Türkiye'nin dış borcuna ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 58 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim. Saygılarımla.
Son dönemde uluslararası kuruluşlar tarafından yayımlanan raporlar, Türkiye ekonomisinin dış borç dinamikleri ve borç sürdürülebilirliği açısından kritik göstergelerle karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır. Dünya Bankası tarafından yayımlanan ve 120 ülkeyi kapsayan uluslararası borç raporuna göre, Türkiye'nin 2024 yılı sonu itibarıyla dış borç stokunun yaklaşık 514,9 milyar dolar seviyesinde olduğu tahmin edilmektedir. Bu veriyle Türkiye, gelişmekte olan ülkeler arasında en yüksek dış borca sahip ilk 5 ülke arasında gösterilmektedir.
Aynı raporda Türkiye'nin dış borç/GSYH oranının yaklaşık %39 seviyesinde olduğu, benzer gelir grubundaki ülkelerde bu oranın ortalama %23 olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca borcun ihracata oranı Türkiye'de %135 seviyesine ulaşırken, ortalama gelişmekte olan ülkelerde bu oran %90 seviyelerinde kalmaktadır. Bunun yanında ihracat gelirlerinin yaklaşık %23'ünün borç servisinde kullanıldığı, bu oranın uluslararası ortalamaların oldukça üzerinde olduğu belirtilmektedir. OECD tarafından yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu'nda ise Türkiye'nin borç stokunun ortalama vadesinin 4,2 yıl ile OECD ülkeleri arasında en düşük seviyede olduğu, bu durumun borç çevrim riskini artırdığı ifade edilmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre ise Türkiye'nin brüt dış borç stokunun 2025 yılı içerisinde 564,9 milyar dolar seviyelerine kadar yükseldiği, yıl sonu itibarıyla yaklaşık 519,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiği belirtilmektedir. Tüm bu göstergeler birlikte değerlendirildiğinde; Türkiye'nin dış borç yapısı, borç çevirme kapasitesi, vade yapısı ve ihracat gelirlerinin borç servisindeki payı bakımından kapsamlı bir değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
• Bu bağlamda; 43388
SORULAR
Türkiye'nin 2023-2024-2025 yılları itibarıyla toplam brüt dış borç stoku kesin olarak ne kadardır?
Dünya Bankası raporunda yer alan "514,9 milyar dolar dış borç" verisi doğru mudur? Bakanlığınızın resmi verileriyle fark var mıdır?
Turkıye'nin dış borç/GSYH oranının %39 olduğu bilgisi doğru mudur? Bu oran hangi hesaplama metoduna göre belirlenmektedir?
Türkiye'nin borç/ihracat oranının %135 olduğu iddiası doğru mudur? Bu oran sürdürülebilir midir?
İhracat gelirlerinin %23'ünün borç servisine gitmesi Türkiye ekonomisi açısından hangi riskleri doğurmaktadır?
Türkiye'nin gelişmekte olan ülkeler arasında en borçlu ilk 5 ülke arasında yer aldığı değerlendirmesi doğru mudur?
Türkiye'nin borçlanma faiz oranları, benzer gelir grubundaki ülkelere kıyasla ne seviyededir?
Türkiye'nin dış borç stokunun kısa vadeli, orta vadeli ve uzun vadeli dağılımı nasıldır?
Ortalama borç vadesinin 4,2 yıl olduğu iddiası doğru mudur? Bu durum borç çevrim riskini artırmakta mıdır?
Türkiye'nin dış borçlarının ne kadarı kamu kesimine, ne kadarı özel sektöre
Özel sektörün dış borçlarının geri ödeme kapasitesine ilişkin bir stres testi yapılmış mıdır?
Türkiye'nin dış borçlarının döviz cinsi dağılımı nedir?
Borçlanma maliyetlerinin düşürülmesine yönelik hangi yapısal reformlar planlanmaktadır?
Dış borçların azaltılması için ihracat gelirlerini artırmaya yönelik hangi stratejiler uygulanmaktadır?
Türkiye'nin borç sürdürülebilirliği konusunda OECD ve Dünya Bankası raporlarıyla uyumlu bir ekonomik yol haritası mevcut mudur?
Önümüzdeki 5 yıl için dış borç stokunun projeksiyonu nedir?
Türkiye'nin borç çevrim riskine karşı geliştirdiği acil durum planı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Muğla Milletvekili Sayın Doç. Dr. Selçuk ÖZDAĞ'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
7/43388 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Doç. Dr. Selçuk ÖZDAĞ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Bakanlığımızca kamu borç yönetiminin yürütülmesinde makroekonomik dengeleri gözeterek para ve maliye politikalarıyla uyumlu, sürdürülebilir, saydam ve hesap verilebilir bir borçlanma politikası izlenmesi; finansman ihtiyaçlarının, iç ve dış piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak belirlenen risk düzeyi çerçevesinde, orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ilkeleri esas alınmaktadır. Bu bağlamda, 2003 yılından beri kararlılıkla uygulanan, kur, faiz, refinansman ve likidite risklerini gözeten stratejik ölçütler doğrultusunda borçlanma kompozisyonunun dengeli bir şekilde oluşturulmasına devam edilmektedir.
Kamu maliyesinde şeffaflık, hesap verilebilirlik ve öngörülebilirlik ilkeleri gereğince yayımlanan merkezi yönetim iç ve dış borç stoku istatistiklerine ilişkin olarak; borçlanma, ödeme, borç stoku, ortalama vade ve maliyet göstergelerine, "https://www.hmb.gov.tr/kamufinansmani-istatistiklerli internet adresinden erişilebilmektedir. Ayrıca, kamu finansmanına ilişkin detaylı tablo ve güncel verileri içeren aylık ve yıllık periyotta yayımlanan Kamu Borç Yönetimi Raporları "https://www.hmb.gov.tr/kamu-finansmanı-raporları" internet adresinden yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bununla birlikte "Türkiye Brüt Dış Borç Stoku" istatistiklerine ve zaman serisine "https://evds3.tcmb.gov.tr/anasayfa" internet adresinden erişilebilmektedir.
Öte yandan, bankacılık sektörü ve reel sektörün şoklara karşı dayanıklılığı farklı risk alanlarını kapsayan bütüncül bir çerçevede stres testleri ve kırılganlık analizleri ile takip edilmektedir. Bu kapsamda, özel sektörün dış borç geri ödeme kapasitesi farklı makroekonomik ve finansal şok senaryoları altında analiz edilmektedir. Reel sektörün finansal kırılganlıklarının ölçümüne yönelik firma bilançoları, döviz pozisyonu, borçluluk, kârlılık ve likidite göstergeleri gibi geniş bir veri seti yakından takip edilmektedir. Bununla beraber bankacılık sektörü ve reel sektörün dış borçlanma gelişmeleri ve dış borç ödeme kapasitelerine ilişkin değerlendirmelere TCMB tarafından yılda iki kez yayımlanan Finansal İstikrar Raporu'nda yer verilmekte olup, "https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Yayınlar/Raporlar" internet adresinden erişilebilmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan