Karadeniz Bölgesi'nde kahverengi kokarca böceği ile mücadeleye ilişkin
Kaynak göster
Yavuz Aydın (İYİ Parti), 14 Mayıs 2026 tarihinde 7/44748 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 105 gün sonra, 27 Ağustos 2026).
Yavuz Aydın (İYİ Parti, Trabzon). “Karadeniz Bölgesi'nde kahverengi kokarca böceği ile mücadeleye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44748, 14 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44748-karadeniz-bolgesi-nde-kahverengi-kokarca-bocegi-ile-mucadeleye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4493aae5-16d8-4fef-b4ca-019e2709bbd2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 105 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 80 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri uyarınca Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Kahverengi kokarca zararlısına karşı önceki yıllarda çeşitli mücadele yöntemlerinin uygulandığı açıklanmış olmasına rağmen, 2026 yılı itibarıyla Karadeniz'de ve özellikle fındık üretim alanlarında zararlının yeniden görülmeye başladığı yönünde üreticilerden şikâyetler gelmektedir. Bu durum, yürütülen mücadelenin sahadaki etkisinin ve üreticinin uğradığı zararın yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu çerçevede:
SORULAR
2026 yılı itibarıyla Karadeniz'de kahverengi kokarca yoğunluğuna ilişkin güncel tespitler nelerdir?
Zararlının yeniden yaygınlaştığı yönündeki üretici şikâyetleri Bakanlığınıza ulaşmış mıdır?
2026 yılı için Karadeniz'de kahverengi kokarca ile mücadelede hangi somut adımlar atılmıştır?
Kahverengi kokarca nedeniyle gelir kaybı yaşayan fındık üreticilerine doğrudan bir destek verilmesi planlanmakta mıdır?
Verilecekse bu destek hangi takvim ve şartlarla uygulanacaktır?
Adres: T.B.M.M Halkla İlişkiler Binası FZ-20 Çankaya/ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bitkisel üretimde önemli ölçüde kayıplara neden olan istilacı ve polifag bir zararlı olan Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) ülkemizde ilk defa 2017 yılında görülmüştür. Söz konusu zararlı, kış soğuklarına karışı dayanıksız bir canlı olmakla birlikte kendisini soğuktan korumak ve kışı geçirmek için sonbahar döneminde tarımsal alanlardan ev, ahır, depo vb. korunaklı alanlara çekilerek kışlamaya başlamaktadır.
Bakanlığımız öncülüğünde kışlak mücadelesi için eğitim yayım ve mücadele organizasyonları yapılmaktadır. Ayrıca zararlıyla mücadelede belediyeler, sivil toplum kuruluşları vb. paydaşlarla tarım dışı alanlarda da mücadelede iş birliği yapılması büyük önem arz etmektedir. 2023 yılında "Kahverengi Kokarca Eylem Planı" uygulamaya konulmuş ve 2024 yılında "Kahverengi Kokarca ile Mücadele Seferberliği" başlatılmıştır.
Zararlıyla mücadelede mekanik (süpürme, toplama, imha), biyoteknik (feromon tuzaklar), biyolojik [Samuray arıcığı (Trissolcus japonicus), sülün] ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.
46 ilde 214 ilçede, 1.272 teknik personelle 645 lokasyonda çalışmalar yürütülmektedir. 2024 ve 2025 yıllarında yürütülen sürvey çalışmaları sonucunda, birinci derece riskli illerden Artvin ilinde %37, Giresun ilinde %32, Bartın ilinde %31, Rize ilinde %18 ve Samsun ilinde %9 oranında popülasyon azalması tespit edilmiştir.
2026 yılında ise geçen yılın aynı dönemine göre Artvin ilinde %54, Rize ilinde %57 ve Giresun ilinde %46 oranında popülasyon azalması tespit edilmiştir.
Karadeniz Bölgesi genelinde değerlendirilme yapıldığında mevcut gözlemler zararlı yoğunluğunun geçen yılın mayıs ayına göre ortalama yaklaşık %50 daha düşük seviyede seyrettiğini göstermektedir.
Biyoteknik mücadele çerçevesinde 2025-2026 yıllarında feromon tuzak kullanımını artırmak için 170.362 adet feromon dağıtımı yapılmıştır.
Zararlı popülasyonunu azaltılmasında en etkili yollardan biri "Samuray arıcığı" yumurta parazitoitinin kullanıldığı biyolojik mücadele yöntemidir.
Samuray Arıcığı Salım Rehberi hazırlanarak il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize gönderilmiştir.
Kahverengi Kokarca Ülkesel Entegre Mücadele Yönetimi Projesi kapsamında; 2025 yılında 1 milyon 156 bin, 2026 yılında ise 1 milyon 650 bin Samuray arıcığı salımı yapılmıştır. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğümüz tarafından Kahverengi kokarca ile biyolojik mücadele kapsamında sülünlerin faydalı olup olmayacağıyla ilgili akademik çalışmalar yapılmış ve sülünlerin Kahverengi kokarca predatörü olduğu gözlemlenmiştir. DKMP Genel Müdürlüğümüz Kanatlı Hayvan Yerleştirme Programı kapsamında 2025 yılında 9.000 sülün doğayla buluşturulmuştur. 2026 yılında ise 11.750 sülünün doğaya kazandırmayı hedeflenmektedir.
İl tarım ve orman müdürlüklerimizin kontrolünde kışlak mücadelesi döneminde 1,9 milyon hanede biyosidal ilaçlama yapılmıştır.
Üreticilerimizin bilgiye kolay ulaşabilmesi için [email protected] web sayfası faaliyete geçirilmiştir.
Kahverengi kokarcaya karşı ruhsatlı pestisitlerin kullanımı sadece fındıkta mevcut olduğundan birçok meyve, sebze ve tarla ürününde kullanımı hakkında araştırma enstitülerimizce il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimizde görevli teknik personellere yönelik çok sayıda eğitim düzenlenmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan