il merkezi ve bazı ilçelerde meydana gelen yoğun yağış; su baskınlarına, taşkınlara, ulaşımda ciddi aksamalara ve can-mal güvenliği bakımından ağır risklere neden olmuştur. Eyyübiye ilçesi Selçuklu Mahallesi'nde konutlar su altında kalmış, Balıklıgöl bölgesinde bir oteli su basmış, Viranşehir ilçesi Buğday Pazarı civarında vatandaşlar mahsur kalmış ve iş makineleriyle kurtarılmış, Karaköprü ilçesi Akpıyar Mahallesi'nde ise istinat duvarı çökmüştür. Şanlıurfa genelinde yolların suyla kaplandığı ve mevcut altyapının yetersiz kaldığı bir kez daha ortaya çıkmıştır.

Daha da vahimi, Şanlıurfa yaklaşık üç yıl önce de benzer bir sel felaketi yaşamıştır. 15 Mart 2023 tarihinde meydana gelen selde Şanlıurfa Valiliği açıklamasına göre 16 vatandaş hayatını kaybetmiş; konut, işyeri, araç ve muhtelif ev eşyalarına ilişkin 3.154 zarar tespit çalışması tamamlanmıştır. Böylesine ağır bir can kaybı ve yıkım yaşanmış olmasına rağmen, aradan geçen sürede taşkın riskini azaltacak kalıcı altyapı yatırımlarının, etkili drenaj sistemlerinin, risk haritalamasının, dere yatakları ve kritik noktalar için önleyici müdahalelerin yeterli düzeyde gerçekleştirilmediği yönünde ciddi bir kamu yönetimi sorunu bulunmaktadır.

Bu tablo, yaşanan olayın münferit bir doğa olayı değil; önceden bilinen ve daha önce can kayıplarına yol açmış bir risk karşısında gerekli kamusal tedbirlerin alınmamasından kaynaklanan ihmal zinciri olarak değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Önceden meteorolojik uyarı yapılmış olmasına rağmen, geçmiş felaketin derslerinin idari planlamaya, altyapı yatırımlarına ve afet hazırlığına yeterince yansıtılmadığı anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 5*inci maddesi devlete kişilerin huzur ve refahını sağlama; 56'ncı maddesi ise herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını koruma yükümlülüğü yüklemektedir. Bu nedenle, 2023 yılındaki ölümcül sel felaketinden sonra hangi tedbirlerin alındığının, neden yetersiz kalındığının, 2026 yılında benzer olayların neden tekrar yaşandığının, oluşan kamu zararının boyutunun ve sorumlular hakkında herhangi bir idari veya adli süreç başlatılıp başlatılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. 15 Mart 2023 tarihinde Şanlıurfa'da yaşanan ve can kayıplarıyla sonuçlanan sel felaketinin ardından, benzer olayların tekrar yaşanmaması için hangi kalıcı altyapı, drenaj, taşkın kontrolü ve afet hazırlık tedbirleri alınmıştır?

2. 2023 yılındaki sel felaketinden sonra Şanlıurfa genelinde riskli alanların tespiti, dere yataklarının durumu, mazgal ve yağmur suyu hatlarının kapasitesi ile taşkın riski yüksek

3. 598 bölgelerin belirlenmesine ilişkin herhangi bir kapsamlı çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?

4. 2023 yılındaki sel felaketinde 16 vatandaşın hayatını kaybetmesine ve binlerce zarar tespiti yapılmasına rağmen, 2026 yılında benzer su baskınları ve taşkınların yeniden yaşanmasının gerekçesi nedir?

5. 2023 yılındaki felaketten sonra Şanlıurfa için hazırlanan herhangi bir eylem planı, taşkın önleme master planı veya kurumlar arası afet koordinasyon planı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa neden etkili sonuç vermemiştir?

6. Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından 21 Mart 2026 tarihinde yapılan kuvvetli yağış uyarısının ardından Şanlıurfa Valiliği, AFAD, belediyeler ve ilgili diğer kurumlar tarafından hangi somut ve önleyici tedbirler alınmıştır?

7. Yağış öncesinde Şanlıurfa genelinde mazgal, yağmur suyu hattı, drenaj kanalı ve taşkın riski bulunan bölgelerde temizlik, bakım ve kapasite artırımı çalışmaları yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi bölgelerde yapılmıştır, yapılmadıysa gerekçesi nedir?

8. 22 Mart 2026 tarihinde meydana gelen su baskını ve taşkınlar sonucu kaç konut, işyeri, araç, kamu binası ve turistik tesis zarar görmüştür? İlçe bazlı hasar tespiti yapılmış mıdır?

9. Eyyübiye Selçuklu Mahallesi, Balıklıgöl bölgesi, Viranşehir Buğday Pazarı ve Karaköprü Akpıyar Mahallesi'nde meydana gelen olaylara ilişkin ayrı ayrı teknik inceleme ve idari tutanak düzenlenmiş midir?

10. Karaköprü ilçesinde çöken istinat duvarına ilişkin yapı güvenliği, zemin etüdü, ruhsat ve denetim süreçleri yönünden inceleme başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa sorumlular kimlerdir?

11. Şanlıurfa'da su baskını yaşanan bölgelerin kaçında daha önce de benzer taşkın olayları yaşanmıştır? Bu alanlar için önceden risk tespiti yapılmışsa neden gerekli önlemler alınmamıştır?

12. 2023 sel felaketinden sonra ayrılan ödenek, yapılan ihale, gerçekleştirilen altyapı yatırımı ve taşkın önleme harcaması toplamı ne kadardır? Bu kaynaklar hangi projelerde kullanılmıştır?

13. 2023 yılındaki sel felaketi sonrasında ihmal veya hizmet kusuru bulunduğuna ilişkin herhangi bir idari, teknik veya mülkiye incelemesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?

14. 2026 yılındaki yağış ve sel/su baskınlarıyla ilgili olarak valilik, belediyeler, AFAD ve diğer ilgili kurumlar hakkında herhangi bir idari inceleme başlatılmış mıdır?

15. 2023 ve 2026 yıllarında yaşanan sel ve su baskınları birlikte değerlendirildiğinde, Şanlıurfa'da afetlere karşı gerekli önlemlerin alınmadığı ve kamusal yükümlülüklerin gereği gibi yerine getirilmediği yönünde bir sorumluluk tespiti yapılmış mıdır?

16. Bu olaylarda ihmal, gecikme, yetersiz müdahale veya denetim eksikliği bulunduğuna dair bir tespit yapılmış mıdır? Yapıldıysa sorumlular kimlerdir?

17. 2023 yılındaki ölümcül sel felaketine rağmen gerekli önlemleri almayan kamu görevlileri hakkında herhangi bir idari soruşturma, disiplin işlemi veya adli süreç başlatılmış mıdır? Başlatılmadıysa gerekçesi nedir?

18. 2026 yılındaki yağış ve su baskınları nedeniyle oluşan toplam zarar ne kadardır? Bu zarar içerisinde kamu zararı ayrıca hesaplanmış mıdır?

19. Şanlıurfa'da benzer olayların tekrar yaşanmaması için bundan sonra kısa, orta ve uzun vadede hangi somut altyapı ve afet yönetimi tedbirleri alınacaktır? Bu tedbirler için ayrılan bütçe ne kadardır?

20. 15 Mart 2023 tarihinde Şanlıurfa'da meydana gelen sel felaketi sonrasında, dere yatakları, taşkın riski taşıyan alanlar, su tahliye hatları ve doğal akış güzergâhları üzerinde bulunan yapılaşmalara ilişkin kapsamlı bir tespit çalışması yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?

21. 2023 yılındaki sel felaketinden sonra Şanlıurfa'da dere yatağı, taşkın riski taşıyan alanlar veya su akışını engelleyebilecek bölgelerde yeni imar izinleri verilmiş midir? Verildiyse bu izinler hangi idareler tarafından, hangi hukuki ve teknik gerekçelere dayanılarak verilmiştir?

22. Dere yatakları ve taşkın riski taşıyan alanlarda yapılaşmaya izin verilmesi, bu alanların imara açılması veya gerekli önlemler alınmaksızın yapılaşmaya göz yumulması hususunda sorumluluk hangi kamu idarelerine ve hangi görevlilere aittir?

23. Bu kapsamda 2023 yılındaki sel felaketi sonrasında yapılan tespitler doğrultusunda herhangi bir idari inceleme, disiplin soruşturması veya adli süreç başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa kapsamı ve sonucu nedir?

24. Dere yatağı ve taşkın riski taşıyan alanlarda imar izni verilmesine ilişkin olarak hangi mevzuat hükümleri uygulanmaktadır? Mevcut mevzuata aykırı uygulamalar tespit edilmiş midir?

25. Bu alanlarda yapılaşmaya izin verilmesi veya gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle herhangi bir kamu görevlisi hakkında bugüne kadar işlem tesis edilmiş midir? İşlem tesis edilmediyse gerekçesi nedir? Bundan sonra işlem tesis edilmesi planlanmakta mıdır?