ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının Türkiye'nin cari işlemler dengesine olası etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Aliye Timisi Ersever (CHP), 27 Mart 2026 tarihinde 7/42509 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 70 gün sonra, 5 Haziran 2026).
Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara). “ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının Türkiye'nin cari işlemler dengesine olası etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/42509, 27 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-42509-abd-ve-israil-in-iran-a-yonelik-saldirilarinin-turkiye-nin-cari-islemler-dengesine-olasi-e (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8e28c154-ae5d-4973-9711-019d3f061f93
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 70 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Aliye İ RSEVER Ankara Milletvekili
• İsrail, İran ve ABD'nin dahil olduğu bölgesel savaş, enerji fiyatlarını artırarak Türkiye gibi enerjide yüksek dışa bağımlı ülkelerde çok daha derin bir etki yaratmaktadır. Türkiye'nin enerji ithalatına dayalı yapısı, bu tür şoklarda maliyetlerin doğrudan ülke içine yansımasına neden olmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Artan petrol ve doğal gaz fiyatları yalnızca enerji faturasını büyütmekle kalmamakta; sanayi üretiminden tarıma, ulaşımdan hizmetler sektörüne kadar geniş bir alanda maliyetleri yukarı çekmektedir. Bu maliyet artışları fiyatlara yansıyıp enflasyonu artırırken, rekabet gücünü zayıflatmakta ve ihracatı da olumsuz etkilemektedir. Diğer yandan, savaşın Türkiye İran ticaretinde yarattığı daralma; sınır ticareti, lojistik hatlar ve ödeme sistemleri üzerinden hem ithalatı hem ihracatı baskılamakta, bu da dış ticaret dengesini bozarak cari açığın büyümesine neden olmaktadır.
Sonuç olarak cari açıkta görülen artış, yalnızca enerji fiyatlarının yükselmesinden değil; enerjideki dışa bağımlılığın yarattığı kırılganlıktan, sektörlere yayılan maliyet baskısından ve bölgesel ticaretteki daralmadan kaynaklanan çok boyutlu bir sorundur. Bu tablo aynı zamanda Türkiye ekonomisinin sürdürülebilirliği açısından da ciddi bir uyarıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Söz konusu savaşın Türkiye'nin 2026 yılı cari işlemler dengesine etkisi ne olacaktır?
2026 yılı için öngörülen cari açık hedefi bu gelişmeler nedeniyle revize edilmiş midir?
Savaşın başlamasından bu yana Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından döviz piyasasına yapılan toplam müdahale tutarı ne kadardır?
Savaşın etkilerini sınırlamak amacıyla hükümet tarafından alınan somut ekonomik önlemler nelerdir? Bu önlemlerin bütçeye maliyeti ne kadardır?
Enerji fiyatlarındaki artışın etkisini azaltmak amacıyla uygulanan vergi/teşvik düzenlemelerinin toplam maliyeti ne kadardır?
Türkiye'nin kısa vadeli dış finansman ihtiyacını karşılamak için bu süreçte sağlanan yeni dış kaynak (kredi, swap, tahvil vb.) tutarı ne kadardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazı ekinde şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunulan yazılı soru önergesi için Ankara Milletvekili Sayın Aliye TİMİSİ ERSEVER'"e öncelikle teşekkür ederim.
Uyguladığımız program sayesinde finansal istikrar önemli ölçüde güçlenmiş, kırılganlıklar azaltılmış, şoklara karşı dayanıklılık artırılmış ve sürdürülebilir büyümenin temelleri sağlamlaştırılmıştır. Yakın coğrafyamızdaki çatışmaların ekonomimiz üzerindeki etkileri izlenmekte, piyasaların sağlıklı işlemesi ve bu sürecin ekonomiye yansımalarının en aza indirilmesi için gerekli adımlar eşgüdüm içerisinde atılmaktadır. Bununla birlikte, enerji fiyat şokunun etkilerini azaltmâk amacıyla eşel mobil mekanizması devreye alınmış, vergi ayarlamalarıyla fiyat geçişkenliği sınırlandırılmıştır. Maliye politikasında hedefli ve geçici tedbirler uygulanmakta, mali disiplin korunmaktadır. Para politikasındaki sıkı ve ihtiyatlı duruş sürdürülmektedir.
Öte yandan, orta ve uzun vadede ise enerji fiyat şoklarına karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi, yerli üretimin artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve yeşil dönüşüm politikaları yoluyla dışa bağımlılığın azaltılması yönündeki politikalar uygulanmaktadır. Bununla birlikte, kamu borç yönetimine ilişkin veriler, "Arips://www.hmb.gov.ir/kamu-finansmani-raporlari" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Ayrıca, soru önergesine ilişkin olarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.'den alınan cevap metni ekte yer almaktadır.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 g 7/42509 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş. Cevap Metni
Jeopolitik gelişmeler küresel belirsizliği artırmış ve enerji fiyatlarında belirgin bir yükselişe yol açmıştır. Petrol fiyatlarındaki artış enflasyonu doğrudan ve dolaylı yollarla etkilemektedir. Bu çerçevede, enerji maliyetlerindeki yükseliş, maliyet kaynaklı baskılar oluşturarak fiyatlar genel seviyesini artırıcı yönde etki yapmaktadır.
Bununla birlikte, savaşın süresi, yayılımı ve tedarik zincirleri üzerindeki etkisine bağlı olarak enflasyon ve büyüme tahminlerinde sapmalar olabilecektir. Söz konusu unsurlar 2026 enflasyon ve cari açık tahminleri üzerinde yukarı yönlü, büyüme tahmini üzerinde ise aşağı yönlü risk oluşturmaktadır. Yakın dönemde, jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümüne yönelik risklerini kontrol altına almak için, koordineli bir şekilde mali tedbirlerle birlikte sıkı para politikasını destekleyici kararlar alınmıştır. Bu kapsamda gelişmeler yakından takip edilmeye ve enflasyonist etkileri azaltıcı önlemler alınmaya devam edilecektir.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler dikkate alınarak, sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla | hafta vadeli repo ihalelerine 2 Mart 2026 itibarıyla ara verilmiştir, Böylece, likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılarak ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin, TCMB gecelik vadede borç verme faiz oranı olan yüzde 40'ta oluşması sağlanmıştır. Ayrıca, döviz piyasasının sağlıklı çalışması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlanmıştır. Ayrıca, TCMB para politikası ve finansal istikrarı desteklemek amacıyla zorunlu karşılıkları, Türk lirası mevduatı desteklemek amacıyla Türk lirası mevduat payı düzenlemesini de aktif olarak kullanmaktadır.
Mehmet ŞİMŞEKBakan