Uşak ilinde tarımsal üreticilerin üretimden çekilmesini önlemek ve ekim alanlarını genişletmek için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 9 Nisan 2026 tarihinde 7/43307 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 27 Ağustos 2026).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Uşak ilinde tarımsal üreticilerin üretimden çekilmesini önlemek ve ekim alanlarını genişletmek için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43307, 9 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43307-usak-ilinde-tarimsal-ureticilerin-uretimden-cekilmesini-onlemek-ve-ekim-alanlarini-genisle (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6a1f2f24-ff7c-4c2a-a521-019d767f9623
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 140 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 128 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2025 yılı büyüme verilerine göre Türkiye ekonomisi %3,6 büyürken, tarım sektörü %8,8 oranında küçülmüş ve tüm ana sektörler içerisinde küçülen tek sektör olmuştur. Bu tablo, tarımdaki daralmanın yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını; yanlış üretim planlaması, yetersiz destekleme politikaları ve dışa bağımlı tarım politikalarının etkili olduğunu açıkça göstermektedir. Tarım gibi stratejik bir sektörde yaşanan bu daralma, yalnızca ekonomik bir veri değil; aynı zamanda gıda güvenliği, kırsal kalkınma ve üretici refahı açısından ciddi bir alarmdır. Ancak TÜİK tarafından iller bazında güncel ve karşılaştırılabilir tarımsal küçülme verilerinin kamuoyuyla paylaşılmaması, sorunun bölgesel boyutunun analiz edilmesini zorlaştırmaktadır.
Uşak ili özelinde değerlendirildiğinde, 2025 yılı verileri tarımsal üretimde önemli gerilemelere işaret etmektedir. Tarla bitkilerinde toplam ekim alanı 1.613.393 dekardan 1.508.116 dekara gerilemiş; özellikle nohut, yağlık ayçiçeği ve çörekotu gibi ürünlerde düşüş yaşanmıştır. Sebze üretimi 119.860 tondan 102.446 tona düşmüş; domates, hıyar, kavun, biber ve karpuz üretiminde belirgin azalma görülmüştür. Meyvecilikte ise ceviz, üzüm, badem, elma ve kiraz üretiminde düşüş yaşanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Uşak'ta tarım arazilerinin %64'ünü oluşturan hububat üretimi ağırlıklı olarak kuru tarım alanlarında yapılmakta olup, bu durum üretimi iklim koşullarına karşı daha kırılgan hale getirmektedir. Kuraklığa dayanıklı çeşitlerin denenmesi gibi bazı çalışmalar yürütülse de, üretimde yaşanan daralma yapısal sorunların devam ettiğini göstermektedir.
Öte yandan Uşak'ta 2025 yılı itibarıyla bitkisel üretime yönelik yaklaşık 402,2 milyon TL destek verildiği, bunun önemli bir kısmının mazot ve gübre desteği olduğu bilinmektedir. Ancak üretimde yaşanan düşüşler, mevcut desteklerin üreticiyi ayakta tutmakta yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Tohum ve fide dağıtımı, demonstrasyon çalışmaları ve bazı proje uygulamaları olumlu olmakla birlikte, bu desteklerin üretimdeki daralmayı tersine çevirecek ölçekte ve etki düzeyinde olmadığı anlaşılmaktadır.
Tarım sektöründe yaşanan bu gerileme, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin üretimden çekilmesine, kırsalda gelir kaybına ve şehirlerde gıda fiyatlarının artmasına neden olabilecek bir sürecin habercisidir. Bu nedenle tarım politikalarının bölgesel veriler ışığında yeniden değerlendirilmesi ve üreticiyi gerçekten koruyan, sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda;
SORULAR
TUIK tarafından 2025 yılı için il bazında tarımsal küçülme oranları neden kamuoyuyla paylaşılmamaktadır? Bakanlığınızın il bazında tarımsal küçülmeye ilişkin güncel verileri nelerdir?
2025 yılında Türkiye genelinde tarım sektöründe yaşanan %8,8 lik daralmanın temel nedenleri Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir?
Uşak ilinde 2025 yılı itibarıyla ürün bazında üretim düşüşleri hangi ürünlerde ve ne oranlarda gerçekleşmiştir?
Uşak ta tarla bitkilerinde ekim alanının daralmasının temel nedenleri nelerdir?
Sebze ve meyve üretiminde yaşanan düşüşlerin nedenleri nelerdir? Bu düşüşler iklim kaynaklı mı yoksa yapısal sorunlardan mı kaynaklanmaktadır?
Uşak ta ilçe bazında tarımsal üretim düşüşlerine ilişkin Bakanlığınızın elinde veri bulunmakta mıdır? Varsa bu veriler nelerdir?
Uşak'ta verilen 402,2 milyon TL'lik tarımsal destek üretimdeki daralmayı neden engelleyememiştir? Bu desteklerin etkinliği değerlendirilmiş midir?
Mazot ve gübre desteklerinin üretim maliyetleri karşısındaki yeterliliği Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?
Uşak'ta kuru tarım yapılan alanların iklim değişikliğine karşı kırılganlığını azaltmak için hangi somut projeler yürütülmektedir?
Uşak'ta üreticilerin üretimden çekilmesini önlemek ve ekim alanlarını artırmak için Bakanlığınızın yeni bir planlaması var mıdır?
Tarımda üretim planlaması kapsamında Uşak'ta hangi ürünler için özel teşvik veya yönlendirme yapılmaktadır?
Uşak'ta su yönetimi, sulama yatırımları ve kuraklıkla mücadele kapsamında yürütülen projeler nelerdir?
Tarım sektöründe yaşanan daralmanın önüne geçmek için Türkiye genelinde uygulanacak yeni bir politika veya eylem planı hazırlanmakta mıdır?
Tarımsal üretimde sürdürülebilirliği sağlamak ve üreticinin gelirini korumak amacıyla Bakanlığınızın kısa ve orta vadeli hedefleri nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı (TUIK) tarafından yayımlanan bitkisel üretim istatistikleri, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında resmi istatistik üretme ve yayımlama yetkisi çerçevesinde hazırlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bu kapsamda, 2025 yılına ait il ve ilçe bazlı bitkisel üretim verileri TÜİK tarafından belirlenen takvim doğrultusunda sisteme aktarılmaktadır.
2025 yılında iklimsel faktörlere (zirai don, kuraklık vb.) bağlı olarak toplam bitkisel üretimimiz 119,9 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 2026 yılı bitkisel üretim 1. tahminine göre üretim miktarının 139,7 milyon ton olacağı öngörülmektedir.
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Bakanlığımız tarafından üreticilere;
• Bitkisel üretim,
• Hayvansal üretim,
• Kırsal kalkınma,
• Su ürünleri üretimi ve
• Tarımsal araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) olmak üzere 5 ana başlık altında tarımsal destekler verilmektedir.
Uşak iline 2025 yılında bitkisel üretim desteklemeleri kapsamında toplam 808.226.531 TL tarımsal destekleme ödemesi yapılmıştır.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilmektedir.
Bu kapsamda ülke genelinde 13 ürün (buğday, arpa, dane mısır, mercimek, nohut, kuru fasulye, aspir, kanola, kütlü pamuk, soya, yağlık ayçiçeği, patates, kuru soğan) ve yem bitkileri ürün grubu planlama kapsamına alınmıştır.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Yeni destekleme modeli kapsamında hazırlanan Karar ile üretim maliyetine göre ürünler kategorilere ayrılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir. Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir. Yeni destekleme modeliyle;
• Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.
• Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, destekler daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir.
• Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilmektedir.
• Su kısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanmaktadır.
• Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenmektedir.
• Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin sebep olduğu birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilmektedir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilmektedir.
Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave %50 planlı üretim desteği ödenmektedir. Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan %50'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilmektedir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin %100'ü desteklenmektedir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenmektedir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilmektedir.
Yağlık ayçiçeğinde kamu araştırma enstitüleri ve üniversiteler tarafından, soya, mısır ve patateste ise kamunun yanında özel sektör tarafından yurt içinde ıslah edilerek tescil edilen çeşitlerinin yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumunu kullanarak ekim/dikim yapan çiftçilere ilave destek ödemesi yapılmaktadır.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.
• 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre %27 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir.
• Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir.
• Mısır (dane) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir.
• Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır.
• Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir.
• Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır.
• Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçhı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının %25'i oranında ilave destek verilecektir.
• Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32'ye çıkarılmıştır.
• Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları %21 artırılmıştır. 2026 üretim yılı için belirlenen destek katsayı değeri olan dekara 310 TL'nin mazot ve gübre fiyatlarındaki artışa bağlı olarak güncelleme çalışmaları devam etmektedir. Akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaların üretici maliyetlerine yansımasını azaltmak amacıyla 12.08.2026 tarihli ve 11606 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile motorinde ÖTV tutarı 13-31 Ağustos 2026 tarihleri arasında uygulanmayacak şekilde (0 TL/litre) düzenlenmiş olup devam eden süreçte ise kademeli bir geçiş takvimi belirlenmiştir.
Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin kilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami %75 ayni desteğin sağlandığı 'Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi (TAKE) Projesi" yürütülmektedir.
Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.
Uşak ilinde 2025 yılında TAKE projesi kapsamında 1.087 üreticimize 20.750 dekar alanda yetiştirmek üzere kuru fasulye, yağlık ayçiçeği, nohut, karnabahar, brokoli, domates, kara buğday ve barbunya tohum ve fide dağıtımı yapılmıştır.
Kırsal kalkınma destekleri kapsamında; tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, kırsal kalkınma yatırımları (ekonomik ve alt yapı yatırımları), uzman eller proje desteği, bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi, IPARD ulusal eş finansman ödemeleri, çiftlik muhasebe veri ağı (ÇMVA) katılım primi destekleri yer almaktadır.
A VE ORM T.C.
IPARD Programı kapsamında 2007 yılı itibarıyla başlayan program üzerinden 42 ilde birçok tedbir altında tarım ve hayvancılık alanlarında hibe destekleri sağlanmaktadır. IPARD I ve IPARD II dönemi olarak başarıyla yürütülen süreç, IPARD III dönemiyle birlikte ülke geneline yayılmıştır. IPARD III döneminde çıkılan ve çıkılacak çağrılarda %50-75 arasında değişen oranlarda yatırım tedbirlerine hibe desteği sağlanmaktadır.
IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır. 2006'dan bu yana; Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı, IPARD hibeleri, Genç Çiftçi Projesi ve Kırsalda Uzman Eller Projesi kapsamında 102 bin projeye günümüz fiyatlarıyla toplam 237,9 milyar TL destek verilmiş, 288 bin kişiye istihdam sağlanmıştır. Doğal afetlerden zarar gören üreticilerimizin zararlarını telafi etmek, üreticileri uzun vadede gelir istikrarına kavuşturarak, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla, 2006 yılında 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu yürürlüğe girmiş olup her yıl yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanı Kararı ile tarım sigortası uygulamalarına ilişkin kapsam genişletilmektedir. Bu çerçevede, Devlet destekli tarım sigortası yaptıran üreticilerimize % 50 ile % 70 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği sağlanmakta olup tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları TARSİM Eksperleri tarafından yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına %50 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.
Bu kapsamda, 2026 yılında projeye esas hibe üst limit 10.000.000 TL olacak şekilde %50'si ile %70'ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilecektir.
Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda verilmektedir.
Tarla içi sistemler:
• Damla sulama,
• Yağmurlama,
• Mikro yağmurlama,
• Yüzey altı damla sulama, Mekanik büyük sistemler
• Center pivot / Lineer sulama sistemleri,
• Tamburlu sulama sistemleri, Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler
• Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) ve
• Akıllı sulama / otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim)'dir. Basınçlı sulama sistemleri hibe destekleri kapsamda Uşak ilinde 540 yatırımcıya 13.638 dekar alana 12.154.254 TL hibe desteği verilmiştir.
Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- BATTE TRAN T.C.
VE ORN
31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda %25-%100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verilerine göre Uşak ilinde son beş üretim yılında toplam ekili tarım alanı ve kayıtlı üretici sayısı artmıştır. 2022 üretim yılında 1.359.007 dekar olan toplam ekili alan miktarı 2026 üretim yılı itibarıyla %12 oranında artarak 1.522.749 dekara ulaşmıştır. Aynı dönem aralığında ÇKS'ye kayıtlı aktif çiftçi sayısı ise 20.787'den %2,9 artışla 21.382'ye yükselmiştir.
İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedildiği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.
Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.
Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.
Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin ve farkındalığının oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.
Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir.
Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu iDeğişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır. Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır.
Bakanlığımızca çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.
Şu ana kadar Seyhan, Gediz, Küçük Menderes, Konya, Akarçay, Burdur, Batı Akdeniz, Kuzey Ege, Büyük Menderes, Sakarya, Susurluk, Aras ve Çoruh olmak üzere 13 havzada SSTP tamamlanmıştır. Kızılırmak, Yeşilırmak, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Marmara, Doğu Akdeniz, Antalya ve Meriç-Ergene olmak üzere 8 havzada SSTP çalışmaları devam etmektedir. Bakanlığımız tarafından hazırlanan "Gediz Havzası Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı" 31.12.2020 tarihinde, "Büyük Menderes Havzası Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı" ise
• VE OR T.C.
04.06.2025 tarihinde 32920 sayılı Resmî Gazete'de 9962 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı olarak yayınlanmıştır.
Bu minvalde, Uşak ilinin de içinde yer aldığı Büyük Menderes ve Gediz Havzaları Sektörel Su Tahsis Planları ve Eylem Planları ile; su kaynaklarının havza ve alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, geleceğe yönelik planlaması ve her sektörün ihtiyacı olan suyun adil, verimli ve sürdürülebilir karşılanmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır.
İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki olumsuz etkileri ise daha sıcak ve az yağışlı iklim koşulları, ekstrem meteorolojik olaylarda artış, su kaynaklarında azalma, kuraklık şiddetinde artış, su ve toprak kalitesinde bozulma ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi hususlar olarak sıralanmaktadır.
Bu bağlamda; Bakanlığımız koordinatörlüğünde ülkemiz şartlarına uygun 2008-2012, 2013- 2017, 2018-2022 ve 2023-2027 dönemine ait Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur.
Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmıştır.
Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "İl Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. İl Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan İl Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler alınarak il bazında uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, kuraklıkla mücadelede kriz yönetimi yerine risk yönetimi yaklaşımını esas alan Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi (KTEUS) kurulması çalışmaları devam etmektedir.
İklim değişikliği sebebiyle sıklığı artan taşkın ve kuraklık afetlerinin can ve mal güvenliğini tehdit etmesi sonucu hem su kaynaklarımızın hem de beşeri faaliyetlerin olumsuz etkilerinin azaltılması maksadıyla hazırlanan Yönetim Planlarının (Nehir Havza Yönetim Planı, Taşkın Yönetim Planı, Sektörel Su Tahsis Planı ve Kuraklık Yönetim Planı) bütünleştirilmesi neticesinde "Gediz Havzası Eylem Planı" 04.05.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girmiştir.
Gediz Havzası Eylem Planı ile yaklaşık 2 milyon vatandaşımızın yaşadığı Gediz Havzasının tamamında kentsel atık su arıtımı, katı atıkların düzenli bertarafı, sanayi kaynaklı kirliliğin giderilmesi, iyi tarım uygulamaları ile tarımsal kaynaklı kirliliğin azaltılması, suyun verimli ve etkin kullanılması, arz-talep dengesi dikkate alınarak gıda güvenliğinin sağlanması, taşkın ve kuraklığın olumsuz etkilerinin azaltılması hedeflenmektedir. Bahse konu Eylem Planında yer alan tedbirlerin takibi ise oluşturulan Gediz Eylem Planı Takip Komisyonunca yapılmaktadır. Uşakta içme suyu arıtma tesislerinin performans değerlendirmeleri yıllık olarak Bakanlığımızca yapılmaktadır.
29.11.2023 tarihli ve 32384 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Ulusal, havza ve il düzeyinde su kurulları kurulmuştur. Uşak ilinde vali başkanlığında 07.04.2026 tarihinde ilgili kurum/kuruluş ve sektör temsilcileri ile "İl Su Kurulu" toplanmıştır.
Unite? T.C.
Su Verimliliği Yönetmeliği kapsamında; 2025 yılında eğitim kurumları ve kamu kurum kuruluşlarında 775 kişiye, 2026 yılında ise 995 kişiye su tasarrufu ve suyun verimli kullanımı konusunda eğitim verilmiştir.
Suyun verimli kullanımı amacıyla basınçlı sulama sisteminin önemi konusunda 2025 yılında 8 adet toplantı yapılarak 128 çiftçimize eğitim verilmiş ayrıca çevre dostu tarımsal uygulamalar kapsamında 5 adet toplantı yapılarak 59 üreticimiz bilgilendirilmiştir.
Uşak ilinde tarımsal kaynaklı nitrat kirliliğini önlemek amacıyla 2025 yılında 42 adet yeraltı ve yerüstü izleme istasyonundan 133 adet numune alınmış ve 349 adet analiz gerçekleştirilmiştir. 2026 yılında ise mart ayı sonuna kadar 34 adet yeraltı ve yerüstü izleme istasyonundan 34 adet numune alınmış ve 97 adet analiz gerçekleştirilmiştir.
Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüzce Su Verimliliği Yönetmeliği kapsamında su verimliliği sistemini kurmakla yükümlü sektör temsilcilerine yönelik 07.04.2026 tarihinde bilgilendirme toplantısı düzenlenmiş, söz konusu toplantıda katılımcılara Su Verimliliği Yönetmeliği ve su verimliliği sistemi ile ilgili sunum yapılmıştır.
Bu kapsamda su verimliliği sistemini kurmakla yükümlü toplam 200 adet yükümlü kurum/kuruluş ve özel sektör temsilcilerine yazı ile bilgilendirme yapılmış ayrıca teknik personellerimiz tarafından tüm Uşak iline bağlı ilçelerde ilgililerin katılımı ile bilgilendirme toplantıları düzenlenmektedir.
Demonstrasyon çalışmaları ile kuraklığa dayanıklı çeşitlerin Uşak iklimine uygunluğu test edilmektedir. Uygun çeşitler çiftçi toplantıları ve tarla günleri ile üreticilerimize tanıtılmakta olup üreticilerimiz bu çeşitlerin tarımını yapmaları konusunda bilgilendirilmektedir. Ayrıca il müdürlüğümüzce yapılan projeler ile çiftçilere kuraklığa karşı dayanıklı bu çeşitler hibeli olarak dağıtılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan