Ülkemizde yapılan pamuk üretimine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 82 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 67 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir ürün olan pamuk üretiminde çok ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Pamuk üretiminde bir taraftan, başta mazot olmak üzere gübre, zirai ilaç, elektrik ve su fiyatlarındaki artışların sonucunda girdi maliyetleri hızla artarken, diğer taraftan fiyatlardaki artışların maliyetlerdeki artışların altında seyretmesi sonucunda üretici zarar etmektedir. Bunun sonucunda ülkemizde pamuk ekim alanları gerilemekte, pamuktan para kazanamayan üretici alternatif ürünlere yönelmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Nitekim üreticilerimizin üretimden vazgeçmeleri sonucu ülkemizde bulunan pamuk ekim alanları her geçen gün daralmaktadır. TÜİK tarafından derlenen istatistiklere bakıldığında 2002-2003 sezonunda 694 bin hektar olan pamuk ekilen alanlar, 2022-2023 döneminde 573 bin hektara gerilemiştir.
Ege bölgesinde ise pamuk ekilen alanlar 224 bin hektardan 121 bin hektara gerilerken, toplam pamuk ekim alanları içindeki pay yüzde 32'den yüzde 21'e gerilemiştir. Pamuk üretimi alanında yaşanan bu gelişmelerden ülkemizin en önemli tarım havzalarından Bakırçay Havzası da olumsuz yönde etkilenmiştir. Bu çerçevede gerek Menemen pamuğunun ve gerekse elyaf uzunluğu ve kalitesi ile Mısır ve Kaliforniya pamuğundan sonrâ dünyada söz sahibi olan Bergama pamuğunun üretimi son yıllarda hızla azalmıştır. .
Diğer taraftan, pamuk ihracatımız içinde önemli bir yeri bulunan tekstil ve hazir giyim sanayinin de temel girdisini oluşturmaktadır. Bununla birlikte, AKP iktidarları döneminde uygulanan yanlış ve yetersiz tarım politikaları sonucunda diğer temel tarım ürünlerinde olduğu gibi pamukta da ithalat artmakta ve sektör dışa bağımlı hale gelmektedir.
Bu bilgiler ışığında;
I- Ülkemizin tekstil ve hazır giyim sanayinin en önemli hammaddesi durumunda bulunan pamukta ekim alanlarında ve üretimde yaşanan bu gerilemenin sebepleri nelerdir?
SORULAR
Ülkemizde 2003-2023 döneminde yıllar itibarıyla pamuk ekim alanlârının yüzölçümlerinin ve pamuk üretim miktarlarının bölgeler ve iller itibarıyla dağılımı nasıldır?
2003-2023 döneminde yıllar itibarıyla hangi ülkelerden ne kadar pamuk ithal edilmiş ve bunun karşılığında ithalat için ne kadarlık bir ödeme yapılmıştır?
Tekstil ve hazır giyim sanayinin de temel girdisini oluşturan pamuk üretimindeki gerilemenin ve bu alanda ülkemizin giderek dışa bağımlı hale gelmesinin olumsuz olduğunu düşünüyor musunuz?
Pamuk üretimindeki azalmanın AKP iktidarları döneminde ülkemizde uygulanan yanlış ve yetersiz tarım politikalar sonucunda ortaya çıktığını düşünmüyor musunuz?
Pamuk üretiminde başta mazot olmak üzere gübre, zirai ilaç, elektrik, su ve lisanslı depo maliyetlerini aşağıya çekmek için yaptığınız bir çalışma var mıdır?
Ülkemizde pamuk üretiminde yaşanan gerilemenin durdurulması için Bakanlığınızca yürütülmekte olan bir proje bulunmakta mıdır? Eğer yoksa böyle bir proje başlatmayı düşünüyor musunuz?
Dünyaca ünlü Bergama pamuğu üretiminde yaşanan gerilemenin durdurulması için Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde bitkisel üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Gübrede 9618 olan KDV oranı 10 Şubat 2016 tarihli Resmi Gazete"de yayımlanan düzenleme ile kaldırılmıştır. 2017 yılında başlayan uygulama ile stratejik ürünlerde mazot maliyetinin 9650"si karşılanmaya başlanmıştır.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Diğer taraftan kimyevi gübre kullanım etkinliğinin artırılması ve ülkemiz kaynakları kullanılarak yerli imkânlarla üretilen organik ve organomineral gübrelerin kullanımının teşvik edilerek hem çevre kirliliğinin azaltılması ve hem de topraklarımızın sağlığını koruyarak sürdürülebilir tarımın devamını sağlamak amacıyla ilk defa 2019 üretim sezonundan itibaren gübre desteğine ilave olarak, organik ve organomineral gübre kullanan çiftçilerimize dekara 10 TL gübre desteği verilmeye başlanmıştır. Söz konusu destek miktarı, 2024 üretim sezonunda 94300 artışla dekara 40 TL olarak belirlenmiştir.
Bakanlığımızca desteklenen havzalarda yetiştirilen pamuk için dekara 472 TL mazot ve gübre desteği, dekara 40 TL katı organik ve organomineral gübre desteği, dekara 55-110 TL organik tarım desteği, dekara 55-110 TL iyi tarım uygulamaları desteği ve ürün satışını gerçekleştiren üreticilerimize 1,6 TİL/kg fark ödemesi desteği verilmektedir.
Ayrıca ürünlerini lisanslı depolarda muhafaza eden üreticilere ilave kira, nakliye ve analiz ücreti desteği ödenmektedir.
2024 yılı itibarıyla üreticilere verilen tarımsal destekler;
Bitkisel üretimin desteklenmesi,
Hayvansal üretimin desteklenmesi,
Kırsal kalkınmanın desteklenmesi,
Su ürünleri üretiminin desteklenmesi, e" Tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesi olarak 5 ana başlık altında toplanmıştır.
Söz konusu desteklemelerden desteğin türüne göre ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli şartları yerine getiren ve başvuru süresi içerisinde müracaat yapan üretici, yetiştirici ve yatırımcılar yararlanmaktadır.
2024 yılı tarımsal destek bütçesi 91,5 milyar TL olup çiftçilerimize ilk altı ayda 56,1 milyar TL ödenmiştir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;
"e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır.
Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e" Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e" Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Kırsal kalkınma destekleri kapsamında; tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, kırsal kalkınma yatırımları (ekonomik ve alt yapı yatırımları), uzman eller proje desteği, bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi, IPARD ulusal eş finansman ödemeleri, çiftlik muhasebe veri ağı (ÇMVA) katılım primi destekleri yer almaktadır.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
IPARD Programı kapsamında 2007 yılı itibarıyla başlayan program üzerinden 42 ilde birçok tedbir altında tarım ve hayvancılık alanlarında hibe destekleri sağlanmaktadır. IPARD 1 ve IPARD II dönemi olarak başarıyla yürütülen süreç, IPARD TI dönemiyle birlikte ülke geneline yayılmıştır. IPARD III dönemiyle birlikte çıkılan ve çıkılacak çağrılarda 9050-75 değişen oranlarda yatırım tedbirlerine hibe desteği sağlanmaktadır.
IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır.
Tarımsal sulamada, su israfını önlemek amacıyla Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğümüzce (TAGEM) hazırlanan "Sulama Yönetimi ve Bitki Su Tüketimi (TAGEM SuET)" yazılımı sayesinde pamuk tarımında sulamada ihtiyaç duyulan su miktarının hesaplanması ve sulama zamanının programlaması ile optimum su tüketimi sağlanmaktadır.
2024 yılı itibarıyla Bakanlığımız araştırma enstitüsü müdürlüklerince pamuk ıslahı ve yetiştirme tekniği konularında 16 adet Ar-Ge projesi yürütülmektedir.
Bakanlığımız araştırma enstitüsü müdürlüklerince yürütülen Ar-Ge projeleri ile "Milli Çeşit Listesi"nde yer alan 64 adet tescilli pamuk çeşidi geliştirilmiştir.
Pamuk tarımında ekstansif tarımdan entansif tarıma geçilmesiyle birim alandan elde edilen kütlü pamuk miktarında 2003 yılına göre 2023 yılında 9020'lik artış sağlanmıştır. Ülkemizin pamuk (çiğit) üretiminde yeterlilik oranı 90105,9'dur.
8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9025-0100 aralığında Hazine faiz/kar payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
İl ve yıl bazında pamuk üretim alanları, üretim miktarları ve dış ticarete ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK"'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan