Ülke genelindeki kooperatiflerin sayısı ile sektörel dağılımlarına ilişkin
Kaynak göster
Tahsin Becan (CHP), 17 Nisan 2026 tarihinde 7/43662 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 19 Haziran 2026).
Tahsin Becan (CHP, Yalova). “Ülke genelindeki kooperatiflerin sayısı ile sektörel dağılımlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43662, 17 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43662-ulke-genelindeki-kooperatiflerin-sayisi-ile-sektorel-dagilimlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/caa32ab5-8005-4e87-912b-019daa073860
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 98 inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 96 ve 99 uncu maddelerine uygun olarak, T.C. Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.
Kooperatifçilik; yerelden bölgeye, bölgeden ülkeye kalkınmanın en önemli araçlarından biridir. Öncelikle, ekonomik ve sosyal nitelikli örgütlenme modeli olmasıyla da özellikle gelir düzeyi düşük, sermayeleri yetersiz insanların bir araya gelip ekonomik güç sağlamasına imkân sunan yönüyle yaygınlaştırılması ülkemiz için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Ayrıca sosyal kalkınmayı gerçekleştirecek örgütlenme modellerinden biri olan kooperatifçilik, uluslararası birçok belgeye (ILO) konu olduğu gibi Anayasamızda da açıkça düzenlenmiştir.
Dünyadaki örnekleriyle karşılaştırıldığında ülkemizde kooperatifçiliğin ciddi sorunları bulunmaktadır. Örneğin tarımda kooperatifleşmeye baktığımız zaman Danimarka'da bu oran yüzde 98, Hollanda'da 95, Almanya'da 76, Kanada'da 75, Türkiye'de ise yüzde 13 seviyesindedir. Üstelik Türkiye'deki kooperatiflerimizin gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payı, üretimdeki payı, istihdamdaki payı konusunda ciddi veri noksanlıkları bulunmaktadır. Bu kapsamda olmak üzere;
SORULAR
Türkiye'de kooperatif sayısı kaçtır, sektörel dağılımı nedir? Toplam üye sayısı kaçtır?
Yalova'da kooperatif sayısı kaçtır, sektörel dağılımı nedir? Toplam üye sayısı kaçtır?
Kooperatiflerimizin son beş yılda ayrı ayrı olmak üzere gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki ve üretimdeki payı kaçtır?
2020 yılında Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı KOOP-DES'in uygulamaya geçmesiyle bugüne kadar Yalova'da kaç kooperatifin, hangi projeleri için ne kadar hibe desteği verilmiştir?
26.04.2026 tarihinde sona erecek olan Kooperatif Bilgi Sistemi'ne (KOOPBİS) veri giriş yükümlülüğünü bugüne kadar kaç kooperatif yerine getirmiştir, oranı Türkiye genelinde kaçtır?
Ortaklarının çoğunluğu engelliler ile kadınlardan oluşan ve kadın emeğinin değerlendirilmesi amacıyla kurulan kooperatif sayısı kaçtır?
Kooperatiflerde başta yönetsel yetkinlikler olmak üzere, bakanlığınızın yönetim ve denetim kurullarındaki üyelerin eğitimi kaç kişiye hizmet vermiş, bu yöndeki projeleri nelerdir?
Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 3.Kat No: F-327 Çankaya / Ankara 06543
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Yalova Milletvekili Sayın Tahsin BECAN tarafından verilen 7/43662 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Yalova Milletvekili Sayın Tahsin BECAN'a Ait 7/43662 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 7) 30.04.2026 tarihi itibarıyla ülkemiz genelinde Bakanlığımız, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının faaliyet alanında 49.700 kooperatif ile sisteme kayıtlı 4.833.888 ortak bulunmaktadır. Söz konusu kooperatiflerimiz, amaç ve faaliyet konularına göre farklılaşmakta olup, Bakanlığımız görev alanındaki kooperatif tiplerinin toplam sayısı 11.725, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı faaliyet alanındaki kooperatiflerin sayısı 26.119 ve Tarım ve Orman Bakanlığı faaliyet alanındaki kooperatiflerin sayıs1 ise 11.856' dır.
Aynı tarih itibarıyla Yalova ilimizde ise Bakanlığımız, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının faaliyet alanındaki kooperatiflerin toplam sayısı 230 olup, bu kooperatiflerin 82 adedi Bakanlığımız, 112 adedi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve 36 adedi Tarım ve Orman Bakanlığı faaliyet alanında yer almaktadır. Yalova ilimizde anılan Bakanlıkların görev alanındaki kooperatiflerin toplam ortak sayısı ise 9.529' dur.
Bilindiği üzere, kooperatifler; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda sayılan ticaret şirketleri arasında yer almakta olup, söz konusu kesimin mali verileri, vergisel yükümlülükler bakımından Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından takip edilmektedir. Bununla birlikte, Bakanlığımızca 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nda yapılan değişiklik neticesinde Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOP-BİS) kurulmuş olup, sistem 26.04.2026 tarihinden itibaren etkin şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, kooperatiflerimizin, mali verilerini söz konusu sisteme aktarmaları da zorunlu hale gelmiş olup, Bakanlığımızca, ilgili kurum ve kuruluşların da iş birliği ile kooperatifçilik sektörünün ülkemiz ekonomisine ve üretimine katkıları ile ilgili daha sağlıklı bilgilerin ortaya konulması yönünde çalışmalar sürdürülecektir.
Öte yandan, kooperatif ve üst kuruluşlarının üretim ve istihdama katkısı olacak yatırım projelerinin desteklenmesi, faaliyetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanması, teknoloji ve yeni üretim tekniklerinden yararlanmalarına katkıda bulunulması, rekabet güçlerinin artırılması ve bireysel tasarrufların uygun kooperatif girişimcilik modelleri ile ekonomiye kazandırılması hedefleri doğrultusunda, Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) hayata geçirilmiştir. 2020 yılından bu yana ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan ve kadın emeğini değerlendirme amacı güden kooperatiflere hibe destekleri verilmiş olup, 2020 yılından itibaren Yalova ilinden 5 kooperatifimize toplam 627.288,73 TL hibe ödemesi yapılmıştır.
Ayrıca, 30.04.2026 itibarıyla KOOP-BİS üzerinde 4.833.888 kooperatif ortaklığı kayıt altına alınmış durumdadır. Veri giriş yükümlülüğünü tamamen yerine getiren kooperatifleri tespit etmek henüz mümkün olmamakla birlikte, 04.05.2026 itibarıyla faal durumda olan kooperatiflerin yalnızca yüzde 10'unun kayıtlarında hiçbir ortak verisinin mevcut olmadığı görülmektedir. Kooperatiflerin genel kurul toplantıları hazırlıklarının sürmesi nedeniyle önümüzdeki süreçte bu oranın daha da düşeceği öngörülmektedir.
Son olarak, 30.04.2026 itibarıyla Bakanlığımız görev alanında 1.304 Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi 11 Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği bulunmaktadır. 2023-2026 tarihleri arasında toplam 59.814 yönetim ve denetim kurulu asil ve yedek üyesine eğitim verilmiş olup, süreç devam etmektedir.