Elektrik dağıtım şirketlerine ilişkin

Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.

Aktif enerji bedellerine Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'nın https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1327/elektrik-faturalarına-esas-tarife-tabloları internet adresinden, tarife gruplarına göre perakende elektrik tarifelerinin yıllar itibariyle değişimine ilişkin bilgilere ise https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-24/yıllık-sektör-raporu adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Yıllık Sektör Raporları'ndan ulaşılabilmektedir.

Dağıtım tarifesi düzenlemelerinde gelir tavanı modeli uygulanmakta olup, EPDK tarafından gelir tavanı modeli ile tarifeleri düzenlenen elektrik dağıtım şirketlerinin elde ettiği dağıtım bedeli, güç bedeli, reaktif enerji bedeli gibi tüm sistem kullanım gelirleri kontrol edilerek tarife düzenlemelerinde dikkate alınmaktadır. Tarife döneminin sonlanmasıyla birlikte gerçekleşen veriler dikkate alınarak yapılan hesaplamalar neticesinde eksik/fazla gelirler düzeltme bileşeni vasıtasıyla sonraki dönemlere yansıtılarak farklılıklar giderilmektedir.

21 elektrik dağıtım şirketinin 4. Uygulama Dönemi (2021-2025) için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından onaylanan toplam yatırım yükümlülükleri günümüz fiyatlarıyla 673.883.996.270 TL olup, dağıtım şirketleri tarafından EPDK'ya sunulan yatırım gerçekleşmeleri dikkate alındığında söz konusu taahhütlerin tamamlanma oranının 690 olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ uyarınca, şirketlerin fiili yatırım gerçekleşme oranlarının 4. Uygulama Dönemi için hedeflenen %65 eşiğinin altında kalması halinde; ilgili tarife dönemi yatırım tavanları ve/veya şirketin gelir gereksinimleri aşağı yönlü revize edilebilmektedir.

Ayrıca gerekli iyileştirme, yenileme ve kapasite artırımı yatırımlarının zamanında yapılmaması neticesinde dağıtım faaliyetinin niteliği ve kalitesinin kabul edilmeyecek düzeyde aksatılması gerekçesiyle 3 elektrik dağıtım şirketi hakkında idari para cezaları uygulanmış, yine bağlantı süreçlerine ilişkin gerekli yatırımların süresinde gerçekleştirilmemesi ve bağlantı taleplerinin zamanında karşılanmaması gerekçeleriyle de 12 elektrik dağıtım şirketi hakkında 6 adet idari para cezası, 9 adet aykırılığın tekrarlanmaması ihtarı ve taleplerin karşılanmasına yönelik 7 adet süreli ihtar kararı tesis edilmiştir.

Her bir şirketin mevcut finansal borçluluk ve gelir durumları, çeyrekler arası ve bir önceki yıl performansları ile mukayese edilerek takip edilmekte olup, şirketlerin bilançolarında yaşanabilecek bozulmalara karşın ilgili şirketler uyarılmakta ve gerekli tedbirler EPDK nezdinde alınmaktadır. Elektrik dağıtım şirketlerinin kâr veya zararları ile borçları tarife düzenlemelerine konu edilmemekle birlikte dağıtım faaliyetine esas maliyetler gözetilerek dağıtım bedelleri belirlenmektedir. Ayrıca elektrik dağıtım şirketlerine sağlanan herhangi bir teşvik, destek ya da vergi indirimi bulunmamaktadır.

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili ikinci mevzuat çerçevesinde elektrik dağıtım şirketleri, dağıtım faaliyeti kapsamında dağıtım tesislerinin bakım ve onarımlarını gerçekleştirmekle yükümlü olup, 18/11/2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar"da planlı bakım faaliyetlerinin sınıflandırılması, bütçelendirilmesi ve bütçe kullanımının izlenmesine yönelik düzenlemeler tanımlanmıştır. Söz konusu Usul ve Esaslar çerçevesinde 2021-2025 uygulama döneminde yıllık planlı bakım bütçesini eksik kullanan şirketler için eksik kalan tutarlar katlı olarak şirketlerden

tarife düzenlemelerinde geri alınmakta; bu suretle şirketlerin planlı bakım faaliyetleri kapsamındaki yıllık/mevsimlik bakım çalışmalarını zamanında ve programlı bir şekilde yapmaları sağlanmaktadır. Bakım faaliyetleri kapsamında ise; "Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esasları çerçevesinde geçici kabulü yapılmış tüm dağıtım tesisleri için birinci seviye planlı bakım faaliyetleri 2 yılda bir, ikinci seviye planlı bakım faaliyetleri enerji nakil hatları hariç diğer tesis ve teçhizat için 2 yılda bir, enerji nakil hatları için 5 yılda bir yapılmakta olup, üçüncü seviye planlı bakım faaliyeti ise öngörülen bütçenin altında olmamak kaydıyla bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak belli periyotlarda gerçekleştirilmektedir. Dağıtım şirketlerinin yıllar itibariyle gerçekleşen yatırım tutarları ile abone başına düşen ortalama elektrik kesinti süresi ve sıklığına ilişkin bilgilere ilişkin bilgilere EPDK'nın https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-24-3/elektrikyillik-sektör-raporu adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası Sektör Raporları'ndan ulaşılabilmektedir.

Bununla birlikte lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, TEDAŞ tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için EPDK'ya gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.