Son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş ürünlerin marketlerdeki satış esaslarına ilişkin

Ülkemizde gıda güvenilirliğinin sağlanması, gıdalarda taklit ve tağşişin önlenmesi, kişilerin sağlığının ve tüketici menfaatlerinin korunması ile sektörde haksız rekabetin engellenmesi amacıyla gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında resmi kontrol faaliyetleri Bakanlığımızca risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin yıllık program çerçevesinde yürütülmektedir. Gıda mevzuatı açısından esas olan; ekonomik koşullardan bağımsız olarak tüm tüketicilerin güvenilir gıdaya erişiminin sağlanmasıdır. Bu kapsamda resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır. Bu doğrultuda, sektör bazında denetim sıklığı 1 ay ile 1 yıl arasında değişmekte olup her işletme yılda en az bir kez denetlenmektedir. Ayrıca, resmi kontroller, yıllık numune alma programları ve Ulusal Kalıntı İzleme Planı (UKIP) yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, TİMER, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak da gerçekleştirilmektedir.

5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Hijyen ve Resmi Kontroller" başlıklı 41 [okunamadı]'inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; 'Resmi kontrol sonucu bozulduğu, kokuştuğu, ambalajı ürüne zarar verecek şekilde hasar gördüğü, son tüketim tarihi geçtiği tespit edilen ürünlerin piyasada bulunması, satışa veya tüketime sunulması halinde işyeri sahiplerine idari para cezası verilir. Ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.' hükmü bulunmaktadır.

5996 sayılı Kanun kapsamında yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik'in "Numune alma, analiz metotları ve itiraz" başlıklı 12'nci maddesinin altıncı fıkrası gereğince; Bakanlık kontrol görevlileri tarafından gıda işletmelerinde gerçekleştirilen denetim sırasında yapılan fiziksel muayenede; bakteriyel gelişim, küflenme veya böceklenme gibi halk sağlığını tehdit eden unsurlar gözlendiğinde muayene ve analiz amacıyla numune alınmasına gerek bulunmaksızın faaliyet alanının her aşamasından sorumlu olan gıda işletmesine doğrudan idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Gıda kontrol laboratuvarlar müdürlüklerinde; il/ilçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından gıda kontrol laboratuvar müdürlüklerine iletilen numuneler mevzuatlar kapsamında değerlendirilerek, değerlendirme sonucuna göre analiz edilebilmektedir.

Gıdaların piyasaya arzında temel amaç; tüketici sağlığının korunması, güvenilir gıdaya erişimin saglanması ve tüketicilerin gıda hakkında doğru bilgilendirilmesidir. Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) geçmiş gıdaların piyasaya arzında gıda işletmecileri tarafından mevzuatta belirtilen muhafaza koşullarının sağlanması ve gıda güvenilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Son Tüketim Tarihi (STT) geçmiş gıdaların piyasada bulunması mevzuata aykırı olup yapılan kontrollerde bu tür ürünlerin tespit edilmesi halinde 5996 sayılı Kanun'un 41/d bendi gereğince 2026 yılı itibarıyla 26.360 TL idari para cezası verilmekte, ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmektedir.

Son bir yılda resmi kontrol sonucunda bozulduğu, kokuştuğu, ambalajı ürüne zarar verecek şekilde hasar gördüğü, son tüketim tarihi geçtiği tespit edilen ürünleri satan/tüketime sunan işyerlerine 5.310 idari yaptırım uygulanmıştır.

TETT'si geçmiş gıdaların insan tüketimine uygunluğunun kontrolü gıda işletmecilerinin sorumluluğundadır. Ayrıca Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme

Yönetmeliği kapsamında yayımlanan "Gıda Etiketlerinde Raf Ömrü Bilgisinin Belirlenmesi ve Belirtilmesi Hakkında Kılavuz" da gıda işletmecisinin TETT'si geçmiş gıdaları diğer gıdalardan net bir şekilde ayrıştırarak gıda satış noktalarında özel olarak belirlenen ayrı reyonlarda tüketiciye sunması gerektiği belirtilmektedir.

Bu hususa uymayan gıda işletmelerine ise 5996 sayılı Kanun'un 40/d bendinin etiket bilgilerinde aykırılık kısmından idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Tüketicilerin en üst düzeyde korunması amacıyla iTürk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nde değişikliğe gidilmiştir. Yapılan değişiklik ile gıdanın adı ve ürünün net miktarının, tüketicinin gıda satın alırken ilk bakışta görebileceği temel görüş alanında yazılması zorunlu hale getirilmiştir.

Bakanlığımızca kamuoyunda farkındalığı artırma ve gıda tedarik zincirindeki tüm aktörleri harekete geçirme amacıyla "GIDANI KORU-SOFRANA SAHİP ÇIK" isimli kampanya 20.05.2020 tarihinden itibaren yürütülmektedir.

Kampanya kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerden biri de gıda etiketlerinde yer alan STT ve TETT bilgilerinin farkının anlatılması olup ilgili paydaşların katılım ve katkılarıyla birçok çalışma yürütülmektedir.

Halkımızın gıda güvenilirliği bilincinin artırılmasına yönelik olarak sosyal medya ve resmi internet adresleri üzerinden yoğun çalışmalar yürütülmektedir. Bu doğrultuda hazırlanan açıklayıcı görsel ve materyaller, resmi internet sitemiz ve sosyal medya platformlarında bulunan hesaplarımız aracılığıyla kamuoyunun bilgisine sunulmuş olup vatandaşlarımızın doğru bilgilendirilmesine yönelik çalışmalara kararlılıkla devam edilmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan