İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde meydana gelen ve 29 işçinin hayatını kaybettiği yangın hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin

Aşağidaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince Adalet Bakanı Akın GÜRLEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili

İstanbul Beşiktaş Gayrettepe'de bir gece kulübünde yürütülen tadilat çalışmaları sırasında meydana gelen ve 29 işçinin yaşamını yitirdiği yangın, Türkiye'de işçi sağlığı ve güvenliği alanındaki yapısal sorunların yanı sıra, etkili soruşturma ve adil yargılanma ilkeleri bakımından da ciddi tartışmaları beraberinde getirmiştir. Kamuoyunda "Gayrettepe katliamı" olarak anılan bu olay, öngörülebilir ve önlenebilir risklerin göz ardı edilmesi sonucu meydana gelmiş olup, yaşam hakkının korunmasına ilişkin pozitif yükümlülüklerin ihlali niteliğindedir.

Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Olayın meydana geldiği işyerinde; kapalı ve yetersiz havalandırılan alanlarda yanıcı ve tehlikeli malzemelerin kullanıldığı, acil çıkışların yetersiz olduğu, işçilere gerekli eğitimlerin verilmediği ve iş güvenliği önlemlerinin alınmadığı yönünde güçlü bulgular bulunmaktadır. Bu durum, yalnızca işverenlerin değil, aynı zamanda denetim yükümlülüğü bulunan kamu otoritelerinin sorumluluğunu da gündeme getirmektedir.

Soruşturma ve kovuşturma sürecine ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgiler ise adil yargılanma ve etkili soruşturma ilkeleri bakımından ciddi kaygılar doğurmaktadır. Bu kapsamda;

" Olay yerinde delil toplama süreçlerinin yeterince hızlı ve şeffaf yürütülmediği,

"e Bilirkişi raporlarının hazırlanmasında gecikmeler yaşandığı ve raporların kapsamına ilişkin tartışmalar bulunduğu, e" Sorumluluğu bulunan bazı kişi ve kurumlar yönünden etkin soruşturma yürütülmediği iddialarının gündeme geldiği, e o Olayınniteliğine rağmen suç vasfının "taksir" ile sınırlandırılmaya çalışıldığına dair kaygıların bulunduğu, e Bazısorumlular hakkında koruyucu bir yaklaşım sergilendiği yönünde kamuoyunda güçlü bir kanaat oluştuğu,

" Yargılamanın uzaması ve gecikmesi nedeniyle adaletin geciktiği, yönünde ciddi eleştiriler dile getirilmektedir.

Yaşamını yitiren işçilerin büyük bölümünün güvencesiz koşullarda, düşük ücretlerle ve çoğu zaman kayıt dışı ya da taşeron ilişkileri içinde çalıştırıldığı; ailelerinin ise olay sonrasında hem ekonomik hem de psikolojik açıdan ağır bir mağduriyet yaşadığı bilinmektedir. Mağdur yakınları, adaletin sağlanmadığı, sorumluların yeterince hesap vermediği ve kendilerine sunulan desteklerin yetersiz olduğu yönünde kamuoyuna yansıyan çok sayıda açıklama yapmıştır.

Bu yönleriyle Gayrettepe'de yaşanan bu olay, yalnızca bir iş kazası değil; yaşam hakkının korunmasına ilişkin pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle ortaya çıkan ağır bir hak ihlali niteliğindedir. Etkili bir soruşturma yürütülmesi, sorumluların eksiksiz biçimde ortaya çıkarılması ve benzer olayların önlenmesi için gerekli yapısal tedbirlerin alınması devletin temel yükümlülüklerindendir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Gayrettepe'de meydana gelen ve 29 işçinin yaşamını yitirdiği olaya ilişkin yürütülen soruşturmada, olay yerinde delil toplama işlemleri hangi süre içerisinde tamamlanmıştır? Delillerin eksik toplandığı veya karartıldığına ilişkin herhangi bir tespit yapılmış mıdır?

2. Soruşturma kapsamında hazırlanan bilirkişi raporlarının sayısı nedir? Bu raporların hazırlanma sürecinde yaşanan gecikmelerin gerekçesi nedir?

3. Bilirkişi raporlarının kapsamı ve bağımsızlığına ilişkin kamuoyunda dile getirilen eleştiriler hakkında Bakanlığınızca herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?

4. Olayın niteliği dikkate alındığında, bazı şüpheliler yönünden "olası kastla öldürme" suçunun değerlendirilip değerlendirilmediği hususunda Bakanlığınızın bir görüşü bulunmakta mıdır?

5. Soruşturma kapsamında kamu görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin herhangi bir adli işlem başlatılmış mıdır? Başlatılmadıysa gerekçesi nedir?

6. Soruşturma ve kovuşturma sürecinde herhangi bir şüpheli hakkında koruyucu veya kayırıcı uygulama yapıldığına dair iddialar incelenmiş midir? i Davanın halen devam ettiği dikkate alındığında, yargılamanın uzamasına neden olan faktörler nelerdir? Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edilmemesi için hangi önlemler alınmaktadır?

7. Mağdur ailelerin soruşturma ve kovuşturma sürecine etkin katılımı sağlanmakta mıdır? Bu kapsamda taleplerinin karşılanma oranı nedir?

8. Olayla ilgili yürütülen soruşturmanın, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında belirlenen "etkili soruşturma" kriterlerini karşıladığı değerlendirilmekte midir?

9. Benzer nitelikteki toplu işçi ölümlerine ilişkin davalarda cezasızlık algısının ortadan kaldırılması için Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır?