Enflasyonla mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 78 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 57 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzük'ün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmamı arz ederim.
Son dönemde kamuoyuna yansıyan ve işçi konfederasyonlarının açıkladığı verilere göre, Nisan 2026 itibarıyla açlık sınırı 34.586 TL'ye, yoksulluk sınırı 112.660 TL'ye, bekâr bir çalışanın yaşam maliyeti ise 44.802 TL'ye ulaşmıştır. Aynı dönemde mutfak enflasyonunun aylık %5,47, yıllık %43,90 seviyesine çıkması, özellikle dar ve sabit gelirli kesimlerin temel gıda ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlandığını göstermektedir.
Bu veriler, Türkiye'de çalışanların önemli bir bölümünün açlık sınırının altında gelir elde ettiğine, orta sınıfın hızla eridiğine ve "çalışan yoksulluğu''nun kalıcı hale geldiğine işaret etmektedir. Gelir ile temel yaşam maliyetleri arasındaki makasın açılması, ekonomik ve sosyal dengeleri tehdit eden bir geçim krizine dönüşmüş durumdadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınızca açlık ve yoksulluk sınırına ilişkin yapılan resmi bir çalışma bulunmakta mıdır? Varsa bu veriler kamuoyu ile neden düzenli olarak paylaşılmamaktadır?
Mevcut asgari ücret düzeyi dikkate alındığında, çalışanların önemli bir kısmının açlık sınırının altında yaşadığı yönündeki tespitlere katılıyor musunuz?
Asgari ücretin belirlenmesinde açlık sınırı yerine yoksulluksınırının esas alınmasına yönelik bir çalışmanız var mıdır?
Gıda fiyatlarındaki yüksek artışın temel nedenleri nelerdir? Üretim, tedarik ve perakende zincirinde fiyat oluşumuna yönelik bir denetim ve düzenleme planlanmakta mıdır?
Mutfak enflasyonunun genel enflasyonun üzerinde seyretmesinin dar gelirli vatandaşlar üzerindeki etkilerine ilişkin bir etki analizi yapılmış mıdır?
Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan mevcut ekonomi politikalarının, gelir dağılımı üzerindeki etkileri Bakanlığınızca nasıl değerlendirilin ektedir?
Son 3 yıl içinde orta gelir grubunun yoksulluk sınırının altına düşme oranı nedir? Bu konuda Bakanlığınızın yaptığı bir çalışma var mıdır?
"Çalışan yoksulluğu''nun önlenmesine yönelik özel bir sosyal destek veya vergi düzenlemesi planlanmakta mıdır?
Dar gelirli vatandaşlara yönelik doğrudan gelir desteklerinin artırılması veya kalıcı hale getirilmesine ilişkin bir programınız var mıdır?
Gelir vergisi sisteminde adaletin sağlanması amacıyla düşük gelir gruplarına yönelik yeni bir vergi düzenlemesi yapılması planlanmakta mıdır?
Gıda enflasyonunu kontrol altına almak için Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli yürütülen somut bir eylem planı bulunmakta mıdır?
Mevcut ekonomik göstergeler ışığında, yaşanan geçim krizinin kalıcı hale gelmemesi için kısa ve orta vadede hangi somut adımlar atılacaktır
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
7/44810 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
2023 yılı ikinci yarısından itibaren uygulanan ekonomi programı sayesinde makroekonomik dengesizlikler önemli ölçüde giderilmiş, finansal istikrar güçlendirilmiştir. 2023 sonunda yüzde 64,8 olan enflasyon 2026 Haziran itibarıyla yüzde 32,1'e gerilemiştir. Enflasyonla mücadele gıda, konut, enerji ve ulaştırma gibi birçok sektöre yönelik arz yönlü politikalar ve yapısal reformlarla da desteklenmektedir.
Bu kapsamda, gıda arzını artırmak amacıyla sulama projeleri, arazi toplulaştırması, gıda arz zinciri ve gıda lojistiği alanında çalışmalar yapılmakta, tarım sektörü güçlü şekilde desteklenmekte, sürdürülebilir ve verimli üretim teşvik edilmektedir.
Enflasyonla mücadele ederken vatandaşımızın refahını ve alım gücünü korumaya yönelik politikalar da yürürlüğe konulmaktadır. Bu kapsamda, sosyal amaçlı harcamaların bütçe içindeki payı 2002 yılında yüzde 1,3 iken 2026 yılında bu oran yüzde 4,8'e yükselmiştir. Mevcut sosyal yardım sistemi; aile odaklı, kapsayıcı ve fert başına asgari bir geliri sağlayacak şekilde yeniden tasarlanmakta ve Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi çatısı altında konsolide edilmektedir.
Öte yandan, son 23 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine yönelik önemli adımlar atılmış, refah artışından tüm kesimlerin faydalanması temel amaçlardan biri olmuştur. Sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımındaki iyileşmeyi gösteren Gini katsayısı 2006'da 0,43 iken 2025 yılında 0,41'e inmiştir. En yüksek gelire sahip yüzde 10'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip yüzde 10'luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken 2025'te 12,9'a gerilemiştir.
Ülkemizde vergi adaletinin artırılması ve sabit gelirli vatandaşlarımızın vergi yükünün azaltılması amacıyla geçtiğimiz dönemde çok önemli düzenlemeler yapılmıştır. Özellikle ücret gelirleri üzerindeki vergi yükünün azaltılması açısından oldukça önemli düzenlemeler hâlihazırda mevcut ve yürürlükte bulunmaktadır. Bu kapsamda, ücret gelirlerinin vergilendirilmesi, diğer gelir vergisi unsurlarına nazaran pozitif olarak ayrışmakta olup, daha yüksek matrahlara daha düşük oranlar uygulanmaktadır. Gelir vergisi tarifemiz artan oranlı olup, çok kazanandan çok az kazanandan az vergi alınmasını sağlayacak niteliğe haizdir.
Bununla birlikte, 1/1/2022 tarihinden itibaren asgari ücret vergi dışı bırakılmış, asgari ücretin üzerinde ücret alanlarda ise asgari ücretin gelir vergisi matrahına isabet eden tutar gelir Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 vergisinden, brüt asgari ücrete isabet eden tutar damga vergisinden istisna edilmiştir. Ayrıca, çalışanlara işyerinde veya müştemilatında yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler gelir vergisinden istisna bulunmaktadır. İşverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin (2026 yılı için) 300 TL'si gelir vergisinden istisnadır. Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan ulaşım bedellerinde ücret istisnası uygulanmaktadır. İşverenlerce taşıma hizmeti verilmeyen durumlarda, toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının temini suretiyle çalışana sağlanan, çalışılan günlere ait bir günlük ulaşım bedelinin 2026 yılı için 158 TL'si istisna kapsamındadır.
Yüksek gelir grupları ve sermaye kesiminden daha çok vergi alınması amacıyla; kurumlar vergisi oranı 5 puan artırılmış, banka ve finans sektöründen, Yap Işlet Devret Modeli ve Kamu Özel İşbirliği Projeleri kapsamında elde edilen kazançlardan yüzde 30 oranında kurumlar vergisi alınması sağlanmış, çok uluslu şirketlere yüzde 15, yurt içinde faaliyette bulunan şirketlere yüzde 10 oranında asgari kurumlar vergisi getirilmiş, şirketlerin vergi matrahlarını etkileyen bazı giderlerine kısıtlama getirilmiş, menkul kıymet kazançlarında vergi kesinti tutarları artırılmıştır.
Öte yandan, tarım sektörünün kritik önemi çerçevesinde; tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin temini, üreticilerin desteklenmesi ve tüketicilerin yeterli ve güvenilir gıdaya daha uygun bir fiyatla ulaşabilmesi temel amaçlarımız arasında bulunmaktadır. Bu doğrultuda, tarım sektöründe üreticilerin maliyetlerinin azaltılmasına yönelik desteklere de devam edilmektedir. Bu kapsamda, 2026 yılı tarımsal destek bütçesi 2025 yılı başlangıç bütçesine göre yaklaşık yüzde 24 artırılarak 167,6 milyar TL seviyesine çıkarılmıştır. Ayrıca, söz konusu tarımsal destek bütçesinin yaklaşık 91 milyar TL'si bitkisel üretim desteklerine ayrılmıştır. Planlama, verimlilik, su kaynaklarının korunması ve üretim artışı hususlarında bitkisel üretim destekleri verilmekte olup söz konusu destek kalemleri ile üreticilerin üretim sürecinde kullandığı mazot ve gübre giderlerinin büyük bir kısmı karşılanmaktadır.
Ayrıca, küresel ölçekte son dönemde artan jeopolitik risklerin gıda fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskısı dikkatle izlenmekte olup ülkemizin bu dalgalanmalardan asgari düzeyde etkilenmesi amacıyla gerekli tüm tedbirler kararlılıkla hayata geçirilmektedir. Bu kapsamda, Tarım ve Orman Bakanlığımız dâhil ilgili kurumlarımızla Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Komitesinde ve Alt Komitede fiyat istikrarını desteklemek ve enflasyondaki öngörülebilirliği artırmak amacıyla gıda ve tarım ürünlerindeki kısa ve uzun dönemli arz-talep ve ihracat-ithalat değişimleri ile dağıtım zincirindeki gelişmelerin fiyatlara
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 olası etkilerinin izlenmesine, değerlendirilmesine ve gerekli tedbirlerin alınmasına devam edilmektedir.
Diğer taraftan, 2006 yılından itibaren Türkiye İstatistik Kurumu tarafından uygulanan Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarından düzenli olarak üretilen yoksulluk verileri her yıl düzenli olarak yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan