Tekstil, hazır giyim ve deri sektörlerinde yaşanan daralmaya ilişkin

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Muğla Milletvekili Sayın Doç. Dr. Selçuk ÖZDAĞ tarafından verilen 7/43454 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Muğla Milletvekili Sayın Doç. Dr. Selçuk ÖZDAĞ'a Ait 7/43454 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 18) Türkiye'nin ekonomik kalkınmasına, istihdamına ve ihracatına büyük katkılar sağlayan tekstil ve konfeksiyon ile deri ve deri mamulleri sektörleri, Bakanlığımız tarafından desteklenmektedir. Bakanlığımızca, ihracatın tüm aşamalarında firmalarımıza destek sağlamak amacıyla kapsamlı bir yaklaşım benimsenmekte ve özellikle KOBİ'lerin yeni pazarlara açılmaları, ihracat kapasitelerini artırmaları ve markalı, katma değerli ürün ihracatını gerçekleştirmeleri teşvik edilmektedir.

Bu çerçevede; Bakanlığımızca, 2025 yılında mal ihracatına 25,5 milyar TL, hizmet ihracatına ise 7,3 milyar TL destek sağlanmış olup, 2026 yılı için yaklaşık 45 milyar TL'lik bir bütçe öngörülmektedir. Ayrıca; Uzak Ülkeler Stratejisi ve İslam Iş birliği Teşkilatı ülkeleriyle ticareti güçlendirme hedefi gibi uzun vadeli politikalarla Türkiye'nin küresel ihracat alanındaki rekabet gücünün artırılması amaçlanmıştır.

İhracatçılarımızın uygun koşullarda finansmana erişimi de büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; Bakanlığımız, Türk Eximbank, Türk Ticaret Bankası ve İhracatı Geliştirme (İGE) A.Ş. ile iş birliği yaparak ihracatçılara maliyet açısından avantajlı finansman çözümleri sunmaktadır. Türk Eximbank, 2025 yılında 54 milyar dolar destek sağlamış; 2026 yılı hedefi ise 59 milyar dolar olarak belirlenmiştir.

Diğer taraftan, İGE A.Ş. tarafından (10.05.2026 tarihi itibarıyla) 272,9 milyar TL'lik kredi talebi için 239,1 milyar TL ketalet sağlanmıştır. 2026 yılı hedeti ise 290 milyar TL olarak belirlenmiştir. İGE A.Ş. tarafından devralındıktan sonra faaliyetlerine yeniden başlayan Türk Ticaret Bankası da 2025 yılında ihracatçılarımıza 76,3 milyar TL finansman desteği sağlamıştır. 2026 yılı için ise 100 milyar TL'lik finansman desteği sağlamayı hedeflemektedir.

İlaveten, daha önce 300 milyon TL olan reeskont kredilerinin günlük limiti 01.11.2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 4,5 milyar TL'ye çıkartılmıştır. Bu limitin 1,5 milyar TL'lik kısmı tekstil, giyim, deri ve ayakkabı sektörlerine tahsis edilmiştir.

Ayrıca; tekstil, giyim, deri, ayakkabı gibi emek yoğun üretim yapan sektörlerde faaliyet gösteren ve istihdamlarını koruyan KOBİ'lere KOSGEB aracılığıyla çalışan başına aylık 3.500 TL geri ödemesiz destek sağlanmaktadır. Aynı zamanda bu destekten yalnızca KOBİ'lerin değil, büyük ölçekli firmaların da yararlanması sağlanarak kapsam genişletilmiştir.

Bu itibarla; ihracatçılarımızın desteklenmesi, finansman imkanlarının geliştirilmesi ve finansmana erişimde yaşadığı sorunlara hızlı ve etkili çözümler üretilmesi ve yeni mekanizmaların geliştirilme noktasında ilgili kurumlar ile iş birliği içinde çalışmalar sürdürülmektedir.

Öte yandan, sanayicilerimizin ithalat baskısına karşı rekabet gücünü artırmak, yerli üretimi desteklemek ve bu suretle cari açığımızı azaltmak amacıyla yeni yatırım ve istihdam imkânı yaratılabilmesini teminen Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanan ülkeler hariç olmak üzere yapılan ithalatta İlave Gümrük Vergisi (İGV) uygulaması bulunmaktadır. Bu kapsamda iplik, mensucat, hazır giyim ve ayakkabı ürünleri başta olmak üzere tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin ithalatında hammadde, ara mamul ve nihai ürün dengesi gözetilerek çeşitli oranlarda İGV uygulanmaktadır.

Bu kapsamda, AB ve STA ülkelerinden gerçekleştirilen ithalat hariç olmak üzere diğer ülkelerden gerçekleşen ithalata karşı; 16.10.2023 tarihli ve 32341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7709 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile iplikte 5 puan, kumaşta 7 puan ve konfeksiyonda 9 puan artırılmış olan İGV oranları, iplikte %10-13, kumaşta %27, konfeksiyonda 39 olarak uygulanmaya başlamıştır. Böylece, 15.11.2023 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren İGV ile birlikte toplam korunma oranı iplikte %14-18, kumaşta %35, konfeksiyonda %51 olmuştur. Bununla birlikte, ayakkabı ithalatında uygulanan mevcut İGV oranlarına 31.12.2024 tarihli ve 32769 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 9392 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10 puan ilave edilmiştir. Böylece, toplam korunma oranı %57'ye yükselmiştir.

Ayrıca, sektör tarafından iletilen talepler doğrultusunda yapılan çalışmalar ile hammadde niteliğini haiz talep konusu eşyanın ülkemizde üretiminin bulunmadığı veya üretiminin yetersiz olduğu durumlarda yerli üreticilerimizin düşük maliyetli hammaddeye erişebilmesini teminen İGV kaldırılabilmekte veya sıfırlanabilmekteyken talep konusu eşyanın ülkemizde üretiminin bulunduğu durumlarda ise İGV artırılabilmektedir.

Bununla birlikte, hammadde ve ara girdi niteliğine haiz sanayi ürünlerinin gümrük vergisi Türkiye ve AB üyesi ülkelerde üretimi bulunmamak veya üretimi yetersiz olmak şartıyla Gümrük Birliği kapsamında geçici olarak askıya alınarak ya da tarife kontenjanı açılarak sıfırlanabilmekte ya da indirimli gümrük vergisi oranına tabi tutulabilmekte olup, anılan şartları sağlayan eşya İthalat Rejimi Kararının "V Sayılı Gümrük Vergisi Askıya Alınan Sanayi Ürünleri" listesine ve her yıl yayımlanan tarife kontenjanı kararlarına dahil edilmektedir.

Son olarak, ticaret sicili kayıtları 238 ticaret sicili müdürlüğü tarafından münferit olarak tutulmakta ve bu kayıtlara ilişkin bütün belgeler de buralarda saklanmakta olup, ticaret sicili işlemleri Bakanlığımız bünyesindeki Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilmektedir. MERSİS'te ticaret sicilinde tescil edilen ticaret şirketleri ile ticari işletmelere ilişkin bilgiler yer almakta olup, MERSİS'te sektörel bilgi tutulmamaktadır.