Ülkemizin tohum üretimine ilişkin

Bu çerçevede mesele yalnızca "hangi ülkeye bağımlıyız" sorusu değil; daha geniş anlamda tohum egemenliği, yerli genetik kaynakların korunması, çiftçinin üretim bağımsızlığı ve uzun vadeli gıda güvenliği meselesidir.

Bu bağlamda, Türkiye'nin gıda arz güvenliğinin mevcut durumunun ve geleceğe yönelik kırılganlıklarının bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanması kamu yararı açısından önem taşımaktadır.

SORULAR

1. Türkiye'nin tohum üretiminde ürün bazında (buğday, mısır, sebze, bakliyat vb.) yerli üretim-ithalat oranları nedir? Bu oranlar son 10 yılda nasıl değişmiştir?

2. Türkiye'de kullanılan hibrit tohumların ne kadarı yerli firmalar, ne kadarı çok uluslu şirketler tarafından üretilmektedir?

3. Türkiye'nin tohum ithalatında ilk 10 ülke hangileridir? Bu ülkelerin toplam ithalat içindeki payı nedir?

4. Türkiye'nin tohum ithalatı ve tarımsal üretimde kullanılan girdiler içinde İsrail menşeli ürünlerin payı nedir? Bu pay son 10 yılda nasıl değişmiştir ve stratejik ürün gruplarında (özellikle sebze tohumları ve hibrit çeşitler) herhangi bir bağımlılık riski bulunmakta mıdır?

5. Türkiye'de faaliyet gösteren çok uluslu tohum ve tarım şirketlerinin pazar payı nedir? Bu şirketlerin Ar-Ge, lisans ve patent yoluyla Türkiye tarımsal Üretim yapısı üzerinde oluşturduğu bağımlılık düzeyi analiz edilmiş midir?

6. Yüksek katma değerli sebze ve hibrit tohumlarda dışa bağımlılık oranı nedir?

7. Türkiye'de ata tohumu ve yerli genetik kaynakların korunması için yürütülen çalışmalar nelerdir? Bu kapsamda son 10 yılda kaç çeşit tescil edilmiştir?

8. Tarımda kullanılan tohumların genetik materyaline ilişkin fikri mülkiyet hakları kimlerin kontrolündedir? Bu durumun uzun vadede üretici bağımsızlığına etkisi analiz edilmiş midir?

9. İklim değişikliğine dayanıklı yerli tohum geliştirme konusunda kamu Ar-Ge yatırımları yeterli midir? Bu alanda bütçe ve proje sayısı nedir?

10. Türkiye'nin olası bir küresel kriz (savaş, ticaret ambargosu, iklim şoku vb.) durumunda tohum tedarikinde kesinti yaşaması halinde acil eylem planı bulunmakta mıdır?