Dijital yemek ve alışveriş platformları tarafından talep edilen komisyon ücretlerine ilişkin
Kaynak göster
Talat Dinçer (CHP), 10 Nisan 2026 tarihinde 7/43561 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 21 Mayıs 2026).
Talat Dinçer (CHP, Mersin). “Dijital yemek ve alışveriş platformları tarafından talep edilen komisyon ücretlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43561, 10 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43561-dijital-yemek-ve-alisveris-platformlari-tarafindan-talep-edilen-komisyon-ucretlerine-ilisk (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/dbcbb14f-352a-4178-be80-019d86eebb94
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımı Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer BOLAT tarafından Anayasa'nın 98. Ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Son yıllarda dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte yemek ve alışveriş platformları hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Vatandaşımız için kolaylık, hız ve erişim sağlayan bu sistemleri elbette reddetmiyoruz. Ancak bugün gelinen noktada bu yapının adil işlemediğini, küçük esnafı korumak yerine giderek daha fazla baskı altına aldığını açıkça ifade etmek zorundayız.
Bugün birçok yemek ve e-ticaret platformu, esnaftan başlangıçta %15-025 arasında komisyon talep etmektedir. Bu oran bile küçük işletmeler için ciddi bir yük anlamına gelirken; teslimat hizmetleri, reklam ve görünürlük ücretleri, algoritmik sıralama bedelleri ve çoğu zaman dayatılan kampanyalarla birlikte bu oranlar %40-%50 seviyelerine kadar çıkmaktadır. Bir esnaf, kazandığı her 100 liranın 40'ını, 50' sini platformlara verirken nasıl ayakta kalacaktır? Bugün Anadolu'nun dört bir yanında; lokantacı, bakkal, manav, küçük üretici dijital sistemin içinde görünür olabilmek için adeta bir "komisyon sarmalına" mahkûm edilmiştir. Platformda yukarı çıkmak isteyen daha fazla ödeme yapmak zorunda bırakılmakta, kampanyaya katılmayan esnaf geri plana itilmekte, kendi emeğiyle rekabet edemez hale getirilmektedir. Bu platformlar artık sadece aracılık yapan yapılar olmaktan çıkmış, piyasayı belirleyen, fiyatları yönlendiren, esnaf üzerinde tek taraflı şartlar dayatan bir güce dönüşmüştür.
Komisyon oranlarına açık ve net bir üst sınır getirilmelidir. Gizli maliyetler, sonradan eklenen ücretler ve zorunlu kampanya dayatmaları tamamen kaldırılmalıdır. Küçük esnaf ve yerel işletmeler için özel koruyucu düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Platformların algoritmaları şeffaf hale getirilmeli, esnafın görünürlüğü parayla değil adil rekabetle belirlenmelidir. Yemek ve alışveriş platformları, "güçlü olanın kazandığı" değil, herkesin eşit şartlarda yarıştığı bir yapıya dönüştürülmelidir.
Bu bilgiler doğrultusunda;
SORULAR
Esnaf kazandığı her 100 liranın 50 lirasını platformlara verirken siz bunu adil mi görüyorsunuz?
%40-%50'ye varan komisyon oranlarına neden hâlâ bir üst sınır getirmediniz?
Esnafı zorlayan gizli ücretler ve dayatılan kampanyalara neden göz yumulmaktadır?
Dijital platformların fiyatları ve piyasayı belirleyen bir güce dönüşmesini nasıl açıklıyorsunuz?
Parası olanın öne çıktığı, küçük esnafın geriye itildiği bu sistemi rekabet olarak mı görüyorsunuz?
Küçük esnafı koruyacak somut bir adımı ne zaman atacaksınız?
Bu düzen devam ederse kepenk kapatan esnafın sorumluluğunu kim üstlenecek?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER tarafından verilen 7/43561 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER'e Ait 7/43561 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 7) Elektronik ticaret sektöründe rekabetin korunması, tüketici refahının sağlanması, çok oyunculu pazar yapısının tesis edilmesi ve satıcılara haksız ticari koşullar dayatılmasının önlenmesi amacıyla 2022 yılında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda önemli değişiklikler yapılmıştır.
Bu kapsamda, anılan Kanunun ek 1'inci maddesinde elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara haksız ticari uygulamalarda bulunamayacağı düzenlenmiş; satış bedelinin süresinde ödenmemesi, satıcının kampanyalı satışa zorlanması, aracılık sözleşmelerinin açık ve erişilebilir olmaması, sözleşme hükümlerinin satıcı aleyhine tek taraflı değiştirilmesi, hizmet verilmeden bedel alınması ve nesnel ölçüt olmaksızın satıcının sıralamada geriye düşürülmesi veya hizmetinin kısıtlanması gibi uygulamalar haksız ticari uygulama kapsamında sayılmıştır.
Öte yandan, 6563 sayılı Kanunun 11'inci maddesinin birinci fıkrasında, Bakanlığımızın elektronik ticarete ilişkin uygulamaları izlemeye, bu alanda düzenleme yapmaya, etkin ve adil rekabet ortamının sağlanmasına yönelik tedbirler almaya yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, elektronik ticaret pazar yerlerinde uygulanan komisyon, hizmet bedeli ve benzeri kesintilerin şeffaflığı ile öngörülebilirliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar Bakanlığımız gündeminde yer almakta olup, 03/03/2026 tarihli ve 2026/1 sayılı Hizmet Bedellerinin Şeffaflığının Sağlanması Hakkında Genelge ile yemek sipariş hizmeti sunan elektronik ticaret pazar yerlerine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
Anılan Genelge ile;
-Komisyon ve diğer hizmet bedellerinin restoranlara açık ve anlaşılır şekilde gösterilmesi,
-Platform tarafından sunulan asli hizmetler dışında, yalnızca kampanyaya katılım gerekçesiyle ek bedel talep edilmemesi,
-Ek hizmet, kampanya, indirim ve reklam faaliyetlerine katılımın zorunlu tutulmaması, -Kampanyalı satışlarda komisyon bedelinin alıcı tarafından ödenen nihai bedel esas alınarak hesaplanması, hususlarında düzenlemeler getirilmiştir.
Bu doğrultuda, Bakanlığımızca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara karşı adil rekabeti bozucu ve haksız ticari baskı oluşturabilecek uygulamalarda bulunup bulunmadığı düzenli olarak izlenmekte; bu kapsamda iletilen şikâyetler ilgili mevzuat çerçevesinde titizlikle değerlendirilmektedir.
Öte yandan, faiz indirimli krediler, esnaf işletmelerine finansman sağlanması açısından çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. 2002 yılından bu yana ülkemiz genelinde 793,7 milyar liraya yakın faiz indirimli kredi kullandırmıştır. 2025 yılı içerisinde 257.709 adet kullandırım kapsamında esnaf ve sanatkârlara ülkemiz genelinde 175,8 milyar TL tutarında ve yıllık bazda rekor düzeyde kredi kullandırılmıştır. 2026 yılının ilk 4 ayında ise 71.319 adet kullandırım kapsamında sağlanan kredilerin toplam tutarı 53,9 milyar TL'yi aşmıştır.
2002 yılından bu yana, söz konusu kredilere ilişkin olarak; faiz oranları ile kesinti ve komisyon oranlarında indirimlerin sağlanması, kredi limitlerinin artırılması, yatırım kredileri ile sıfır faizli kredilerin hayata geçirilmesi, kredi ve kefalet kooperatiflerinin nitelik ve nicelik bakımından geliştirilmesi gibi pek çok önemli imkân ve kolaylık hayata geçirilmiştir. Yine, yakın dönemde, kredi üst limitlerinde yeni artışlar sağlanmış, faiz oranı düşürülmüş, azami taksit ödeme vadesi ile toplam kredi geri ödeme süresinde kolaylıklar sağlanmış, yatırım kredileri içerisine yeni finansman seçenekleri dahil edilmiş, faturalandırma şartı ertelenmiş, SGK ile vergi borçları nedeniyle yaşanan finansmana erişim sorunu ortadan kaldırılmış ayrıca kredi ve kefalet kooperatiflerinin çalışma bölgelerinde düzenleme yapılmıştır. Bunların dışında, Bakanlığımızca, esnaf ve sanatkârlarımızın korunması noktasında gerekli tüm diğer adımlar da atılmaktadır.
Son olarak, 2026 yılı Nisan ayı sonu itibarıyla Türkiye genelinde 101.847 tescil işlemine karşılık 45.854 terkin işlemi gerçekleşmiştir 2025 yılında ise Türkiye genelinde 323.480 tescil işlemine karşılık 120.423 terkin işlemi gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, terkin işlemleri, hayatın olağan akışı içerisinde, esnaf ve sanatkârların; emekli olmaları, meslek değiştirmeleri, SGK kapsamına girmeleri, vefat etmeleri, ticaret hacimlerini büyüterek tacir sınıfına geçmeleri gibi çeşitli nedenlerle de gerçekleştirilmektedir.