Son on yılda Şanlıurfa'da uygulanan teşvik ve destek programlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 75 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 67 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Hazine ve Maliye Bakam Mehmet Şirp^ rafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi îçtüzüğü'nün 9^ncı j 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz edinin. 1^6.202^
Şanlıurfa için uzun yıllardır çeşitli yatırım teşvikleri, vergi avantajları, destek programları ve bölgesel kalkınma politikaları uygulandığı kamuoyuna açıklanmaktadır. Buna karşın ilin işsizlik, genç işsizliği ve sosyoekonomik gelişmişlik göstergelerinde kalıcı bir iyileşme sağlanıp sağlanamadığı yönündeki tartışmalar devam etmektedir.
Kamu kaynakları kullanılarak yürütülen teşvik ve destek politikalarının temel amacı üretimi artırmak, istihdam oluşturmak ve bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmaktır. Ancak açıklanan teşvik ve desteklerin sahadaki karşılığının ne olduğu, desteklerden yararlanan işletmelerin taahhütlerini yerine getirip getirmediği ve kamu kaynaklarının amaçlanan sonuçları üretip üretmediği konusunda kamuoyuna yeterli ve somut bilgi sunulmamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle işsizlik oranlarının yüksek seyrettiği, genç nüfusun önemli bir bölümünün iş gücü piyasasına dahil olamadığı bir ilde, teşvik ve destek mekanizmalarının sonuçlarının şeffaf şekilde ortaya konulması kamu yararı açısından önem taşımaktadır.
Anayasa'nın 73'üncü maddesinde vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımının maliye politikasının sosyal amacı olduğu, 166'ncı maddesinde ise ekonomik ve sosyal kalkınmanın planlı şekilde gerçekleştirilmesinin devletin görevleri arasında bulunduğu hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle kamu kaynakları kullanılarak uygulanan teşvik ve destek politikalarının sonuçlarının denetlenmesi ve kamuoyu ile paylaşılması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 10 yılda Şanlıurfa'da yatırım teşvikleri, vergi avantajları ve benzeri mali desteklerden yararlanan firmaların unvanları, faaliyet alanları ve yararlandıkları destek türleri nelerdir?
Bu firmalar tarafından taahhüt edilen toplam istihdam sayısı kaçtır?
Taahhüt edilen istihdamın ne kadarı fiilen gerçekleştirilmişt ir?
Taahhüt ettiği istihdamı sağlayamadığı tespit edilen firmaların unvanları nelerdir?
Bu firmalar hakkında hangi idari işlemler uygulanmıştır?
Son 10 yılda teşvik veya destekleri iptal edilen firma bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise firma unvanları ve iptal gerekçeleri nelerdir?
Şanlıurfa'da uygulanan teşvik ve destek politikalarının işsizliğin azaltılması üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir performans değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapılmış ise hedeflerine ulaşamadığı tespit edilen uygulamalar hangileridir?
Şanlıurfa'da uygulanan teşvik ve destek politikalarına rağmen işsizlik ve genç işsizliği göstergelerinde beklenen iyileşmenin sağlanamamasının nedenlerine ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış herhangi bir değerlendirme veya rapor bulunmakta mıdır?
Kamu kaynakları kullanılarak yürütülen teşvik ve destek programlarının sonuçlarına ilişkin son 10 yılda herhangi bir inceleme, denetim veya performans değerlendirmesi gerçekleştirilmiş midir?
Yapılan denetim ve değerlendirmelerde kamu kaynaklarının amacına uygun kullanılmadığı, taahhütlerin yerine getirilmediği veya hedeflerin gerçekleşmediği yönünde herhangi bir tespit yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu tespitler doğrultusunda hangi işlemler uygulanmıştır?
Şanlıurfa'da işsizlik ve sosyoekonomik gelişmişlik göstergelerinde kalıcı iyileşme sağlanamadığı yönündeki değerlendirmeler karşısında mevcut teşvik ve destek sisteminin yeniden gözden geçirilmesine yönelik bir çalışma yürütülmekte midir?
Şanlıurfa'da uygulanan teşvik ve destek politikalarının sonuçlarının kamuoyu tarafından izlenebilmesini sağlayacak şeffaf bir raporlama sistemi oluşturulması planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/45752 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Av. Mahmut TANAL, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun uyarınca yayımlanan Kararlar çerçevesinde; T.C. Ziraat Bankası A.Ş., Tarım Kredi Kooperatifleri ve Ziraat Katılım Bankası A.Ş. tarafından tarımsal üreticilere, T. Halk Bankası A.Ş. tarafından ise esnaf ve sanatkârlara Hazine faiz/kâr payı destekli krediler/finansmanlar kullandırılmaktadır.
Bu kapsamda, 28 üretim konusu bazında 2 milyon TL ile 200 milyon TL arasında değişen üst limitlerle kullandırılan kredilerde/finansmanlarda, faizin/kâr payının yüzde 25 ile yüzde 100 arasında değişen oranlardaki bölümü Devletimiz tarafından karşılanmakta olup ortalama faiz/kâr payı karşılama oranı yaklaşık yüzde 70'tir. Birçok üretim konusunda "özellikli indirim kriterleri" tanımlanmış olup söz konusu kriterleri sağlayan üreticilerin standart indirim oranlarına ek olarak söz konusu kriterlere ait indirim oranlarından da yararlanabilmesi sağlanmaktadır.
Şanlıurfa ilinde, 2025 yılında 20.911 çiftçiye 23,6 milyar TL, 2026 Temmuz ayı sonu itibarıyla ise 14.012 çiftçiye 15,5 milyar TL tutarında Hazine destekli kredi kullandırılmıştır. Böylece 25.673 çiftçinin toplam kredi bakiyesi 2026 Temmuz ayı sonu itibarıyla 31,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
Bununla birlikte, T. Halk Bankası A.Ş. tarafından esnaf ve sanatkârlara kullandırılan Hazine. faiz destekli krediler söz konusu kredilere ilişkin olarak yürürlükte olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Karar ile belirlenmiştir. T. Halk Bankası A.Ş. aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır.
Şanlıurfa ilinde, 2025 yılında 5.746 esnaf ve sanatkâra 4,5 milyar TL, 2026 Temmuz ayı sonu itibarıyla ise 1.715 esnaf ve sanatkâra 1,5 milyar TL tutarında Hazine destekli kredi kullandırılmıştır. Böylece Şanlıurfa ilinde 19.561 esnaf ve sanatkârın toplam kredi bakiyesi 2026 Temmuz ayı sonu itibarıyla 7,45 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
Ayrıca, Hazine destekli kefalet sistemi (Sistem) ile, KOBİ'ler öncelikli olmak üzere finansmana erişim sorunu yaşayan işletmelere güncel ekonomik ihtiyaçlar doğrultusunda destek sağlanmaktadır.
Sistem kapsamında halihazırda 20 adet destek paketi yürürlükte olup, söz konusu destek paketleri kapsamında 07.08.2026 tarihi itibarıyla 151,6 milyar TL ketalet karşılığı 183,6 milyar
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
TL kredi kullandırılmıştır. Ilgili mevzuat ve söz konusu paketlerde belirlenen şartların karşılanması halinde işletmeler anılan desteklerden faydalanabilmektedir.
Sistem kapsamında, Şanlıurfa ilinde faaliyet gösteren KOBİ ve KOBİ dışı vasfını haiz toplam 731 firma için son 4 yılda (2023-2026) 2,3 milyar TL kefalet karşılığı 2,8 milyar TL kredi kullandırılmıştır.
Diğer taraftan, Bakanlığımıza iletilen muhtelif talepler ve güncel ekonomik ihtiyaçlar Bakanlığımızca sürekli olarak değerlendirilmekte olup, Sistem kapsamında yürürlüğe alınan destek paketleri özelinde gerekli güncellemeler yapılmakta ve gerekli olması halinde yeni destek paketleri hayata geçirilebilmektedir.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan